1846 жылғы құлдыққа шектеу қоюға жасалған сәтсіз АҚШ ұсынысы

Кіріспе

1846 жылы құлдықты шектеу туралы АҚШ-тың ұсынысы сәтсіз аяқталды.

Уилмот-провизосы – Мексика-Америка соғысында Мексикадан алынған аумақтарда құлдықты тыйым салу туралы 1846 жылы АҚШ Конгресінде жасалған сәтсіз ұсыныс. Уилмот-провизосы төңірегіндегі жанжал Американдық Азамат соғысына әкелген маңызды оқиғалардың бірі болды. Пенсильвания штатынан шыққан конгрессмен Дэвид Уилмот бұл провизоны алғаш рет 1846 жылдың 8 тамызында Өкілдер палатасында, Мексика-Америка соғысын аяқтау бойынша келіссөздерге жұмсалатын 2 миллион долларлық қаражат туралы заң жобасына қосымша ұсынды (бұл екі жылдық соғыстың басындағы үш ай еді). Ол негізінен құлдыққа қарсы Солтүстік және құлдықты қолдайтын Оңтүстік арасындағы секциялық шекаралар бойынша Өкілдер палатасынан өтті, болашақ қақтығыстарды болжады. Сенатта, Оңтүстік өкілдері басым болғандықтан, ол қабылданбады. 1847 жылдың ақпанында бұл ұсыныс қайтадан енгізіліп, Өкілдер палатасынан қайта өтті, бірақ Сенатта сәтсіз аяқталды. 1848 жылы оны Гваделупе-Идальго шартына қосуға жасалған әрекет те сәтсіз болды. Оңтүстік-батыстағы құлдық мәселесі бойынша секциялық саяси даулар 1850 жылғы келісімге дейін жалғасты.

Өмірбаян

Техасты келісімшарт арқылы сатып алуға жасалған бұрынғы әрекет Сенаттың қажетті үштен екі дауысының қолдауын алмағаннан кейін, АҚШ Техас Республикасын Конгрестің бірлескен қаулысы арқылы аннексиялады, ол Конгрестің әр палатасында қарапайым көпшілік дауысты талап етті. Президент Джон Тайлер 1845 жылғы 1 наурызда, өкілеттігінің аяқталуына бірнеше күн қалғанда заңға қол қойды. Көптеген адам күткендей, аннексия Мексикамен соғысқа әкеп соқты. Соғыстың алғашқы кезеңдерінде Нью-Мексико мен Калифорнияны басып алғаннан кейін саяси назар Мексикадан қанша аумақ алынатынына ауысты. Бұл мәселенің кілті – кез келген жаңа аумақта құлдықтың болашақ мәртебесін анықтау болды. Екі ірі саяси партия да құлдық мәселесін ұлттық саясаттан тыс ұстау үшін ұзақ уақыт еңбек етті. Демократтар, әдетте, партия ішіндегі таза аймақтық мәселені ілгерілетуге тырысқандарды дәстүрлі саясаттың қалыпты шеңберінен шыққан экстремистер ретінде бейнелеуде сәтті болды. Алайда, Полк өкілеттігінің ортасында Демократиялық партияның Мартин Ван Бюрен немесе Барнбернер қанатында басқа мәселелер бойынша әкімшілікке наразылық күшейді. Көптеген адамдар Ван Бюреннің 1844 жылы оңтүстік делегаттары 1832 жылы соңғы рет қолданылған конвенция ережесін қайта жандандырып, кандидаттың делегаттардың үштен екі дауысын алуын талап еткен кезде партияның кандидаттығын әділетсізден қабылдамағанын сезінді. Солтүстіктегі көптеген адамдар тарифтерді төмендеткен Уокер тарифін қабылдамады; басқалары Полк өзендер мен порстарды жақсарту туралы танымал заң жобасын ветолағанына қарсы болды, ал тағы бірі – Ұлыбританиямен Орегон туралы келісімге наразылық білдірді, онда Полк Техасты сатып алу үшін қолданғандай күшпен солтүстік аумақты талап етпеді. Полк партиялық адалдықты қатаң сақтап, негізінен оңтүстік мүдделеріне қызмет ететіндей көрінді. Вигтер басқа бір жағдайға тап болды. 1844 жылғы президент сайлауында Джеймс К. Полк (демократ) Генри Клейді (виг) аз айырмамен жеңіп алғаны оңтүстік вигтерін таң қалдырды. Бұл жеңістің басты себебі, ол 1845 және 1846 жылдары оңтүстіктегі конгресс және жергілікті сайлауларға әсер етті, партияның Техасты аннексиялауды қолдауға берік ұстаным қабылдамауы болды. Оңтүстік вигтер Техаста жасаған қателіктерін қайталамауға тырысты, бірақ сонымен бірге вигтердің екі аймағы да жеңіске жетіп, аумақтарды қоса алғанда құлдық және аумақтар мәселесі қайта көтерілетінін түсінді. Әсіресе оңтүстікте, екінші партиялық жүйенің негізін құраған ескі экономикалық мәселелердің өліп қалғаны туралы түсінік немесе қорқыныш болды. Олардың саяси мақсаты – құлдық мәселесі бойынша аймақтық пікірталасқа жол бермеу, бұл партия ішіндегі бөліністерді ашыққа шығаруы мүмкін еді. Мексика-Америка соғысы көптеген адамдарға құл мемлекеттерін құру үшін көбірек аумақ алуға жасалған күш-жігер ретінде көрінді. Оңтүстікте бұл соғысқа қолдау көрсетілді, ал солтүстікте оған қарсылық көптеген формада болды. Мысалы, Генри Дэвид Торо өзінің салық төлеуден бас тартты, себебі ол ақшаның соғысты жалғастыруға және құл аумақтарын алуға жұмсалатынын айтты.

