Кіріспе
Питер Рассел (11 маусым 1733 – 30 қыркүйек 1808) – Америка Тәуелсіздік соғысындағы ағылшын-ирландтық әскери шенеунік, сондай-ақ Үсті Канадада мемлекеттік қызметкер, саясаткер және судья болған.
Peter Russell (11 June 1733 – 30 September 1808) was an Anglo Irish military officer in the American War of Independence and a government official, politician and judge in Upper Canada.
Ерте өмір
Ирландия Корольдігінің Корк қаласында туған, кейін Англияда тұрған капитан Ричард Расселл Кембридж университетінде қысқа ғана оқыды. Жеті жылдық соғыс кезінде қарыздары оны британдық армияға келуге мәжбүр етті. Ол 14-ші жаяу әскер полкіне кіріп, 94-ші және 64-ші жаяу әскер полктерінде қызмет етті. Құмар ойындарынан туған қарыздарынан қашып кеткен соң, Расселл Американдық революция кезінде американдық колонияларға оралып, әскери қызметте мансап көтеруді іздеді, сэр Генри Клинтонның көмекші хатшысы болып қызмет етті және 1781 жылы капитан рөліне тағайындалды. 1782 жылы Англияға қайтуға дейін ол Чарльстон портының басқарушысы болып тағайындалды.
Саясат
Бірнеше жыл жұмыс іздегеннен кейін Расселлді британ үкіметі Жаңа колониялық провинция Жоғарғы Канаданың Бас салық жинаушысы (Receiver General) қызметіне тағайындады. 1791 жылы ол провинцияның бірінші вице-губернаторы Джон Грейвс Симконың әкімшілігіне қосылды. Расселл сондай-ақ Атқарушы кеңес пен Заң шығарушы кеңеске тағайындалды және Заң шығарушы кеңестің спикері болып қызмет етті. 1794 жылдың шілдесінде бас судья Уильям Осгуд кеткеннен кейін Симко Расселлге Патшалық сот алқасының (King’s Bench) Puisne судьясының бос орнын толтыруға уақытша өкілеттік берді. Симко 1795 жылдың желтоқсанында демалысқа шығып, Расселлге Жоғарғы Канаданың әкімшісі міндетін атқаруды ұсынды. Расселл 1796 жылдың шілдесінде Симконың кетуімен осы лауазымға кірісті және Симконың тұрақты ізбасары тағайындалғанға дейін 1799 жылға дейін әкімші болып қалды. Расселлдің әкімшілігі Джей келісімінің шарттарына сәйкес алты шекаралық бекетті британдықтардан американдықтарға бейбіт түрде беруді қамтамасыз етті. Алайда, уақытша тағайындалған кезінде Расселлдің жағдайы қиын болды, себебі Симко өзінің ресми құжаттарының көп бөлігін алып кетіп, тек 12 құжатты қалдырды. Бұл Расселлді британдық саясаттан және Симконың провинцияны басқару жөніндегі ұсыныстарынан хабарсыз қалдырды. Расселл жер беру жүйесін реттеуге тырысып, алыпсатарлықты, жекқорлықты және туысқандық жемқорлықты шектеуді көздеді. Ол жаңа бас судья Джон Элмслимен (өзінің міндеттерінің бір бөлігі ретінде Атқарушы кеңесте қызмет еткен) үкімет орны сияқты мәселелер бойынша келіспеді. Элмсли Симконың Йорк қаласын астана ету туралы нұсқауларын іске асыруға қарсы болды. Элмсли сондай-ақ Расселдің заңгерлік білімі жетіспегендігіне және сот және атқарушы биліктің бөліну принципін бұзғанына байланысты Корольдік сотқа (Court of King's Bench) өзін-өзі тағайындауына қарсылық көрсетті. Алайда Расселлге қосымша кіріс қажет болғандықтан, ол Элмслидің қарсылығын назарға алмады. Питер Расселл Йорк қаласындағы жергілікті халықтың мүдделерін қорғады, олардың жаңа қоныс аударушылармен туындаған дауларына көмектесті. Дегенмен, ол құлдарға ие болды және құл саудасымен айналысты.
Расселл абатлығы
Расселл Шерборн және Принцесс көшелерінің (қазіргі 255 Кинг-стрит-Ист) арасындағы Кинг-стриттегі қала үйінде тұрды, ол үй Онтарионың Герман Миллс аймағынан әкелінген ағаштан салынған. Расселл қарындасы Елизаветамен бірге өмір сүрді, ал үй «Расселл аббаттығы» деп аталды. Бұл үй 1798 жылы Расселлге саябақ ретінде берілген жер еді. Расселл 1808 жылы қайтыс болды, ал оның қарындасы 1822 жылға дейін сол жерде тұрды, 1856 жылы үй өртенді.
Кейінгі жылдары және мұрасы
1798 жылы Симконың ешқашан қайтып келмейтіні анық болды. Расселл жаңа вице-губернатор болуға үміттенген, бірақ 1799 жылы Питер Хантерге бұл лауазым берілгенде көңілі қалды. Расселл Атқарушы кеңесте қалды, бірақ оның ықпалы азайды және билігі шектеулі болды. Хантер 1805 жылы қайтыс болғанда, Расселл тағы да әкімшілік қызметке тағайындалуға үміттенді, бірақ Александр Гранттың кандидатурасы басымдық алды. Канададан жалыққан ол Англияға қайтуды қалады, бірақ 24 км² жерін сатып алушы таба алмағандықтан, сапарға қаржысы жетпеді және 1808 жылы қайтыс болғанға дейін провинцияда тұрды. Расселл ескі Гарризон зираттарында, қазіргі Виктория ескерткіш алаңында, Форт-Йоркке жақын жерде жерленді. Онтарио штатындағы Расселл қаласы Расселлдің құрметіне аталған. 2020 жылы Джордж Флойдтың наразылықтарынан кейін, қалалық әкімдік Питер Расселдің қара құлдарға ие болғандығына байланысты, өзінің есімін жаңа Расселге ауыстыруды жоспарлап отыр.