Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет

Трухильо Альто (tɾuˈxiʝo ˈalto) – Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет. Ол Солтүстік жағалаулық жазықта, карст аймағы мен Сьерра-де-Лукиллоның шекарасында, Кагуас пен Гурабоның солтүстігінде; Сан-Хуанның оңтүстік-шығысында және Каролинаның батысында орналасқан. Трухильо Альто Сан-Хуан қалалық аймасының бөлігі болып табылады, оған Баямон, Гуанайбо, Катано және Тоа Баха муниципалитеттері кіреді. Қала 6 барио және Трухильо Альто Пуэблоға (қаланың орталығы және әкімшілік орталығы) таралып жатыр. Бұл Сан-Хуан-Кагуас-Гуанайбо метрополитендік статистикалық аймағының бір бөлігі. Трухильо Альто 1801 жылы ресми түрде құрылған, бірақ 20-шы ғасырда маңызға ие болды. Астанаға жақын орналасқандықтан, Сан-Хуан қаласының маңындағы қалаға айналды, бұл соңғы жылдары оның өсуіне ықпал етті. Трухильо Альтоның халқы өткен ғасырда 9 576 (1930) адамнан 74 482 (2010) адамға дейін өсті. 2010 жылғы халық санауы бойынша, Пуэрто-Риконың ең көп халқы бар оныншы муниципалитеті болып табылады. 1953–1954 жылдары Пуэрто-Рико су ресурстары басқармасымен жасалған келісім бойынша, Чикагодағы Самнер Соллитт құрылыс компаниясы Трухильо Альтода Караисо гидроэлектр бөгетін салды. Бөгет Луаса көлін құрайды, ол Сан-Хуан, Пуэрто-Рико қаласының сумен жабдықталуының негізгі көзі болып табылатын су қоймасы.

Тарих

Бүгінде Трухильо-Альто деп аталатын аймақ, Таино тайпасының Кайниабон аймағына жатқан. Аймақты кацик Канобана басқарды. Археологиялық зерттеулер Трухильо-Альто муниципалитетінің шегінде екі маңызды археологиялық орынды анықтады: Ирвинг Рауз зерттеген Лас-Куэвас және Квебрада-Гранде. Испан отарлауынан кейін, отбасылар Рио-Гранде-де-Лойза өзенінің екі жағына қоныстанды. 17 ғасырда Испания королі, Испанияның Трухильо қаласынан келген Алонсо Писарро Гермонаға, аймақты алып жатқан үлкен ранчоны сыйлады. Жергілікті тұрғындар оның әулетінің атын осы жерді атау үшін қолдана бастады. Соңында, тұрғындар губернаторға қала құруға рұқсат сұрап өтініш жасады, бұл ресми түрде қала құрудың шарты болды. Қайта-қайта қарсылықтарға қарамастан, Трухильо-Альто 1801 жылдың 8 қаңтарында Ла-Санта-Крус-де-Трухильо деген атпен құрылды. Қала Рио-Гранде-де-Лойза өзенінің иірімдерінде орналасқан. 1820 жыл шамасында, Трухильо-Альто деген ат, оны Трухильо-Баходан (кейіннен Каролина деп аталды) ажырату үшін қолданыла бастады. 1902 жылы Пуэрто-Риконың заң шығару жиналысы, бірнеше муниципалитеттерді біріктіру туралы заңды бекітті. Осының нәтижесінде, Трухильо-Альто Каролина қаласы мен муниципалитетіне қосылды. 1905 жылы заң күштен шығарылып, Трухильо-Альто қайтадан муниципалитет мәртебесіне ие болды. 1952 жылы Карраизо бариосында салынған Карраизо тоғанымен бірге, Трухильо-Альтодағы Куэвас бариосында сүзгі станциясы салынды. Қаланың бас қала Сан-Хуанға жақын орналасқандығы, аймақтағы айтарлықтай өсім мен дамуға себеп болды, және 20 ғасырда Трухильо-Альтоның халқы күрт өсті. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, қала Пуэрто-Риконың халық саны бойынша оныншы қаласы болып табылады. 2009 жылдан бері қызмет етіп келе жатқан мэр Хосе Луис Круз Круз, қаланы "Жаңа Мегаполис" деп атады. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде болған Мария дауылы, Трухильо-Альтода жаңбыр мен желдің салдарынан көптеген көшкінге себеп болды. Дауылдың желдері мен жаңбыры инфрақұрылымды зақымдады және Трухильо-Альтоның электр жүйесінің дерлік барлығын құлатып, шамамен 75 000 тұрғынын электр қуатысыз қалдырды. Сонымен қатар, тұрғындардың 90% таза, ішуге жарамды суға қол жеткізе алмады.

География

Трухильо Альто Пуэрто-Риконың Солтүстік жағалаулық жазығында орналасқан. Ол Сан-Хуан, Каролина, Гурабо және Кагуас муниципалитеттерімен шектеседі. Трюхильо-Альтоның жер бедері солтүстігінде көбінесе жазық, ал оңтүстігінде кішкентай төбелер кездеседі. Биіктігі теңіз деңгейінен 200-ден 500 метрге дейін өзгереді.