After an earlier attempt to acquire Texas by treaty had failed to receive the necessary two thirds approval of the Senate, the United States annexed the Republic of Texas by a joint resolution of Congress that required simply a majority vote in each house of Congress. President John Tyler signed the bill on March 1, 1845, a few days before his term ended. As many expected, the annexation led to war with Mexico. After the Capture of New Mexico and California in the first phases of the war, the political focus shifted to how much territory would be acquired from Mexico. The key to this was the determination of the future status of slavery in any new territory. Both major political parties had labored long to keep divisive slavery issues out of national politics. The Democrats had generally been successful in portraying those within their party attempting to push a purely sectional issue as extremists that were well outside the normal scope of traditional politics. However, midway through Polk's term, Democratic dissatisfaction with the administration was growing within the Martin Van Buren, or Barnburner, wing of the Democratic Party over other issues. Many felt that Van Buren had been unfairly denied the party's nomination in 1844 when southern delegates resurrected a convention rule, last used in 1832, requiring that the nominee had to receive two thirds of the delegate votes. Many in the North were also upset with the Walker tariff which reduced the tariff rates; others were opposed to Polk's veto of a popular river and harbor improvements bill, and still others were upset over the Oregon settlement with Great Britain where it appeared that Polk did not pursue the northern territory with the same vigor he used to acquire Texas. Polk was seen more and more as enforcing strict party loyalty primarily to serve southern interests. The Whigs faced a different scenario. The narrow victory of James K. Polk (Democrat) over Henry Clay (Whig) in the 1844 presidential election had caught the Southern Whigs by surprise. The key element of this defeat, which carried over into the congressional and local races in 1845 and 1846 throughout the South, was the party's failure to take a strong stand favoring Texas annexation. Southern Whigs were reluctant to repeat their mistakes on Texas, but, at the same time, Whigs from both sections realized that victory and territorial acquisition would again bring out the issue of slavery and the territories. In the South in particular, there was already the realization, or perhaps fear, that the old economic issues that had defined the Second Party System were already dead. Their political goal was to avoid any sectional debate over slavery which would expose the sectional divisions within the party. The Mexican–American War was seen by many as an effort to gain more territory for the establishment of slave states. It was popular in the South, and much less so in the North, where opposition took many forms. For example, Henry David Thoreau refused to pay his poll tax, arguing that the money would be used to prosecute the war and gain slave territory.

