Кіріспе

Ағылшын дін қызметкері және табиғат зерттеушісі Уильям Дарвин Фокс (23 сәуір 1805 – 8 сәуір 1880) – ағылшын дін қызметкері, табиғат зерттеушісі және Чарльз Дарвиннің екінші туысы.

Ерте өмір

Фокс 1805 жылы дүниеге келді және бастапқыда Дербиширдегі Эльвастон қаласына жақын Тюрлстон Грандж шаруашылығында, ал 1814 жылдан бастап Дербиден оңтүстікке қарай шамамен 4 км жерде орналасқан Осмастон Холлда өсті. Фокс Сэмюэл Фокстың (1765–1851) және оның екінші әйелі Энн Дарвиннің (1777–1859) ұлы болды. Энн Уильям Алви Дарвиннің (1726–1783) және Джейн Браунның (1746–1835) қызы, сондай-ақ Эразм Дарвиннің (1731–1802) туысы еді. Фокс 1816 жылдан 1823 жылға дейін Рептон мектебінде оқыды, сол кезде мектеп директоры Уильям Боултби Слит болды. Екінші туысы Чарльз Дарвин сияқты, Фокс та Кембридждегі Крайст колледжінде дін қызметкері болуға дайындалды. Ол сонымен қатар табиғатты зерттеуші және энтомолог болды, әсіресе көбелектерді жинаумен айналысты. Кембридж университетінде Фокс пен Дарвин дос болып, Фокс кіші туысы Дарвинге табиғат тарихынан сабақ берді. Дарвин өзінің өмірбаянында былай деп жазды:

Мені энтомологиямен екінші туысым В. Дарвин Фокс таныстырды, ол ақылды және өте жағымды адам еді, ол сол кезде Крайст колледжінде оқыды және мен онымен тығыз қарым-қатынаста болдым.

Фокс Дарвинды тағы бір дін қызметкері және табиғатты зерттеуші Джон Стивенс Хенслоумен таныстырды, ол апта сайын студенттер мен ғылымға қызығушылық танытқан университеттің ересек мүшелері үшін үйін ашып отыратын. Дарвин 1829 жылдың жазында Осмастон Холлда Фокспен үш апта өткізді. Өмірі бойы Фокс Чарльз Дарвинмен үнемі байланыста болды, ал алмасылған көптеген хаттарда Дарвиннің жұмысы талқыланды. Ол денсаулығы нашарлап зейнеткерлікке шыққан 1873 жылға дейін сол қызметте болды. Фокс Деламердегі жергілікті қоғамда белсенді болды, әсіресе ол сабақ берген жергілікті мектепте, қазір ол Фокс мектебі деп аталады.

Жазушы

Чарльз Дарвиннің Фоксқа жіберген хаттары оның ұлы Фрэнсис Дарвин және содан бергі көптеген зерттеушілер тарапынан Чарльз Дарвиннің өмірі туралы маңызды бірінші дереккөз ретінде танылды. Олардың кейбіреулері «Чарльз Дарвиннің өмірі мен хаттары» (Ф. Дарвин құрастырған, 1887) кітабында жарияланған. Осы хаттардың көп бөлігі Кембридж қаласындағы Крайст колледжінде сақтаулы. Фокстың Дарвинге жазған хаттарының бір бөлігі әлі де қолда бар. Дарвин өзінің кітаптарында Фокс берген көптеген ақпаратты пайдаланды. Фокс 18 жасынан бастап 1878 жылға дейін күнделік жазып отырды. Тек 1828 жылғы жазбасы жоқ, сол кезде ол Чарльз Дарвинмен бірге Кембридж қаласындағы Крайст колледжінде тұрған. Күнделіктердің микрофишкадағы көшірмесі Кембридж университетінің кітапханасында сақталады. Фокс Дарвиннің эволюция туралы түсіндірмесін толыққанды қабылдаған жоқ. Фокс ғылыми емес, бірақ логикалық тұрғыдан Солент геологиясын және Уайт аралының материктен қалай бөлінгенін түсінуге үлкен үлес қосты. Ол «Геолог» журналының тілшісіне берген жауабында осы мәселе бойынша өте маңызды пікір білдірді (Fox 1862). 1873 жылы Деламердің пасторы қызметінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін, Фокс Уайт аралына оралып, 1880 жылы қайтыс болғанға дейін Сандаун қаласындағы «Броудлендс» үйінде тұрды және Уайт аралына жерленді.

Әлеуметтік реформатор Уильям Джонсон Фокспен шатасу

Басқа бір түсініспеушіліктің көзі Чарльз Дарвинмен байланысты. Жазушы Харриет Мартино, сол кездегі пастор Уильям Джонсон Фокс басқарған "The Repository" юнитaриан басылымы арқылы танымал болды. 1830 жылдары Лондонға көшіп келген ол, Фокстың көрнекті ойшылдар тобына қосылды, бұл оны Эразм Алви Дарвинмен байланыстырды. 1837 жылы Чарльз Дарвин ағасымен бірге тұруға көшті, және екеуі де Мартиноны жақсы танысты, тіпті олардың отбасы оның пікірін ашық білдіретін жазушыға үйленуінен қаушады. Дарвиндер Уильям Дарвин Фокстың туыстары еді. Ал Мартиноның Томас Мальтустың халықты реттеу теориясын насихаттауы Чарльз Дарвиннің Мальтусты оқуына түрткі болған болуы мүмкін.