Кіріспе
Бербер жазушысы (1556–1627)
Ахмад Баба әл-Тимбукти (أحمد بابا التمبكتي), толық аты – Абу әл-Аббас Ахмад ибн Ахмад ибн Ахмад ибн Омар ибн Мұхаммед Акит әл-Такрури әл-Масуфи әл-Тимбукти (1556 – 1627 жыл, 963 – 1036 хижри), сол кезде Батыс Судан деп аталған аймақтағы Санхаджа бербері, жазушы, ғалым және саяси қайраткер болды. Ол өте көп еңбектердің авторы, 40-тан астам кітап жазған.
Өмір
Ахмад Баба 1556 жылғы 26 қазанда Арауана қаласында Санхаджа берберлерінің Акит отбасында дүниеге келген. Ол ерте жасында Тимбуктуға көшіп, әкесі Ахмад ибн әл-Хадж Ахмад ибн Омар ибн Мухаммад Акит және ғалым Мұхаммед Багайого (вариант: Багхаю’у) шәкірттері болған. 1594 жылға дейін оның қызметі туралы басқа жазбалар жоқ. Ол Марокконың Сонгайға басып кіргенінен кейін, бүлік қозғады деген айыппен Мароккоға жер аударылды және Ахмад әл-Мансурдың қайтысына дейін Фезде тұрды. Оның орнына келген Зайдан Ан-Насер барлық жер аударылғандарға өз елдеріне оралуға рұқсат берді. Ахмад Баба 1608 жылғы 22 сәуірде Тимбуктуға жетті және Батыс Суданның құқықтық тарихын зерттеудегі маңызды мәтіндердің біріне айналды. Ахмад Бабаның сақталған еңбектері әл-Мағили және одан кейінгі ұрпақтарын зерттеудің ең жақсы көзі болып табылады. Ахмад Баба сол ғасырдың мүжәддиді (дінді жаңартушысы) саналды. Тимбуктудағы жалғыз қоғамдық кітапхана – Ахмет Баба институты (онда 18 000-нан астам қолжазба сақталады) оның құрметіне аталған. 1615 жылы Ахмад басқа мұсылман ғалымдарымен бірге мұсылмандарды құлдыққа түсірмеу үшін құлдық мәселесін талқылады. Ол Батыс Африкадағы этникалық ұғымдардың алғашқы идеяларын ұсынған адамдардың бірі болып есептеледі.
Расаға қатысты көзқарас
Ахмад Баба нәсілдік құлдықты жоюға тырысты және қара африкалықтардың құлдармен байланыстырылуын сынады, әсіресе кейбір мұсылмандардың Төрелік кітабында кездесетін Хамның қарғысы туралы әңгімеге бойынын бұруын сынады. Дегенмен, Ахмад Баба жалпы құл саудасын тоқтатуды қолдамады. Оның орнына, "Ми'радж әл Сууд ила наил ҳукм муджалаб әл Суд" еңбегі арқылы ол тек Сахара арқылы жүретін құл саудасын реформалауға ұмтылды, мақсаты – мұсылмандардың басқа мұсылмандарды құлдыққа салуына жол бермеу болды. Уильям Филлипстің сөзіне сүйенсек, әл-Тимбукти нәсілдік құлдықтың орнына дінге негізделген құлдықты жақтады, нәсілге қарамастан барлық мұсылман құлдыққа түспеуге құқылы болды.