Кіріспе және шарт туралы пікірталас

1846 жылғы 8 тамызда президент Полк Мексикамен соғысты шешу жөніндегі келіссөздерді жеңілдету үшін Конгреске 2 миллион доллар (~ доллар) сұраныс жіберді. Бұл сұраныс Полк заң жобасын Конгресс талқыламаған кезде мақұлдау мүмкіндігін де алмай, жария етусіз келіп түсті. Конгресс сол дүйсенбіде жұмысын аяқтауды жоспарлағандықтан, Демократиялық партия жетекшілері заң жобасын арнайы түнгі отырыста дереу қарауға келісті. Дебаттар екі сағатқа шектеліп, әрбір сөз сөйлеушінің уақыты он минуттан аспауы керек еді. Пенсильваниядан шыққан демократ конгрессмені Дэвид Уилмот және Нью-Йорктан Престон Кинг, Тимоти Дженкинс, Мэннен Ханнибал Хамлин, Коннектикуттан Гидеон Уэллс және Огайодан Джейкоб Бринкерхоффты қоса алған, Барнбернер демократтарының тобы тамыздың басында стратегиялық кеңестер өткізіп жүрді. Уилмот Полк әкімшілігін қолдаған және көптеген оңтүстік өкілдерімен жақын қарым-қатынаста болған. Уилмоттың Палатадағы дебаттарда сөз алуы қиын болмайтынына сенімді болғандықтан, ол өзінің атын алып жүретін ассигнованиелер туралы заңға түзету ұсынды. Уилмот 1787 жылғы Солтүстік-Батыс жарғысының үлгісінде Палатаға мынадай мәлімдеме жасады:

Егер АҚШ Мексика Республикасынан аумақ алса, екі ел арасында жасалған кез келген шарт бойынша және осы жерде бөлінген қаражатты атқарушы билік пайдаланғанда, аталған аумақтың ешбір бөлігінде құлдық немесе еріксіз еңбек болмайды, тек қылмыс жасағандарға, олар сот арқылы кінәлі деп табылған жағдайда ғана. Индианадан шыққан демократ Уильям У. Уик құлдықты толық шектеуді жоюға тырысып, Миссури келісімінің 36°30' ендік сызығын Тынық мұхитына дейін батысқа қарай кеңейту туралы түзету ұсынды. Бұл түзету 89–54 дауыспен қабылданбады. Содан кейін заңға шартты қосу туралы дауыс берілді және ол 83–64 дауыспен қабылданды. Оңтүстік өкілдерінің заң жобасын тоқтатуға жасаған соңғы әрекеті 94–78 есебімен жеңіліске ұшырады, содан кейін заң жобасының барлық бөлігі 85–80 дауыспен мақұлданды. Бұл дауыстар партиялық емес, аймақтық принциптер бойынша түсті. Сенат заң жобасын сол дүйсенбі күні кешке қарады. Оңтүстік демократтары Уилмот шартын қабылдамай, құлдыққа шектеулерсіз заң жобасын жылдам мақұлдау үшін Палатаға қайтаруды үміттенеді. Массачусетстен шыққан виг Джон Дэвис бұл әрекетке қарсы тұруға тырысып, заң жобасын Палатаға қайтару үшін тым кеш болғанша сөзді ұстады, Сенатты шартты ассигнованиелерді қабылдауға немесе қабылдамауға мәжбүр етті. Алайда, ол дауыс беруге үлкермес бұрын, Сенат пен Палата сағаттарының сегіз минуттық айырмашылығына байланысты Палата жұмысын аяқтады және Конгресс ресми түрде сессиядан шықты. Мәселе жыл соңында, Полк Конгреске жылдық үндеуінде қажетті соманы үш миллион долларға дейін ұлғайту туралы сұранысын қайта жаңартқанда қайта көтерілді. Полк соғыстың бастапқы мақсаты аумақ алу болмағанын (оның қарсыластары қызу пікір таластырған көзқарас) айтты, бірақ құрметті бейбітшілік үшін АҚШ-қа аумақтық өтемақы қажет. «Үш миллион долларлық заң жобасы» деп аталған бұл заң жобасы 1847 жылдың 8 ақпанынан 15 ақпанына дейін Палатаның жалғыз мәселесі болды. Престон Кинг Уилмот шартын қайтадан енгізді, бірақ бұл жолы құлдықты алып тастау тек мексикалық аумақтан тысқары, «Америка құрлығындағы болашақта алынатын кез келген аумаққа» дейін кеңейтілді. Бұл жолы Иллинойс штатының демократ өкілі Стивен Дуглас Миссури келісімінің сызығын батыс жағалауына дейін кеңейту туралы ұсынысты қайтадан енгізді, бірақ ол қайтадан 109–82 есебімен жеңіліске ұшырады. «Үш миллион долларлық заң жобасы» 115–106 дауыспен Палатада қабылданды. Сенатта Томас Харт Бентон (демократ) басшылығымен заң жобасы шартсыз қабылданды. Заң жобасы Палатаға қайтарылғанда, Сенаттың заң жобасы басым болды; барлық Солтүстік вигтер шартты қолдады, бірақ 22 Солтүстік демократы Оңтүстікпен бірікті. 1848 жылы соғысты аяқтаған Гуадалупе Идальго шарты Сенаттың мақұлдауына берілді. Дуглас, қазір Сенатта, Уилмот шартын шартқа қосуға бағытталған оңтүстікке қосылғандардың бірі болды. Алдыңғы жылғы Палатадағы дебаттарда Дуглас территориялардағы құлдық туралы барлық пікірталас ертерек болғанын; бұл мәселені шешудің уақыты территорияны Конгресс ұйымдастырған кезде деп мәлімдеді. Льюис Касс (демократ) 1847 жылдың желтоқсанында Теннессидегі А. О. П. Николсонға жазған әйгілі хатында көп ұзамай Вилмот шартына демократиялық балама ретінде дамитын халықтық егемендік тұжырымын одан әрі анықтады:

