Кіріспе

Теннесси штатының географиялық аймағы, Америка Құрама Штаттары.

Таулы аймақ – Теннесси, Солтүстік Алабама және Кентукки штаттарының Орталық алқапты қоршап тұрған географиялық аймақ. Геологиялық тұрғыдан алғанда, Орталық алқап – дөңгелек пішінді. Таулы аймақ – алқапты айнала қоршаған тіктеу беткейлі жазық, ал биіктік айырмашылығы күрт сезілетін шекара – жартас.

Геология және физиография

Ішкі төменгі платолар провинциясының физиографиялық бөлігі, ол өз кезегінде Ішкі жазықтардың физиографиялық бөлімшесінің құрамына кіреді. Highland Rim-нің көп бөлігі АҚШ-тың EPA 71 экоаймағында, Ішкі платода орналасқан, ол Шығыс ылғалды орманның бір бөлігі болып табылады. Highland Rim бөліктері төрт тарапқа қарай аталды, мысалы, "Солтүстік Highland Rim" және т.б. Highland Rim жақсы сақталған және оның кез келген бөлінісі, оның ішінде төмендегілер де, шартты сипатта болады. Мұндағы "highland" термині салыстырмалы: ол, әрине, қоршаған алаптан биік, бірақ теңіз деңгейінен 1100 футтан (335 м) аспайды және көбінесе 1400 футтан (427 м) жоғары көтерілмейді, тек Камберленд платосының шеткері аудандарымен, негізінен оңтүстік-шығысқа қарай бұзылған жерлерде ғана. Желді өзендердің кең жайылмаларынан басқа, жер беті жоталар мен аңғарлармен, сондай-ақ бірнеше төменгі төбелермен сипатталады. Аймақтың барлық бөлігі көптеген жылдық өзендермен қамтамасыз етілген. Кездейсоқ сарқырамалар Highland Rim-ді қоршаған Орталық алаптан бөліп тұрады.

Батыс тау жиегі

Батыс жоталық аймағы Нешвиллден батысқа қарай бірнеше шақырым жерде кездеседі және Теннесси өзенінің батыс аңғарына дейін созылады. Бұл аймақ Теннесси және Камберленд өзендерінің аңғарларымен тілгіленген төбелі жер. Аймақтың негізгі тау жыныстары көбінесе Миссисиппі кезеңінің әктасы, шерт, тақтатас және құмтас, сондай-ақ девон, силур, ордовик және кембрий кезеңдерінің әктасы, шерт және тақтатасынан тұрады. Батыс жоталық аймағының солтүстік бөлігінде Кентукки штатының Пеннирояль үстіртінің оңтүстікке қарай созылған бөлігінде, карст Миссисиппінің Сент-Луис және Сент-Женевиев әктастарында жақсы дамыған, сондықтан шұңқырлар оңай пайда болады.

Шығыс таулар

Шығыс жиегі Нешвиллден шамамен елу миль шығысқа қарай көтеріледі және шығысында одан да биік Камберленд платосымен шектеледі. Эрозия нәтижесінде кейінгі палеозой дәуірінің карбонатты тау жыныстары ашылды. Бұл карбонатты жыныстарда түрлі мөлшерде кремнезем (херт) кездеседі және көбінесе ұсақ ұйымты кластикалық жыныстармен қабаттасқан. Осының салдарынан, бұл жыныстар төменгі (ерте) палеозойдың таза әктастарына қарағанда эрозияға көбірек төзімді. Геологиялық құрылымы алуан түрлі, әдетте аңғар төңірегінде (шамамен 500 фут (152 м) биіктікте) әктас, ал қырқаларда құмтас (шамамен 1000 футқа дейін) болады. Негізгі тау жыныстары Миссисиппі дәуірінің Сент-Луис және Варшава әктастарынан, ал олардың астында шаттануға (Chattanooga) жататын Форт-Пейн кремнеземінен тұрады, ол эскарптың үлкен бөлігін құрайды. Бұл аймақ көбінесе толқынды жазықтар, төбелер және карстпен сипатталады.

Солтүстік тау жиегі

Солтүстік Хайленд Римі Нэшвиллден бірнеше шақырым солтүстікке қарай кездеседі және Кентукки шекарасына дейін созылады, ал Кентуккидегі Пеннироял аймағы оның басқа атаумен жалғасы болып табылады.

Оңтүстік биік таулар

Көп бөлігі бойынша Оңтүстік жиек Нешвиллден ең алыс жерде жатыр, кейбір жерлерінде Алабамамен шекарадан солтүстікке бірнеше шақырым қана қашықтықта көтеріледі. Жер бедері Алабама штатының іргелес аймақтарындағы жерлермен үзіліссіз жалғасады, алайда, жиектің кез келген бөлігінің ең әсем жер бедері осы аймақта кездеседі. Оңтүстік Тау жиегінің стратиграфиясы негізінен жатық әктастардан, доломиттерден және тақта тастардан құралған, ал одан әлдеқайда аз мөлшерде – шырша тастардан, сазды тастардан, балшық тастардан және өте ұсақ түйірлі конгломератты құмтастардан тұрады.