Кіріспе

Римдік тарихшы және өмірбаяншы (б.з.д. 110 – б.з.д. 25 ж. шамасында)

Корнелий Непос (/k//ɔr/'/n//iː//l//i//ə//s// /'/n//iː//p//ɒ//s//, /'/n//ɛ//p//ɒ//s/; б.з.д. 110 – б.з.д. 25 ж. шамасында) – римдік өмірбаяншы. Ол Верона қаласынан алыс емес, Цизальпин Галлиясындағы Хостилия ауылында дүниеге келген.

Өмірбаян

Непостың Цизальпте туғанын Аусоний куәландырады, ал Плиний Ескі оны «Padi accola» («По өзенінің жанында тұратын», Naturalis historia III.127) деп атайды. Ол Катуллдың досы болды, ол өзінің өлеңдерін оған арнады (I.3), сондай-ақ Цицерон мен Тит Помпоний Аттикпен де жақын қарым-қатынаста болды. Евсевий оны Августтың билік құрған төртінші жылында есептейді, осы кезде оның жазулары сыншылардың назарына ілігіп, мақтауға ие болған деп саналады. Плиний Ескі оның Август тұсында қайтыс болғанын хабарлайды (Табиғи тарих IX.39, X.23).

De viris illustribus (Білімділер тобы)

Непостың "De viris illustribus" еңбегі он алты кітаптан тұратын көрнекті римдіктер мен шетелдіктердің өмірбаяндарынан тұрады. Алғашында онда "шетелдік және римдік патшалардың, әскербасыларының, заңгерлердің, шешендердің, ақындардың, тарихшылардың және философтардың сипаттамалары" кірген. Алайда, бүгінгі күнге жеткен жалғыз кітап (толық деп есептеледі) – "Excellentium imperatorum vitae" ("Ең көрнекті қолбасшылардың өмірі"), ол қолбасшылар мен генералдар (императорлар) туралы айтады; "Exempla" – Валерий Максимустың үлгісіндегі анекдоттар жинағы; "Exemplorum libri", оның екінші кітабын Харизий, ал бесіншісін (VI.18, 19) – Аулус Геллий келтіреді. Бұл кітапта, ықтималы бар, "Непостың заманындағы зәулім өмірге қарсы, ерте римдіктердің қарапайымдылығынан алынған, үлгілер" болған. Тарихи Корнелийден өзгеше, оның жазуынан көрініп тұрғандай, қарапайым, әсем емес проза жазушысы деп есептелген, бұл Корнелий – мандраке, дарға асылғандардың жасынан пайда болған тамырлы жаратылыс, қараңғы түні, сағат 11-де қазылған, қазына іздеуші, өзінен артық мәнді болуға талпынған. Киелі Рим империясында фельдмаршал болу арманымен, Корнелий титулдық кейіпкер Изабеллаға көмектеседі, олар үшін қазынаны қазып шығарады, бірақ қоғамда мандраке деп есептелуді қабылдамайды. Арним тарихи контекстке ұқсастық ретінде мандракені Корнелий Непос деп атайды, Цветан Тодоровтың "фантастикалық" деп атаған жанрын іске асыру үшін, нақтыны қиялға немесе табиғаттан тыс нәрсеге қарсы қояды; қоғамға өмірдің біз ойлағандай қарапайым емес екенін жеткізу үшін. Мұнда Непос осы идеяны жеткізу үшін қолданылады, өйткені нағыз Непос, табиғаттан тыс мандракеге қарсы қойылғанда, оқырман мен қоғам қайсысы шындық, ал қайсысы қиял екеніне толық сенімді бола алмайды, бұл "тоғызыншы ғасырдың мазасыз санасының" шағын үлгісі.