Лондон қаласындағы Әулие Варфоломей Ұлы шіркеуінің тарихы
St Bartholomew-the-Great
Лондон қаласындағы ежелгі St Bartholomew the Great шіркеуі – 1123 ж. құрылған тарихи орын. St Bartholomew's Hospital-мен байланысты. Қазіргі мәртебесі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлы Бартоломей шіркеуі, кейде Ұлы Барт деп қысқартылатын, Англия шіркеуінің Лондон епархиясындағы, Лондон қаласының Смитфилд ауданында орналасқан ортағасырлық шіркеу. Ғимарат 1123 жылы августин приорлығы ретінде салынған. Ол сол негіздегі Санкт-Бартоломей ауруханасымен іргелес жатыр. Ұлы Бартоломей шіркеуі көршілес, кішігірім Санкт-Бартоломей шіркеуінен (Ұлы Бартоломейге қарағанда) ажырату үшін осылай аталады, ол бір уақытта Санкт-Бартоломей ауруханасының аумағында құрылып, қосымша ғибадат орыны ретінде қызмет еткен. Екі приход шіркеуі 2012 жылы Ұлы Сент-Бартоломейдің басшылығымен біріктірілді.
The Priory Church of St Bartholomew the Great, sometimes abbreviated to St Barts the Great, is a mediaeval church in the Church of England's Diocese of London located in Smithfield within the City of London. The building was founded as an Augustinian priory in 1123. It adjoins St Bartholomew's Hospital of the same foundation. St Bartholomew the Great is so named to distinguish it from its neighbouring smaller church of St Bartholomew the Less, which was founded at the same time within the precincts of St Bartholomew's Hospital to serve as a chapel of ease and occasional place of worship. The two parish churches were reunited in 2012 under the benefice of Great St Bartholomew.
Ортағасырлық шіркеу
Шіркеу 1123 жылы Рахере құрды, ол Санкт-Пол соборының пребендары және Августиндік канон тәртібінің мүшесі болған. Ватикан қаласында Рахере түс көріп, бір қанатты жануар оны биік жерге көтеріп алып, "Жоғары Ұш Тұғыр мен Көк сотының" хабарламасын жеткізді: ол Лондонның Смитфилд аймағында шіркеу салуы керек екен. Рахере Лондонға сапар шегіп, оның түсіндегі жердің – сол кездегі шағын зираттың – корольдік меншік екенін және оған құрылыс салуға рұқсат жоқ екенін білді. Алайда, Генрих I Рахереге оның құдайдан келген хабарламасын естігеннен кейін жерді берді. Монастырлар таратылған кезде аурухананың көп бөлігі сақталды, бірақ монастырь шіркеуінің шамамен жартысы 1543 жылы бұзылғанға дейін тоналды. 1666 жылғы Ұлы Лондон өртінен зардап көрмеген шіркеу уақыт өте келе құлдырап, 18 ғасырда басып алушылардың мекеніне айналды. Бірақ, 19 ғасырдың соңында сэр Астон Уэбб басшылығымен жаңғырту жұмыстары жүргізілген кезде, В.Г. Грейс осы шіркеудің белгілі жұртшысы болды. Canon Edwin Savage ректор болып қызмет еткен кезде шіркеу 60 000 фунт стерлингтен астам қаржыға қайта жаңартылды. Сақталған ғимарат Сент-Бартоломей ауруханасына іргелес жатқан монастырьдың бір бөлігі болды, бірақ оның негізгі бөлігі соңғы бөліміне дейін бұзылды, ал өткел мен хор Нормандық және кейінгі орта ғасырлардан көбінесе сақталды, бұл оны шіркеу ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Шіркеу мен монастырь ғимараттарының бір бөлігі Англия королевасы Мэри I 1556 жылы қайта құрған және 1559 жылы жапқан Лондондағы үшінші Доминикан монахтарының (Қара монахтар) орны ретінде қысқа мерзімге пайдаланылды. Шіркеудің басты кіреберісінің бір бөлігі Батыс Смитфилдте сақталған, қазіргі кезде оның 16 ғасырдың соңында салынған, жартылай ағаштан жасалған Тюдор фасады және ескі (13 ғасыр) тас аркасымен танылады. Бұл өзгерістерді 1550 жылдары Доминикан монахтары, Англияның лорд-канцлері Лорд Рич (1547–1551) жасаған болуы мүмкін. Осы қақпадан шіркеудің батыс есігіне дейін созылған жол бұрынғы негізгі бөліктің оңтүстік қанатын бойлай өтеді. Оның монастырь ғимараттарынан көбісі қазірге дейін сақталмаған.
