Кіріспе

Жеке тұлғалардың берешегі – тұтынушыларға берілген несиелер туралы ақпарат. Экономикада тұтынушылық қарыз – тұтынушылардың берешегі (кәсіпкерлік немесе үкіметтік берешектерден өзгеше). Ол тұтынуға жарамды және/немесе құны төмендемейтін тауарларды сатып алуға байланысты туындаған қарыздарды қамтиды. Макроэкономикалық тұрғыдан алғанда, бұл инвестициялар емес, тұтынуды қаржыландыруға қолданылатын қарыз. Тұтынушылық қарыздың ең көп таралған түрлері – кредит карталары, микроқаржы, студенттік несиелер және басқа да тұтынушылық қаржы, олар көбінесе ипотека сияқты ұзақ мерзімді кепілдікпен қамтамасыз етілген несиелерге қарағанда жоғары пайыздық мөлшерлемемен беріледі. Ұзақ мерзімді тұтынушылық қарыз көбінесе экономикалық тұрғыдан тиімсіз деп есептеледі. Автомобиль сияқты кейбір тұтыну тауарларының қысқа мерзімді қарыз алуды негіздеуге жеткілікті пайдалы екендігі туралы мәлімдемелер жасалса да, көптеген тұтыну тауарларына қатысты мұндай жағдай кездеспейді. Мысалы, үлкен экранды теледидарды қарызға алып, оған үнемдеудің орнына, теледидарды ертерек иеленудің субъективті пайдасымен қаржылық тұрғыдан ақтау мүмкін емес. Көптеген елдерде адамдардың өтеуге шамасы келмейтін тұтынушылық қарыз жинақтауы қарызды қайта құрылымдау және несиелік кеңес беру саласының дамуына әкелді. Қарыз сонымен қатар несиелік рейтингтің төмендеуіне және психикалық денсаулыққа кері әсер етуі мүмкін. Тұтынушының қолда бар табысына шаққандағы қарыз сомасы тұтынушының қарыздық жүктемесі ретінде көрсетіледі. Ай сайынғы қарыздық жүктеме жеке адамның таза табысының 20 пайызынан аспауы тиіс. Есептелетін пайыздық мөлшерлеме экономикалық жағдай, клиенттің төлеу қабілеті, басқа несие берушілердің бәсекелестік қысымы және несие өнімінің құрылымы мен қауіпсіздігі сияқты факторларға байланысты. Әдетте, пайыздық мөлшерлеме базалық ставкадан 0,25 пайыз жоғарыдан бастап, екі таңбалы көрсеткіштерге дейін жетеді. Тұтынушылық қарыз, сондай-ақ, қанаушылық несие берумен байланысты, бірақ қанаушылық несие берудің нақты не екендігі туралы пікірталастар көп. Соңғы жылдары тұтынушылық қарызды ішкі өндірісті арттыру құралы ретінде қарастыруға болады, себебі несие оңай қол жетімді болған жағдайда, тұтыну тауарларына сұраныстың өсуі жалпы ішкі өндірістің өсуіне ықпал етеді. Тұрақты табыс гипотезасы тұтынушылардың өмір бойы тұтынуды тегістеу үшін қарыз алатынын, өмірінің басында шығындарды (әсіресе тұрғын үй және білім беру) қаржыландыру үшін қарыз алатынын және табысы жоғары кезеңдерде қарызды өтеуге мүмкіндік алатынын көрсетеді. Жеке қарыз, әсіресе АҚШ және Ұлыбританияда артып келеді. Алайда, АҚШ Федералдық резервінің мәліметтері бойынша, АҚШ-тағы тұрмыстық қарыздық жүктеме 2007 жылдың күзіндегі ең жоғары көрсеткіштен бері ең төменгі деңгейде.

Борыш пен ЖІӨ арақатынасы, тұтынушылардың несиелік рычагтары

Елдің жеке қарызын "Қарыздың ЖІӨ-ге қатынасы" ретінде өлшеуге болады, яғни ел тұрғындарының барлық жеке қарызының сомасын сол елдің жылдық ЖІӨ-сіне бөлу. Оның бір түрі – тұтынушылардың қарыздық жүктемесі, бұл жеке табысқа шаққандағы қарыздың үлесі.

Елдердің тізімі

Тізім елдері бойынша тұтынушылық қарыздың ЖІӨ-ге пайыздық қатынасы Ел/Аймақ19602016 003.6 034.5 023.5 (АҚШ) 021.0 048.3 014.0 048.9 (Нидерланды) 142.9 085.6 026.6 068.2 044.4 025.9 064.7 056.8 021.8 (Ұлыбритания) 046.5 064.2 054.3 032.3 062.2 (Ұлыбритания) 044.3 053.6 026.6 016.7 063.0 069.7 020.8 (Ұлыбритания) 011.2 012.8 003.5 010.2 Ченнел аралдары (Ұлыбритания) 022.1 112.1 156.7 022.9 047.1 026.5 007.8 022.2 025.0 027.0 059.3 022.7 061.6 (Нидерланды) 230.1 051.8 044.5 051.5 005.8 028.4 025.6 029.4 034.1 045.6 019.1 072.6 021.6 (Дания) 089.9 036.8 095.5 020.0 097.6 (Франция) 008.2 013.6 062.0 077.5 004.6 019.6 012.2 107.7 (Дания) 056.1 (АҚШ) 010.1 034.3 012.9 007.1 011.2 045.5 018.3 009.9 056.3 203.8 034.9 046.9 087.3 007.9 049.8 039.4 012.9 008.5 030.1 049.2 (Ұлыбритания) 013.5 065.4 086.1 015.7 032.1 056.3 185.0 075.1 034.3 032.9 005.7 143.3 039.3 021.2 067.4 111.9 017.5 043.0 100.1 118.1 047.4 013.2 010.5 008.9 124.0 037.3 025.4 087.1 096.4 020.6 035.0 023.4 030.6 058.7 051.2 012.0 065.4 034.5 006.2 020.7 056.7 01.0 081.0 018.4 111.2 (Франция) 015.5 015.4 038.7 013.7 003.7 015.7 (АҚШ) 032.7 145.0 075.6 011.1 016.2 042.0 017.8 091.0 009.1 054.4 012.5 036.2 012.0 044.7 054.8 039.5 112.2 (АҚШ) 079.4 028.2 021.2 080.1 026.4 058.0 014.8 033.1 044.1 026.9 002.8 005.6 132.9 (Нидерланды) 057.1 047.4 039.0 144.7 031.4 111.8 007.3 046.0 056.5 086.8 (Франция) 050.8 08.9 08.9 033.3 038.2 129.6 096.0 177.7 025.3 019.2 014.3 010.1 147.4 039.3 038.1 008.5 041.3 081.2 017.7 070.3 (Ұлыбритания) 006.5 013.7 047.3 085.9 017.6 135.9 070.9 192.7 031.0 028.2 068.5 014.0 123.8 (АҚШ) 013.0