Құлдыққа қатысты көзқарас
1615 жылы африкалықтарды құлдыққа түсіру туралы Ахмад Баба адамның құл болуының қалай және неге болатынын заңды себептерін талқылады. Көбінесе діни және этникалық себептерге байланысты, егер біреу мұсылман үкіметі бар елден шыққан болса немесе нақты мұсылман этностық тобымен өзін байланыстырса, құл бола алмайды. Егер адам сенімсіз немесе кафир болса, онда оның құлдыққа түсуіне себеп – осы ғана, сонымен қатар «Алланың қалауы». «Ахмад Баба және құлдықтың этикасы» атты еңбегінде ол өзінің сенімі мұсылман деп мойындалғандарды құлдыққа түсіру қажеттігін жоққа шығарды, бірақ сырттан келгендер (немесе сенімсіздер) мұсылмандар тарапынан құлдыққа түседі деп мәлімдейді. Бұл тек сенім ғана емес, ең жақсы білуші Алла Тағала берген ереже. Тіпті, егер ел халқы сенімді болса да, олардың сенімі шала болса, онда оларды ешқандай сұрақсыз құл қылуға болады. Ахмад Баба айтуынша, Кембе халқының сенімі терең емес екені белгілі. Ол бір ел басып алынса және онда сенімсіздер болса, онда олардың құлға айналуы мүмкін, оның Исламнан басқа дінге немесе сырттан келгендерге қатысты ұстанымының бір бөлігі ретінде. Бұл Уильям Д. Филлипс-младшийдің «Орта ғасырлар сериясы: Ортағасырлық және ерте заманауи Ибериядағы құлдық» еңбегімен салыстырғанда басқаша ойлау. Оның пікірінше, құлды қарапайым адамнан ерекшелейтін басты фактор – олардың діни айырмашылықтары. Бұл Ахмад Бабаның құлдыққа қатысты идеяларымен байланысты, мұсылмандықты ұстанғандардан басқа барлық адамдарды қамтиды. Құлдық туралы түсініктерін нақтырақ түсіндіре келе, Филлипс христиандардың мұсылмандарды, ал мұсылмандардың христиандарды құл қылғанын талқылады. Алайда Ахмад Баба мұсылмандарды құлдыққа түсіруді толығымен тоқтатуды және оның орнына басқа діни топтарды құлдыққа түсіруді үміттенеді, өйткені олар мұсылман дініне сенбейтіндер деп саналды. Сюзанна Мейрс пен Игорь Копитовтың «Африкадағы құлдық» мақаласында талқыланған тағы бір қайшылық идея – құлдық Ахмадтың сеніміне сәйкес, өз отанынан мүлдем жат аймаққа қуылған адамдарға негізделген. Мейрс пен Копитов бостандыққа қол жеткізу, иесінен бостандық алу немесе бостандыққа туып-өсу арқылы қоғамға қабылдану мүмкіндігін талқылайды. Бірақ Ахмад Бабаның көзқарасы бойынша, егер адам Ислам дінін қабылдаса және құлдыққа түскенге дейін «сенімсіз» болса, онда ол әлі де құл атағын сақтайды. Сенімсіздерге христиандар, яһудилер және т.б. жатады. Алайда Ахмад Баба олардың әртүрлі діни көзқарастарына қарамастан, христиандар, парсылар, яһудилер және т.б. діндердің арасында ешқандай айырмашылық жоқ деп мәлімдейді.
In the piece Ahmad Bābā and the Ethics of Slavery, he claims that his beliefs fueled the thought that those who identified as Muslim no longer had to be enslaved, but anyone that was an outsider (or nonbeliever) would then be enslaved by Muslims. These were not simply beliefs these were the rules that are given by God Most High, who knows best. Even in the case that the people of the country were believers but their belief was shallow then those people could still be enslaved with no questions asked. According to Ahmad Bābā, it was known that the people of Kumbe were shallow in their beliefs. He goes on to use the analogy that when one country is conquered and contains nonbelievers, then those persons could be enslaved as part of his stance on any other outsider or religion besides Islam. This is a different kind of thinking in comparison to the works of William D. Phillips Jr., who wrote The Middle Ages Series: Slavery in Medieval and Early Modern Iberia. In his piece, the main factor that distinguished a slave from an ordinary person would be their religious differences. This ties into Ahmad Bābā's ideas about enslavement involving everyone except those who practiced Islam. More specifically to his ideas on slavery, Phillips discussed how Christians enslaved Muslims, and Muslims enslaved Christians. However, Ahmad Bābā's hope was to end the enslaving of Muslims entirely and instead have other religious groups be enslaved, as they were considered to be unbelievers of the Muslim faith. Another contradicting idea, discussed in the article Slavery in Africa by Suzanne Meirs and Igor Kopytoff, was that enslavement was based on people who are forced out of their homeland into a completely foreign area, tying into Ahmad's beliefs. Meirs and Kopytoff discuss the possibility of being accepted into a community through means of earning their freedom, being granted freedom by their owner, or being born into freedom. But in Ahmad Bābā's perspective, if one converted to Islam and were once an “unbeliever” before being enslaved, then that individual would still hold that title of being a slave. An unbeliever was classified as anyone who was Christian, Jewish, etc. however Ahmad Bābā states that there are no differences between unbelievers regardless of their different religious beliefs of Christianity, Persian, Jews, etc.