The church was founded in 1123 by Rahere, a prebendary of St Paul's Cathedral and an Augustinian canon regular. While at the Vatican, Rahere dreamed that a winged beast came and transported him to a high place, then relayed a message from "the High Trinity and the court of Heaven" that he was to erect a church in London's Smithfield. Rahere travelled to London and was informed that the area in his vision – then a small cemetery – was royal property, and could not be built upon. Henry I, however, granted title of the land to Rahere upon hearing his divine message. While much of the hospital survived the Dissolution of the Monasteries, about half of the priory's church was ransacked before being demolished in 1543. Having escaped the Great Fire of London of 1666, the church fell into disrepair, becoming occupied by squatters in the 18th century. W. G. Grace, however, was one famous congregant before its restoration in the late 19th century, when it was rebuilt under Sir Aston Webb's direction. During Canon Edwin Savage's tenure as rector, the church was further restored at the cost of more than £60,000. The surviving building had comprised part of a priory adjoining St Bartholomew's Hospital, but its nave was pulled down up to the last bay but the crossing and choir survive largely intact from the Norman and later Middle Ages, enabling its continued use as a parish church. The church and some of the priory buildings were briefly used as the third Dominican friary (Black Friars) of London, refounded by Queen Mary I of England in 1556 and closed in 1559. Part of the main entrance to the church remains at West Smithfield, nowadays most easily recognisable by its half timbered, late 16th century, Tudor frontage built on the older (13th century) stone arch. This adaptation may originally have been carried out by the Dominican friars in the 1550s, Lord Rich, Lord Chancellor of England (1547–51). From this gatehouse to the west door of the church, the path leads along roughly where the south aisle of the nave formerly existed. Very little trace of its monastic buildings now survive.
Кейінгі тарих
1720 жылдардың басында Пенсильвания губернаторы сэр Уильям Киттің ұсынысымен американдық ғалым және патриот Бенджамин Франклин қазіргі Ұлы Бартоломей шіркеуі орналасқан баспаханада типограф болып жұмыс істеді. Шығыс жағындағы қапшық шеберханасы (Lady chapel) бұрын коммерциялық мақсаттар үшін пайдаланылған, және Бенджамин Франклин бір жыл бойы баспагер ретінде сол жерде жұмыс істеді. Солтүстік трансепті бұрын темірші шеберханасы ретінде де пайдаланылған. Шіркеу ауласының негізгі қалған бөлігі – 1885 жылы Метрополитен қоғамдық бақтар қауымдастығының ландшафт дизайнері Фанни Уилкинсон жасаған көтерілген бақ. 1888 жылы бұрынғы зираттың бір бөлігінде жасөспірімдер клубы мен асхана үшін жертөлесі бар жаңа приход мектебі салынды. Бұл жұмыстың қаржыландыруына ректор Сэр Боррадейл Савори де үлес қосты. Негізгі тас 1888 жылдың 5 шілдесінде Альбани герцогинясымен қаланды. 1889 жылы қапшық шеберханасы мен оңтүстік трансепті және жаңа солтүстік трансепті қалпына келтіру бағдарламасы басталды. Қалпына келтірілген оңтүстік трансепті Лондон епископы Фредерик Темпл 1891 жылдың 14 наурызында, ал оңтүстік трансепті 1893 жылдың ақпан айында Альберт Эдуард, Уэльс принці, Данияның Александрасы (Уэльс принцессасы), Эдвард Уайт Бенсон (Кентербери архиепискобы) және басқа да жоғары лауазымды тұлғалардың қатысуымен ашылды. Приория шіркеуі Blitz кезінде зақымданудан құтылған азаз аяқталған қалалық шіркеулердің бірі болды және 1941 жылы Девонширдің 11-ші герцогы мен құрметті Дебора Митфорд осы жерде үйленді. Ақын және мұрагерлік жобасын қолдаушы сэр Джон Бетджеман Киім жәрмеңкесіндегі шіркеудің қарама-қарсы жағында пәтерде тұрды. Бетджеман приор шіркеуінде Лондондағы ең жақсы сақталған нормандық интерьер бар деп есептеді. 2005 жылы шотланд батырының өліміне 700 жыл толуына орай сэр Уильям Уоллеске арналған еске алу рәсімі өтті, оны тарихшы Дэвид Р. Росс ұйымдастырды. Қайырлы жұма күні шіркеу ауласында қайырымдылық тарату амалы жалғасуда. Ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүр бойынша, бір әйелдің қабіріне 21 алты пенни қойылып, мұралық қордың 21 жесірге жыл сайын үлестірілуіне арналған, қазіргі кезде жаңа пісірілген ыстық кресттер нан тек жесірлерге ғана емес, басқаларға да таратылады. Приория шіркеуі 1950 жылдың 4 қаңтарында бірінші дәрежелі мұражай ретінде тіркелді. 2007 жылдың сәуір айында ол ғибадатқа қатыспайтын туристерден кіру ақысын алатын алғашқы англикандық приход шіркеуі болды. Бірнеше жыл бойы шіркеудің ректоры жақын маңдағы Кіші Бартоломейдегі діни қызметкер болып, өзінің жеке шіркеу кеңесі мен шіркеу күзетшілерін сақтап қалды, 2015 жылдың 1 маусымында екі шіркеудің де приходтары таратылды және олардың орнына Ұлы Бартоломейдің біріккен игілігі құрылды. Бұрынғы Ұлы Бартоломей шіркеуінің ректоры біріккен игіліктің ректоры болды. Жаңа приходтың шекарасы бұрынғы екі приходты да қамтиды. Қазір екі ғимаратқа да жауапты бір ғана шіркеу кеңесі мен шіркеу күзетшілері бар. Приход шіркеуі – Ұлы Бартоломей, ал Кіші Бартоломей – приходтағы шатыр.
In the early 1720s, at the suggestion of Governor of Pennsylvania Sir William Keith Bt, the American polymath and patriot Benjamin Franklin worked as a typesetter in a printer's shop in what is now the Church of St Bartholomew the Great. The Lady chapel at the east end had been previously used for commercial purposes and it was there that Benjamin Franklin worked for a year as a journeyman printer. The north transept was also formerly used as a blacksmith's forge. The principal remaining area of the churchyard is a raised garden, which was laid out by the Metropolitan Public Gardens Association's landscape gardener Fanny Wilkinson in 1885. In 1888, new parish school rooms, with basement rooms for youth clubs and a soup kitchen, were built on part of the former burial grounds. The works were funded by in part by the rector, Sir Borradaile Savory. The foundation stone was laid on 5 July 1888 by the Duchess of Albany. In 1889, a restoration programme began which saw the restoration of the Lady Chapel and south transept and a new north transept. The restored south transept was opened by Frederick Temple, Bishop of London, on 14 March 1891; and the south transept in February 1893 in the presence of the Albert Edward, Prince of Wales, Alexandra of Denmark (Princess of Wales), Edward White Benson (Archbishop of Canterbury) and other dignitaries. The Priory Church was one of the few City churches to escape damage during the Blitz and, in 1941, was where the 11th Duke of Devonshire and the Hon Deborah Mitford were married. The poet and heritage campaigner Sir John Betjeman kept a flat opposite the churchyard on Cloth Fair. Betjeman considered the priory church to have the finest surviving Norman interior in London. In 2005 a memorial service was held for Sir William Wallace, on the 700th anniversary of the Scottish hero's execution nearby, organised by the historian David R. Ross. Charitable distributions in the churchyard on Good Friday continue. A centuries old tradition established when twenty one sixpences were placed upon the gravestone of a woman stipulating that the bequest fund an annual distribution to twenty one widows in perpetuity, with freshly baked hot cross buns nowadays being given not only to widows but others. The Priory Church was designated a Grade I listed building on 4 January 1950. In April 2007 it became the first Anglican parish church to charge an entrance fee to tourists not attending worship. After a few years in which the rector of the church was simultaneously priest in charge of the nearby St Bartholomew the Less, which retained its own Parochial church council (PCC) and churchwardens, on 1 June 2015, the parishes of both churches were dissolved and replaced with the united benefice of Great St Bartholomew. The Rector of the former parish of St Bartholomew the Great became Rector of the united benefice. The boundary of the new parish incorporates precisely both former parishes. There is now a single PCC and churchwardens responsible for both buildings. The parish church is St Bartholomew the Great, while St Bartholomew the Less is a chapel of ease within the parish.
