Кіріспе

Польшаның Подкарпак воеводалығындағы қала

Ропчице – Польшаның оңтүстік-шығысындағы Подкарпак воеводалығында, Вислока өзенінің саласы – Велополька өзенінің аңғарында орналасқан қала. 2009 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы 15 098 адамды құрайды. Сондай-ақ, Ропчице-Сендзишов ауданының орталығы болып табылады.

География

Subcarpathian Voivodeship-те орналасқан (1999 жылдан бері), ол Ropczyce Sędziszów округінің орталығы болып табылады. Ропчице Краковтың шығысында және Рзешовтың батысында жатыр. Ропчице координаталары: ендік 50°05'00" және бойлық 21°61'67". DMS немесе градус, минут және секундтар бойынша: ендік 50°2'60"N және бойлық 21°37'0"E. Оның теңіз деңгейінен биіктігі жоғары. Польшаның уақыт белдеуі UTC+1.

Халық саны

Польшаның 2008 жылғы ресми санағы бойынша Ропчицеде 26 055 адам тұрады, олардың 15 098-і Ропчице қалалық аймағында, ал 10 957-і оны қоршаған ауылдық жерлерде (айналасында) тұрады. Бұл Ропчице-Сенджишу округінің орталығы, оның жалпы саны 713 350 адамды құрайды (2008 жылдың 30 маусымы). Осы шамада Ропчице татар шабуылынан зардап шекті. 1504 жылы татар шабуылы Ропчицеге ауыр зиян келтірді. Қала мен тұрғындар осы қайғыдан жазынуына көмектесу үшін король Александр Ягеллончик 1504 жылдан 1514 жылға дейін барлық тұрғындарға 10 жылға салықтан босату берді. XV және XVI ғасырларда Ропчице кенептік бұйымдарды өндірудегі маңызды орталыққа айналды.

Яһуди тарихы

Ропчицеде еврейлердің қоныстануы туралы алғашқы мәліметтер 1564 жылға дейін жетеді. Ол кезде Грифтер отбасының шаруашылығында төрт еврей отбасы, яғни шамамен 30 адам тұрғаны анықталды. 18 ғасырдың соңында Ропчице, атақты Нафтали Цви Хоровиц (1760–1827) қалаға қоныстанғаннан кейін Хасидизмнің маңызды орталығына айналды. Ол Леско раввині Менахим Мендель Рубиннің ұлы және екі ұлы тзадиктердің ізбасары болды: Лежайск (Лиженск) және Римановтың Менахим Менделе. Тзадик Нафтали Цви Хоровиц, басқалармен қатар, «Зера Кодеш» (1868 жылы жарық көрген Тораға түсіндірмелер жинағы) және «Охел Нафтали» (1911 жылы жарық көрген нақыл сөздер жинағы) кітаптарының авторы болды. Өмірінің соңында ол Ропчицеден шығып, Ланкутта қоныстанды, ол 1827 жылдың 8 мамырында (5587 жылғы Iyar айының 11-іне сәйкес) қайтыс болды және сонда жерленді. Ропчице Ашері қаланың келесі тзадигі болды. Нафтали Цви Хоровицтің ұлдары да тзадиктерге айналды: Елиезер Хоровиц – Тарнобржегке жақын Дзиковта, ал Якуб Хоровиц (Кіші Баал Шем Тов деп аталды, көптеген кереметтер жасағаны үшін ағылшын тіліне көбінесе солай аударылады) – Колбушовада және кейін Милецте. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Ропчице еврей халқы көп болатын «штетл» еді. Ропшиц хасидтік әулеті бар. 1939 жылдың қыркүйегінде немістер Ропчицеді басып алды және бірден еврей халқына қатыгездік көрсетуді бастады, сол кезде шамамен 1000 адам тұрды. Олар синагогты өртеп, жақын арада еврейлерді мәжбүрлі еңбекке тартуды бастады. Келесі екі жылда Ропчицеге жақын ауылдардан көптеген еврей қашқын келді. 1942 жылдың мамыр айында 75 ер адам Пустковтағы еңбек лагеріне депортацияланды. Маусым айында тағы бір ұсталды, сол жерде 23 адам атып өлтірілді, ал қалғандары Пустковқа жіберілді. Сол айдың соңында қалған еврейлер тығыз геттоға қысылып орналастырылды. Шілдеде немістер 28 адамды, балалар мен қарттарды атып өлтірді және еврей халқының қалған бөлігін Седзишов Малопольскиге алып кетті. Бірнеше жүз адам атып өлтірілді, ал қалғандары пойызбен Бельзекке жіберілді, онда олар бірден газбен уланды. Ропчице еврейлерінің арасында аман қалғандардың саны белгісіз.