Provided, That, as an express and fundamental condition to the acquisition of any territory from the Republic of Mexico by the United States, by virtue of any treaty which may be negotiated between them, and to the use by the Executive of the moneys herein appropriated, neither slavery nor involuntary servitude shall ever exist in any part of said territory, except for crime, whereof the party shall first be duly convicted. William W. Wick, Democrat of Indiana, attempted to eliminate total restriction of slavery by proposing an amendment that the Missouri Compromise line of latitude 36°30' simply be extended west to the Pacific. This was voted down 89–54. The vote to add the proviso to the bill was then called, and it passed by 83–64. A last ditch effort by southerners to table the entire bill was defeated by 94–78, and then the entire bill was approved 85–80. These votes fell overwhelmingly along sectional rather than party lines. The Senate took up the bill late in its Monday session. Southern Democrats hoped to reject the Wilmot Proviso and send the bill back to the House for a quick approval of the bill without the restrictions on slavery. Whig John Davis of Massachusetts attempted to forestall this effort by holding the floor until it would be too late to return the bill to the House, forcing the Senate to accept or reject the appropriation with the proviso intact. However, before he could call the vote, due to an eight minute difference in the official House and Senate clocks, the House had adjourned and the Congress was officially out of session. The issue resurfaced at the end of the year when Polk, in his annual message to Congress, renewed his request with the amount needed increasing to three million dollars. Polk argued that, while the original intent of the war had never been to acquire territory (a view hotly contested by his opponents), an honorable peace required territorial compensation to the United States. The Three Million Dollar Bill, as it was called, was the sole item of business in the House from February 8, 1847, until February 15. Preston King reintroduced the Wilmot Proviso, but this time the exclusion of slavery was expanded beyond merely the Mexican territory to include "any territory on the continent of America which shall hereafter be acquired". This time Representative Stephen Douglas, Democrat of Illinois, reintroduced the proposal to simply extend the Missouri Compromise line to the west coast, and this was again defeated 109–82. The Three Million Dollar Bill with the proviso was then passed by the House 115–106. In the Senate, led by Thomas Hart Benton (Democrat), the bill was passed without the proviso. When the bill was returned to the House the Senate bill prevailed; every Northern Whig still supported the proviso, but 22 Northern Democrats voted with the South. In 1848, the Treaty of Guadalupe Hidalgo ending the war was submitted to the Senate for approval. Douglas, now in the Senate, was among those who joined with the South to defeat an effort to attach the Wilmot Proviso to the treaty. In the prior year's debate in the House, Douglas had argued that all of the debate over slavery in the territories was premature; the time to deal with that issue was when the territory was actually organized by Congress. Lewis Cass (Democrat) in December 1847, in his famous letter to A. O. P. Nicholson in Tennessee, further defined the concept of popular sovereignty which would soon evolve as the mainstream Democratic alternative to the Wilmot Proviso:

Бұл мәселемен айналысатын адамдарға оны өз жауапкершілігімен және өз жосықтарымен шешуге мүмкіндік беріңіз, сонда біз үкіметіміздің бастапқы принциптеріне тағы бір құрмет көрсетіп, оның тұрақтылығы мен өркендеуіне тағы бір үлес қосамыз.