Қатысқан ұйымдар
Ұлы Бартоломей – әртүрлі қалалық ливреялық компаниялардың қабылданған гильдиялық шіркеуі, жыл бойы түрлі қызметтер өткізеді: Баугерлер компаниясы (жеті ең көне ливреялық компанияның бірі), Құрылтайшылар компаниясы (оның ғимараты шіркеумен іргелес), Хабердашерлер компаниясы (1448 жылы құрылған және Ұлы он екі қалалық ливреялық компанияның бірі), оның ғимараты Батыс Смитфилдтің қарсы бетінде орналасқан, Флетчерлер компаниясы, Ат жабдықшылар компаниясы (1674 жылы құрылған), Фермерлер компаниясы (1955 жылы құрылған). Сонымен қатар, жақында құрылған Ақпараттық технологтардың құрметті компаниясы (1992 жылы құрылған), Хакни такси жүргізушілерінің құрметті компаниясы (2004 жылы құрылған), Салық кеңесшілерінің құрметті компаниясы (2005 жылы құрылған) және Қоғаммен байланыс мамандарының компаниясы (2000 жылы құрылған) да Сент-Бартоломеймен байланысты. Приория шіркеуі 2005 жылы Санкт-Пол соборында қоғамның тұрақты шіркеуі ашылғанға дейін Бакалавр рыцарьларының императорлық қоғамының шапкішысы ретінде қызмет еткен.
St Bartholomew the Great is the adopted guild church of various City livery companies hosting services throughout the year: the Worshipful Company of Butchers (one of the seven oldest livery companies), the Worshipful Company of Founders (whose Hall abuts the church), the Worshipful Company of Haberdashers (incorporated 1448 and one of the Great Twelve City Livery Companies) whose Hall is on the opposite side of West Smithfield, the Worshipful Company of Fletchers, the Worshipful Company of Farriers (incorporated 1674), the Worshipful Company of Farmers (incorporated 1955). The more recently established Worshipful Company of Information Technologists (incorporated 1992), the Worshipful Company of Hackney Carriage Drivers (incorporated 2004), the Worshipful Company of Tax Advisers (incorporated 2005) and the Company of Public Relations Practitioners (incorporated 2000) also have an association with St Bartholomew's. The Priory Church served as the chapel of the Imperial Society of Knights Bachelor before the establishment of the Society's permanent chapel in St Paul's Cathedral in 2005.
Кино, теледидар, радио және музыкалық клиптер
Шіркеуде «Төрт той мен бір жаназа» (1994) фильміндегі төртінші үйлену рәсімі және басқа фильмдердегі сахналар түсірілді: «Робин Гуд: Ұрылар ханзадасы», «Ғашық Шекспир», Грэм Гриннің 1951 жылғы романының 1999 жылғы «Әңгіменің соңы» фильмі, «Таңғажайып рақым» (2006), «Елизавета: Алтын ғасыр» (2007), «Басқа Болейн қызы» (2008), «Шерлок Холмс» (2009), «Қуыт тәждің Ричард II» (2012), «Қар ақ және аңшы» (2012), «Жастық серті» (2014), «Көшбасшылар: Ультрон дәуірі» (2015) және «Трансформерлер: Соңғы салт» (2017). «Табу» сериалында да қолданылды. T Mobile компаниясы 2011 жылғы «патшалық үйлену» жарнамасында Вестминстер аббаттығының орнына осы шіркеуді пайдаланды. Бұдан өзге, Libera тобының алты музыкалық видеосы осы жерде түсірілді. Құдайға сыйынғандар BBC Radio 3 бағдарламасында тікелей эфирде көрсетілді, соңғысы – 2023 жылы шіркеудің құрылғанына 900 жыл толуына арналған Evensong қызметі.
