Кіріспе
Маунабо (mawˈnaβo) – Пуэрто-Риконың Маунабо аңғарында, оңтүстік-шығыс жағалауында, Патильястың солтүстік-шығысында және Ябукоаның оңтүстігінде орналасқан қала және муниципалитет. Маунабо сегіз бариодан және Маунабо Пуэблодан (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) тұрады. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо қалалық статистикалық аймағының бір бөлігі. Қазіргі қала әкімі Хорхе Л. Маркес Перес, ал 2020 жылғы халық саны 10 589 адамды құрады.
Maunabo (mawˈnaβo) is a town and municipality of Puerto Rico located in the Maunabo Valley on the southeastern coast, northeast of Patillas and south of Yabucoa. Maunabo is spread over eight barrios and Maunabo Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Juan Caguas Guaynabo Metropolitan Statistical Area. The current mayor of the town is Jorge L. Márquez Pérez and the population in 2020 was 10,589.
Тарих
Маунабо 1799 жылы құрылған. Маунабо атауы Маунабо өзеніне тайно тайпасы берген Манатуабон деген есімнен шыққан. Пуэрто-Рико 1898 жылғы Париж шарты бойынша Испания-Америка соғысынан кейін Испаниядан АҚШ-қа өткен. 1899 жылы АҚШ Соғыс министрлігі Пуэрто-Рикода халық санағы жүргізіп, Маунабода 6 221 адам тұратынын анықтады. Маунабо бұқаралық ақпарат құралдарындағы жетістіктерімен белгілі. Биік тауларының арқасында аралдың қалған бөлігінен оқшауланған маунабенос тұрғындары 1975 жылдың 30 тамызында Рамон "Чито" Арройо мен Хосе Орландо Ривера есімділердің күшімен "La Esquina" ("Бұрыш") газетін шығарды. Газет Маунабода тегін таратылатын бір беттік қоғамдық басылым ретінде пайда болды, бірақ бір жыл ішінде оның танымалдылығы артып, ай сайын жарық көретін таблоидқа айналды. Бүгінде газет әлі де тегін таратылады және 40 000 данасы Маунабодан бөлек, Гуаяма, Аройо, Патильяс, Ябукоа және Хумакао қалаларында таратылып, 190 000-нан астам адам оқиды. Жақында газет Маунабода жаңа кеңсесін ашты, онда "La Esquina Online" және басқа да жобалармен жұмыс істеп жатыр. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде Мария дауылы Пуэрто-Риконы шарлады. Дауыл сағатына 155 миль жылдамдықпен жел соғып, Маунабода көптеген көшкінге себеп болды. Электр компаниясы (Autoridad de Energía Eléctrica) Маунабоға электр қуатын қайтаруға 9 айға дейін уақыт қажет болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Қала әкімі барлық шағын бизнес зардап шеккенін және барлық жемістер жоғалып кеткенін хабарлады.
География
Маунабо екі жағынан биік таулармен қоршалған. Үш маңызды шыңы: 1799 фут (548 м) биіктігіндегі Гвардаррая Сьеррасындағы Пико Хаттон; 1722 фут (525 м) биіктігіндегі Сьерра Пандурадағы Серро Санта Елена, сондай-ақ оның ерекше пішіні үшін "кішкентай шляпа" деп те аталатын Эль Сомбрерито; және 1692 фут (516 м) биіктігіндегі Серро де ла Пандура. Бұл биік нүктелердегі желдің күші соншалық, оның құлақтарыңыздың жанынан есіп бара жатқанын ғана естисіз. Гвардаррая Сьеррасындағы күшті желдер өсімдіктердің өсуіне әсер еткен, ал биік шөптер тек жер бетіне жатып өседі. Пандура тауының жасыл, тропикалық өсімдіктері арасында аралдағы ең сирек кездесетін коки түрлерінің бірін табуға болады. Коки Гуажон (Eleutherodactylus cooki) деп аталатын бұл коки бақасын көршілес Ябукоа, Патильяс және Сан-Лоренцо муниципалитеттерінің тауларында кездестіруге болады. 1932 жылы АҚШ армиясының Чэпмен Грант атты қызметкері оны тапқанмен, 1997 жылға дейін АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметі оны жойылуға жақын түр деп жариялаған жоқ.
Салалар
Баррио (ұсақ әкімшілік бөлімдерге ұқсас) және суббарриолар одан кішірек аудандарға – секторларға (ағылшын тілінде sector) бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік оқшалануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Маунабода келесі бариолар, қауымдар, секторлар немесе аудандар болды: Матуяс, Талантедегі Гарсия сектор және Кальзададағы Батей Колумбия.
