Кіріспе
8 ғасыр классикалық араб ақыны Абү Нууас әл Хасан ибн Хани әл Хаками (вариант: Аль Хасан ибн Хани 'Абд әл Авал әл Шабах, Абу 'Али (أَبُو عَلِي اَلْحَسَنْ بْنْ هَانِئْ بْنْ عَبْدِ اَلْأَوَّلْ بْنْ اَلصَّبَاحِ اَلْحُكْمِيِّ اَلْمِذْحَجِي), Абү Нууас әл Салам (أبو نواس السلمي) немесе жай ғана Абу Нууас (أبو نواس); шамамен 756 – 814 жылдары) – арабтың классикалық ақыны, Аббасид халифатының алғашқы жылдарында дамыған жаңа (мухдат) поэзияның көрнекті өкілі. Ол халық ауыз әдебиетіне де еніп, "Мың бір түн" жинағында бірнеше рет кездеседі.
the crater
Abū Nuwās al Ḥasan ibn Hānī al Ḥakamī (variant: Al Ḥasan ibn Hānī 'Abd al Awal al Ṣabāḥ, Abū 'Alī ( أَبُو عَلِي اَلْحَسَنْ بْنْ هَانِئْ بْنْ عَبْدِ اَلْأَوَّلْ بْنْ اَلصَّبَاحِ اَلْحُكْمِيِّ اَلْمِذْحَجِي), known as Abū Nuwās al Salamī (أبو نواس السلمي) or just Abū Nuwās (أبو نواس); c. 756c. 814) was a classical Arabic poet, and the foremost representative of the modern (muhdath) poetry that developed during the first years of Abbasid Caliphate. He also entered the folkloric tradition, appearing several times in One Thousand and One Nights.
Ерте өмір
Әбу Нувас Аббасид халифатының Ахваз провинциясында (қазіргі Хузестан провинциясы) Ахваз қаласында немесе оған жақын аудандардың бірінде дүниеге келген. Туған жылы белгісіз, 756 - 758 жылдары дүниеге келген. Оның әкесі Сирия немесе Парсы елінен шыққан Хани еді, ол соңғы Омейяд халифасы Марван II-нің әскерінде қызмет еткен. Анасы Гүлбан есімді парсы болды, Хани Ахваз полициясында қызмет еткенде танысқан. Әбу Нувас 10 жаста болғанда, әкесі қайтыс болды. Балалық шағында Әбу Нүс анасымен бірге төменгі Ирактағы Басраға барып, Құран мектебінде оқыды және жас кезінде Хафиз болды. Оның жастық сұлулығы мен туа біткен харизмасы Куфа ақыны Әбу Усама Уәлиба ибн әл Хубаб әл Асадидің назарын аударды, ол Әбу Нувасты жас шәкірт ретінде Куфаға алып барды. Уәлиба Әбу Нұуастың ақындық талантын мойындап, оны осы мамандыққа баулу үшін жігерлендірді, бірақ сонымен қатар жас жігітке жыныстық жағынан тартылған және онымен эротикалық қарым-қатынаста болған болуы мүмкін. Әбу Нувастың еркек болып жетілген кездегі жасөспірім ұлдармен қарым-қатынасы оның Валибамен болған тәжірибесін бейнелейді.
Хамирият
Жаңа дәуір рухы Аббасидтер династиясы билікке келгеннен кейін шарап поэзиясында көрініс тапты. Әбу Нувас шарап поэзиясының дамуына зор үлес қосты. Оның өлеңдері, әсіресе, Бағдат элитасын ойын-сауықпен қамтамасыз ету үшін жазылған болуы мүмкін. Әбу Нувас поэзиясында парсыларды мақтап, араб классицизмін сатиралайтын көптеген философиялық ойлар мен образды қолданады. Нувас өзінің шығармаларын діни аяда күнәларының кешірілгендей етіп жазған. Әбу Нувастың өлеңдері оның шарап пен сезімталдыққа деген құштарлығын көрсетеді. Өлеңдер ислам әлеміндегі поэзия қағидаларына бағынбаған, шарап ішудің физикалық және рухани тәжірибесін жұртқа паш ету мақсатымен жазылды. Оның бойжеткендерге деген әуесі поэзиясы мен әлеуметтік өмірі арқылы білінеді. Нувас қызықты бір пікірді зерттейді: гомосексуализм Аббасидтік Иракқа революция туған жерден әкелінген. Ибн ‘Аммар Нувастың еңбектеріне сын жазып, оның ішінде көшіру туралы айыптауларды келтірген. Ал Мунажжим әулеті: Абу Мансур; Яхья ибн Аби Мансур; Мұхаммед ибн Яхья; Али ибн Яхья; Яхья ибн Али; Ахмад ибн Яхья; Харун ибн Али; Али ибн Харун; Ахмад ибн Али; Харун ибн Али ибн Харун. Әбу әл Хасан әл Сумайсати де Нувасты мадақтап өлең жазған.