The church was the location of the fourth wedding service in the film Four Weddings and a Funeral (1994) and of scenes in other films: Robin Hood: Prince of Thieves, Shakespeare in Love, the 1999 film version of Graham Greene's 1951 novel The End of the Affair, Amazing Grace (2006), Elizabeth: The Golden Age (2007), The Other Boleyn Girl (2008), Sherlock Holmes (2009), Richard II of The Hollow Crown (2012), Snow White and the Huntsman (2012), Testament of Youth (2014), Avengers: Age of Ultron (2015) and Transformers: The Last Knight (2017). It was also used in Taboo. It was used by T Mobile as a stand in for Westminster Abbey in its "royal wedding" advertisement (2011). It has also been the location for six music videos of Libera. Services have also been broadcast live on the BBC Radio 3 programme Choral Evensong, most recently an Evensong service to celebrate the 900th anniversary of the foundation of the church, in 2023.
Ағза
Ұлы Бартоломға шіркеуі 1715 жылы Джон Нопплдің органымен жабдықталды. Бұл 1731 жылы Ричард Бридж жасаған органмен ауыстырылды. 1886 жылы Уильям Хилл орнатқан Сент-Стивен Уолбрук шіркеуінен келген органмен қайта жаңартылды. 1931 жылы Генри Спичли мен ұлы, 1957 жылы Н. П. Мандер, ал 1982–1983 жылдары Питер Уэллс фирмасы оған қосымша өзгерістер енгізді. Шіркеу органының техникалық сипаттамалары Ұлттық құбырлы орган тізілімінде толыққанды жазылған. Қазіргі таңда шіркеуде құлшылықтар үшін «Виконт» цифрлық органы қолданылуда, бірақ жаңа аспапты (Шойнштейн және компаниясы құрастырған американдық симфониялық құбырлы орган) сатып алу жұмысы басталды.
St Bartholomew the Great had an organ installed by John Knopple in 1715. This was superseded by an organ in 1731 from Richard Bridge. In 1886, it was replaced by the organ from St Stephen Walbrook which was installed by William Hill. Further modifications were made in 1931 by Henry Speechly & Son, in 1957 by N. P. Mander and in 1982–83 by the firm of Peter Wells. Specifications of the church's organ are detailed on the National Pipe Organ Register. Currently, the church is using a Viscount digital organ for services, but the process of acquiring a new instrument (an American Symphonic Pipe Organ built by Schoenstein & Co.) has begun.
Хорлар
Қауымдық шіркеулерге тән емес, Приория шіркеуінің хоры Руперт Гоф басшылығымен кәсіби әншілерден құралған. Ал Рахере әншілері деген әуесқой әншілер хоры кейбір құлшылықтарда әншілік етеді.
Unusually for a parish church, the Priory Church Choir comprises professional singers, directed by Rupert Gough. A choir of amateur singers, the Rahere Singers, sing for some services.
Фольклорлық
19 ғасырдағы жөндеу жұмыстары кезінде қабірі ашылып, сандалы алынғаннан кейін Рахеренің күйесі шіркеуді кезіктіреді деп есептеледі. Сандал шіркеуге қайтарылды, бірақ Рахеренің аяғы қайтарылмады, содан бері Рахере көлеңкелі, капюшонды кейіпкер болып, қараңғыдан пайда болып, таңғалысқа түскен куәгерлердің қасынан өтіп, біртіндеп ауаға сіңіп кетеді. Рахере жыл сайын 1 шілде күні таңғы сағат 7-де Вестриден шығады делінеді.
The ghost of Rahere is reputed to haunt the church, following an incident during repair work in the 19th century when the tomb was opened and a sandal removed. The sandal was returned to the church but not Rahere's foot, and Rahere since then, as a "shadowy, cowled figure appears from the gloom, brushes by astonished witnesses and fades slowly into thin air. Rahere is said to appear every year on the morning of July the 1st at 7 am, emerging from the Vestry".