Туризм
Маунабода Мауна Карибе, жергілікті жатақ, тропикалық қонақүй сияқты parador орналасқан. Маунабо қаладан бөлек тұрған биік таулардың арқасында өте таза мәдениетін сақтап қалған. Маунабоның жылы, табиғи, жабайы көк және жасыл сулары оның басты тартымды орындарының бірі. Үш жағажай (Лос Бохиос, Лос Пинос және Плайя Пунта Туна) жыл бойы жергілікті тұрғындармен толы болады. Бұл жағажайлар Сан-Хуан және басқа да ірі қалалардан тыс аймақтарды зерттеуге келген туристерді де қызықтырады. Серфингшілер осы жабайы және қауіпті суларды жақсы көреді. Пунта-Туна жағажайы жергілікті тұрғындар арасында Плайя Эскондида немесе "жасырын жағажай" деп белгілі, бір жағынан Пунта-Туна маяғымен, екінші жағынан теңіз жүзіміне толы жасыл шөптермен қоршалған. Жағажайға тек тасты жолмен ғана жетуге болады. Лос-Пинос жағажайындағы құм (атауы "қайыңдар" дегенді білдіреді және жағажайдың жанындағы қарағайлы төбеден шыққан) қара көміртек минералдарымен жылтылдайды, ал аңыз бойынша олар теңіз вулкандарынан немесе теңіз астындағы жанармай қорларынан пайда болған. Минералдар ылғалды беттерге жабысады, сондықтан оған сирек барады. Лос-Бохиос жағажайы муниципалитеттегі тағы бір танымал жағажай, ол жыл сайын мыңдаған келушілерді тартады. Қала сонымен қатар 1898 жылғы испан-американ соғысының олжасы ретінде арал АҚШ-қа берілмей тұрғанда испандықтар салған Пунта-Туна маяғымен де әйгілі. Маяк АҚШ жағалау күзетінің белсенді басқаруымен үздірілмей жұмыс істеп келеді, бірақ шамамен 30 жыл бойын ол жұртшылыққа жабық болды. Губернатор Анибал Асеведо Вила ұсынған 180-заңға сәйкес, 2006 жылдың ақпан айында маяқтың есіктері қайтадан ашылды. Маяк қаланың гербіндегі тұрақты символ болып табылады. Қала жыл сайын өткізілетін "Festi Carnaval Jueyero" краб фестивалімен де танымал, ол тікелей музыка, көшелік жәрмеңкелер, сайыстар және крабтан жасалған тағамдармен үш күндік тойға мыңдаған келушілерді тартады. Фестиваль қыркүйек айының бірінші аптасында, жазғы ыстықтың ең қызу шағында өтеді.
Мерекелер мен іс-шаралар
Маунабо қаласы мамыр айында өз қамқоршысының мерекесін тойлайды. San Pedro y San Isidro Labrador мерекесі – діни және мәдени той, оның барысында әдетте шерулер, ойындар, шеберлер, көңіл көтеру шаралары, аймақтық тағамдар мен тікелей музыка орындалады.
Ауыл шаруашылығы
Жемістер мен көкөністер; мал.
Өнеркәсіп
Балық аулау, гитара ішегі, шекерқұмық.
Үкімет
Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттер сияқты Маунабо да әкім басқарады. Қазіргі әкім – Халықтық демократиялық партиясынан (PPD) Хорхе Л. Маркес Перес. Маркес 2000 жылғы жалпы сайлауда сайланды. Қала Пуэрто-Риконың VII сенаттық округіне кіреді, оны екі сенатор өкілдік етеді. 2012 жылы Хорхе Суарес және Хосе Луис Далмау округтік сенаторлар болып сайланды.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
Ту
Маунабоның туы диагональды бойымен ақ жолақпен кесілген жасыл матадан тұрады. Қалған екі жасыл үшбұрыштың әр бұрышында екі сары бұқа жегісі орналасқан.
Елтаңба
Бұл муниципалитеттің гербі бар. Күміс және жасыл түстер қалқанның негізгі түстері болып табылады, олар гүлдеген қант қамышын көрсетеді. Кері V әрпі Маунабо тауларын: Сьерра-де-Гуардеррая және Сьерра-де-ла-Пандураны символдайды. Маунабо жағалауында орналасқан Маунабоның ең көне ғимараты – маяк. Жұмыр мойынтұрықтар ауыл шаруашылығының және Маунабоның қасиетті әулиесі Сан Исидро Лабрадордың символы болып табылады. Келісімшартты чилилік құрылыс компаниясы жүзеге асыруда. Туннельдер 1956 жылғы "Бетси" тропикалық дауылдың салдарынан қала мен аралдың солтүстік бөлігін байланыстырған жалғыз жолдың зардап шегуінен кейін туннельдер салуды ұсынған экологиялық белсенді Висенте Моралес Лебронның есімімен аталады. 2018 жылдың қыркүйегінде туннель музыкалық бейнефильм түсіру үшін қысқа мерзімге жабылды. Маунабода 22 көпір бар.