Түрмеге қамау және өлім
Ол Ұлы Аббасидтер Азамат соғысы кезінде әл-Мамун Хурасаннан 199 немесе 200 жылы (хижра бойынша 814-816 жылдары) жорыққа шықпай тұрып қайтыс болды. Ол жиі мас күйде болатындықтан, Нувас әл-Амин билігі кезінде, өлімінен аз уақыт бұрын түрмеге қамалған. Оның өлімінің себебі даулы: Әбу Нувастың өлімі туралы төрт түрлі айғақ сақталған: 1. Оны Наубахт отбасы, оларға арналған сатиралық өлеңі үшін жала жауып, улады; 2. Ол мейрамханада, өліміне дейін ішіп отырып қайтыс болды; 3. Наубахт оны, оған дұрыс емес жатқызылған сатира үшін ұрып-соқты; шарап оның соңғы сағаттарындағы сезімдеріне әсер еткен болуы мүмкін – бұл бірінші және екінші айғақтардың қосылған нұсқасы сияқты; 4. Ол түрмеде қайтыс болды, бұл көптеген әңгімелерге қайшы келеді, олар оның өлімі алдында ауруға шалдыққандығын және достарының оны бақылауға келгенін айтады (бірақ түрмеде емес). Ол, ең болмаса, денсаулығының нашарлауынан қайтыс болған, және, ең болмаса, Наубахт отбасының үйінде қайтыс болған, содан кейін олар оны улады деген аңыз пайда болған.
Әсерлер
Нұуас – муамма (сөзбе-сөз "көзі жоқ" немесе "жасырылған" деген мағынаны білдіретін) әдеби түрін – яғни, "табылатын сөздің немесе есімнің әріптерін біріктіру арқылы" шешілетін жұмбақты ойлап тапқан бірнеше автордың бірі. Ол сонымен қатар араб поэзиясының екі жанрын жетілдірді: Хамрия (шарап туралы өлеңдер) және Тардия (аң ауру туралы өлеңдер). 12 ғасырда Аль-Андалуста өмір сүрген Ибн Кузман оны терең құрметтеді және оған теңеді.
Еске алу
Бағдад қаласында ақынның есімімен аталған бірнеше жер бар. Абу Нувас көшесі бір кездері қаланың көрнекті бөлігі болған Тигр өзенінің шығыс жағалауымен созылады. Әбу Нувас саябағы Джумхурия көпірі мен 14 шілде көпірінің жанындағы Карадаға дейінгі, өзенге қарай созылатын саябақтың арасындағы 2,5 километрлік бөлігінде орналасқан. 1976 жылы Меркурий планетасындағы бір кратер Әбу Нувастың құрметіне аталды. 2007 жылы Алжирде құрылған "Абу Навас" қауымдастығы ақынның есімімен аталады. Ұйымның басты мақсаты – Алжирде гомосексуализмді қылмыстық жазадан босату, алжирлік қылмыстық кодекстің 333 және 338-баптарын жоюға ұмтылу, себебі бұл баптар гомосексуализмді түрме жазасымен және айыппұлмен жазаланатын қылмыс деп санайды.
Цензура
Оның шығармалары ХХ ғасырдың басында еркін таратылып келсе де, оның шығармаларының алғашқы қазіргі заманғы цензураланған басылымы 1932 жылы Каирде жарық көрді. 2001 жылдың қаңтар айында Мысыр Мәдениет министрлігі Нувастың эротикалық поэзиясы жазылған 6000-ға жуық кітапты өртеуге бұйырды. Сауд Глобал Араб энциклопедиясында Әбу Нувас туралы мақалада ер балалармен сексуалдық қатынас туралы барлық айтылғандар алынып тасталды.
Басылымдар мен аудармалар
Диван Абу Нуас, хамирият Абу Нуас, ред. Али Нажиб Атви (Бейрут, 1986). "Ұлдарды жақсы көретін тайпа!". Хаким Бей (Entimos Press / Abu Nuwas Society, 1993). Әбу Нувасқа арналған ғылыми-биографиялық эссемен, көбінесе Эвальд Вагнердің "Ислам энциклопедиясындағы" биографиялық мақаласынан алынған. Газельдермен бірге көңіл көтеру, Ескі Бағдаттың гомоэротикалық әндері. Әбу Нуасқа тиесілі 17 өлең, Жағфар Әбу Тараб аударған. (iUniverse, Inc., 2005). Джим Колвилл. Шарап және той-қуаныш өлеңдері: Әбу Нуасқа тиесілі хамирияттар. (Kegan Paul, 2005). Абу Нуасқа тиесілі Хамрияттар: Ортағасырлық бахик поэзиясы, Фуад Мэтью Касвелл аударған (Кибворт Бошамп: Matador, 2015). Атвидің 1986 жылғы басылымынан аударылған.