Су ерекшеліктері

Трухильо Альтоның гидрографиялық жүйесі негізінен муниципалитет арқылы өтетін Рио-Гранде-де-Лойзадан тұрады. Қалада бірнеше арналар бар: Колорада, Инфиерно, Лимонес, Наранхо, Гранде, Пастрана, Хая Фрия және Маракуто. Сонымен қатар, Трухильо Альтода Пуэрто-Риконың басты су қоймасы орналасқан: Лоиза көліндегі Караисо бөгеті. Екеуі де 1953 жылы Пуэрто-Риконың су құбырлары және кәріздер басқармасы (PRASA) тарапынан салынған. Бөгет бастапқыда гидроэлектр энергиясын өндіру үшін салынған, бірақ қазір тек қоғамдық сумен жабдықтау көзі ретінде қолданылады. Лоиза көлі сондай-ақ су спорты және ойын балық аулау үшін пайдаланылады.

Арнайы қауымдастықтар

Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік жағынан шеттетілген азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Трюхильо-Альтода келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Сан-Николас ауданы, Бетания, Comunidad Talanco, El Hoyo II, El Resbalón, Parcelas Carraízo, Parcelas Ramón T. Colón, Arayanes секторы, La Prá секторы, Las Cruces секторы, Los Nuñez секторы, Villa Escondida, Villa Margarita және Villa Platanal.

Туризм

Трухильо-Альтода туристерді қызықтыратын бірнеше орын бар. PR 181 тас жолымен қалаға кіре берісте орналасқан Екі жүз жылдық саябақта қайта жаңартылған тарихи болат көпір (Гранде-де-Лойза өзенінің алғашқы тұрақты өткелдерінің бірі) және беседкасы бар. Ол 2001 жылы Трухильо-Альто қаласының құрылғанына 200 жыл толуына арнап салынған. PR 181 тас жолында 1980 жылы құрылған Луис Муньос Марин қоры да орналасқан. Онда мұражай, тарихи мұрағат және саябақ бар. Карраисо бөгеті мен Лоиза көлінің су қоймасы да жиі қолданылады. Басқа қызықты орындарға Кармелита де Сан-Хосе монастыры, Лурдес үңгірі және Трухильо-Альто тау бұлағы жатады.

Экономика

Трюхильо-Альтоның экономикасы көбінесе ауыл шаруашылығына, әсіресе қант қамысына, кофеге, темекіге және аз көлемдегі жеміс-жидектерге сүйенген. Мал шаруашылығы да Трюхильо-Альто экономикасының маңызды бөлігі болып табылады. Соңғы жылдары сауда және өнеркәсіп қала экономикасының құрамдас бөлігіне айналды. Трюхильо-Альтода тағамдық өнімдер, ағаш, металл, электр жабдықтары және басқа да түрлі зауыттар орналасқан. Қалада құрылыс материалдарын өндіру үшін тас карьерлері де бар. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, Трюхильо-Альтодағы жұмыссыздық деңгейі 10,2% құрады, бұл оны Гуанайбодан кейін ең төменгі көрсеткішке ие екінші муниципалитет етті.

Мерекелер мен іс-шаралар

Трюхильо Альто қыркүйек айында өзінің қасиетті қамқоршысының мерекесін тойлайды. Santa Cruz қамқоршылық мерекесі – діни және мәдени той, онда әдетте шерулер, ойындар, қолөнер бұйымдары, көңіл көтеру шаралары, аймақтық тағамдар мен тікелей музыкалық өнер көрсетіледі. Орхидеялар фестивалі (Festival Trujillano de Orquídeas) 2011 жылдан бері шілде айында өткізіліп келеді. Бұл орхидеялардың бағаланып, көрмеге қойылып, сатылатын бағбандар арасындағы жарыс және фестиваль. Макабео фестивалі (Festival del Macabeo) – Трюхильо Альтоға тән азық-түлік өнімін тойлайтын фестиваль, ол әр жыл сайын желтоқсанның екінші аптасында өткізіледі. Трюхильо Альтода қаңтарда өтетін шаруашылық жәрмеңкесі және қарашада өткізілетін Пасо-Фино фестивалі сияқты басқа да фестивальдар мен жәрмеңкелер ұйымдастырылады. 2001 жылы Трюхильо Альто PR 181 тас жолында жаңа саябақты ашу арқылы екі жүз жылдығын тойлады, сонымен қатар тарихи болат көпірдің жөндеу жұмыстары жүргізілді.

Дін

Трюхильо-Альтода әртүрлі конфессияларға жататын бірнеше шіркеулер мен шапкіш шіркеулер бар. Басты шіркеу – Санта-Крус шіркеуі 1817 жылы салынған. 1928 жылы Сан-Фелипе дауылы осы шіркеумен байланысты құрылыстың бір бөлігіне зақым келтірді. Қазіргі ғимаратты Луис Перосье жобалап, 1933 жылы салдырған. Трухильо-Альтода Сан-Хоседегі Кармелиталар монастырі де бар.

Спорт

Трухильо Альтода кәсіби спорт командасы жоқ. Дегенмен, қалада әуесқой және бастаушы лигалар үшін бірнеше спорттық нысандар бар. 2011 жылы Трухильо Альтодағы Рубен Санчес Монтанес алаңы, Балонесто Супериор Насиональ (BSN) лигасының – Cangrejeros de Santurce командасын қабылдады. Алаңның сыйымдылығы 2250 адамға шақталған. Қыркүйек айында Трухильо Альто қаланың маңызды оқиғаларының бірі – Аррекоста'о марафонына тосқанды келеді. Жарыс 1985 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келеді. Алғашқыда қала маңында 10 километрлік қашықтықты қамтыған, бірақ 2007 жылы 5 километрге дейін қысқартылды. 2010 жылы марафон жылдың ең жақсы ұйымдастырылған іс-шараларының бірі деп танылды. Лоиза көлі де спорттық және ойын-сауық балық аулауға танымал орын. Көлде мынадай балық түрлері кездеседі: ірі ауызды басс, павлин бассы, теңіз шабақтары, тилапия және миска балығы.

Ас мәзірі

Макабео – Трухильо Альтоның ең танымал дәстүрлі тағамы. Ол қурылған банан мен еттен жасалған тағам. Бұл тағамның танымалдылығы соншалық, оның құрметіне жыл сайын фестиваль өткізіледі. Макабео фестивалі 1980 жылдардың басында басталды және жыл сайын желтоқсан айында ұйымдастырылады.

Демография

ХХ ғасырда және 2000 жылға дейін Трухильо-Альтоның халқы тұрақты түрде өсті. 2000 жылдан 2010 жылға дейін 1,2%-ға, ал 2010 жылдан 2020 жылға дейін 9,5%-ға азайды. 2020 жылғы халық санауы бойынша муниципалитетте 67 740 тұрғын болды. Бұл кемігеніне қарамастан, 2020 жылы Трухильо-Альто Пуэрто-Рикодағы халық саны бойынша онға кіретін муниципалитеттердің қатарында болды. 2010 жылғы халық санауы мәліметтері бойынша, халықтың 72%-ы өзін ақ нәсілді, ал 14,6%-ы афроамерикандық деп есептейді. Сондай-ақ, халықтың 47,5%-ы ер адам, ал 52,5%-ы әйел екенін көрсетті. Халықтың 25%-ы 18 жасқа дейін болды. Халықтың ең көп саны 35-49 жас аралығындағы адамдарды құрады (20,7%).

Үкімет

Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттер сияқты, Трухильо-Альто да әкімдікпен басқарылады. Трухильо-Альтоның алғашқы ресми әкімі Хуан Франсиско Каразо болды, ол 1801 жылы қаланың құрылуына қолдау көрсеткен тұрғындардың бірі еді. 2022 жылдың 16 шілдесіне дейін қала әкімі Педро Родригес Гонсалес болды. Одан бұрын, 2004 жылғы жалпы сайлауда Жозе Луис Круз Круз (Халықтық демократиялық партиясынан) сайланды. Қала Пуэрто-Риконың VIII сенаттық округіне кіреді, оны екі сенатор ұсынады. 2012 жылы Педро А. Родригес және Луис Даниэль Ривера округтік сенаторлар болып сайланды. ПДП-дан (Халықтық демократиялық партиясынан) шыққан Хавьер Апонте Далмау (38-округ) және Роберто Ривера Руис (39-округ) Өкілдер палатасында Трухильо-Альтоның әртүрлі аймақтарын ұсынады.

Таңбалар

Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.

Ту

Трюхильо Альто қаласының туы ақ түсті фонға және ортасында қаланың гербіне ие.

Есімдіктер

Трюхильо Альто әр түрлі атаулармен белгілі. Көптеген өзендері мен арналары болғандықтан, оны "Көктемдер қаласы" деп атайды. Қала орталығы сегіз көшеден тұратындықтан, оны "Сегіз көшелі қала" деп те атайды. Трюхильо Альто, негізінен таулы қала болғанына қарамастан, Сан-Хуан қалалық аймағына жақын орналасқандықтан, "Ел ішіндегі қала" деп те атайды. Соңында, оны "Тыныш қала" деп те атайды.

Көлік

Трюхильо Альтоға апаратын басты жол – PR 181, ол муниципалитетті солтүстіктен оңтүстікке дейін кесіп өтеді. Елордадан қашықтығы 11 миль (18 км) шамасында, көлікпен саяхатқа жұмсалатын уақыт шамамен 15 минутты құрайды. Қалада таксилер мен жекемен жүретін қоғамдық көліктер де қызмет көрсетеді. Трюхильо Альтода 11 көпір бар.