Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуэрто-Пеньяско – Мексиканың Сонора штатының солтүстік-батысында, АҚШ-тың Аризона штатымен шекарада орналасқан Пуэрто-Пеньяско муниципалитетіне қарасты шағын қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 62 689 адамды құрайды. Ол Кортез теңізінің солтүстік жағалауында, Баха-Калифорния түбегін Мексиканың қалған бөлігімен жалғастыратын тар жер суында орналасқан. Бұл аймақ үлкен Сонора шөлінің құрғақ әрі ыстық аймақтарының бірі – Алтар шөлінің құрамына кіреді. 1990 жылдардың соңынан бері аймақты туризмді дамытуға бағытталған күш-жігер жұмсалып келеді. Қазіргі таңда, бұл Мексиканың солтүстігіндегі маңызды туристік орындардың бірі. Пуэрто-Пеньяско ағылшын тілінде көбінесе "Rocky Point" деп аталады және Феникс, Тусон сияқты қалаларға ең жақын жағажай болғандықтан "Аризонаның жағажайы" деген лақап аты бар. Мексикалық және американдық Калифорниялардың Тынық мұхиты жағалауындағы қалалармен салыстырғанда, Кортез теңізінің суының жылылығы Пуэрто-Пеньяскодағы климатты айтарлықтай жылырақ етеді. Жаз айларында судың жылуының әсерінен түндер де ыстық әрі ылғалды болады. Пуэрто-Пеньясконы "Мар-де-Кортес" халықаралық әуежайы қызметкер, бірақ қазіргі уақытта тұрақты рейстер жоқ. Жаңа тас жол Калифорниядан саяхатты қысқартады, ал туризм мен балық аулау қаланың ең маңызды экономикалық қызметтері болып табылады. Бүгінгі күнгі дамуға жүзден астам мейрамхана, қырық екі қонақ үй мен мотель, сондай-ақ он төрт автокөліктерге арналған тұрақ кіреді. "Home Port del Mar de Cortés" (Кортез теңізі) круиздік терминалының құрылысы 2014 жылы Санди Бич пен Чолла шығанағы (Ла Чоя) арасында, қала орталығының солтүстік-батысында басталды. Қаржылық себептерге байланысты құрылыс тоқтатылды.
Puerto Peñasco is a small city located in Puerto Peñasco Municipality in the northwest of the Mexican state of Sonora, from the border with the U. S. state of Arizona. According to the 2020 census, it has a population of 62,689 inhabitants. It is located on the northern shores of the Sea of Cortez on the small strip of land that joins the Baja California Peninsula with the rest of Mexico. The area is part of the Altar Desert, one of the driest and hottest areas of the larger Sonoran Desert. Since the late 1990s, there has been a push to develop the area for tourism. It is now one of the most important tourist destinations in northern Mexico. Puerto Peñasco is often called "Rocky Point" in English, and has been nicknamed "Arizona’s Beach" as it is the closest beach to cities such as Phoenix and Tucson. The warm sea surface temperatures of the northern end of the gulf cause Puerto Peñasco to have a much warmer climate than coastal cities on the Pacific both in the Mexican and American Californias. Nights also remain hot and muggy during summer due to the warm water influence. The Mar de Cortés International Airport serves Puerto Penasco, but currently has no regularly scheduled flights in or out. A new highway shortens the drive from California by Tourism and fishing are the most important economic activities for the city. Development to date includes over one hundred restaurants, forty two hotels and motels, and fourteen RV facilities. The new "Home Port del Mar de Cortés" (Sea of Cortez) cruise ship terminal began construction in 2014 between Sandy Beach and Cholla Bay (La Choya), northwest of the central city. The construction has been suspended for financial reasons.
Тарих
Қала екі атаумен белгілі: испан тілінде Пуэрто-Пеньяско (тасты жартастан жасалған порты) және ағылшын тілінде Рокки-Пойнт. 1826 жылы британдық Корольдік теңіз флотының зейнеткері Роберт Уильям Хейл Харди осы аймақта жемшөп пен құнды металдарды іздеп жүрді. Ол бұл аймақты Рокки-Пойнт деп атады, және президент Лазаро Карденас оны Пуэрто-Пеньяско деп өзгерткенге дейін теңіз карталарында Рокки-Пойнт деп көрсетілді. Атауды жеңілдету үшін ағылшын тіліндегі атаудан "Порт" сөзі алынып тасталды, ал испан тіліндегі атаудан "Пунта" сөзі қысқартылды. 1920 жылдарға дейін бұл аймақ Калифорния шығанағының жоғарғы бөлігінде жұмыс істейтін балықшылар үшін қауіпті демалыс орнының бірі болды. Балық аулау маусымында Гуаймас, Баия Кино, Пуэрто Либертад және Пуэрто Лобостан балықшылар мұнда келіп, тіршілік етіп, лагерь құра бастады. Балықшылардың басты қызығушылығы тотуаба деп аталатын балық болатын, оны еті үшін емес, дәрі жасау үшін аулап алды. Сол кезде бұл аймақ Пунта-де-Пьедра немесе Пунта-Пеньяско деп белгілі болды. Бұл атау шығанаққа құлаған көп мөлшердегі қатып қалған лавадан шыққан. 1990 жылға дейін мұнда кемпинг жасаушылар мен балықшылардан басқа туристердің көп болмауына байланысты, туризм өте жай дамыған. Қаланың таза, мөлдір сулы жағалаулары солтүстік және оңтүстікке қарай жүз шақырымға созылып, құрылыс жұмыстары жүргізілмеген. Мұндағы жағажайлар: Сэнди-Бич, Лас-Кончас, Эль-Мирадор, Ла-Чойя, Плайя-Энканто, Эстеро-де-Моруа, Плайя-Ла-Жоя, Плайя-Мирамар және Плайя-Сан-Хорхе. Сэнди-Бич жағажайы ашық қоңыр түсті құмымен ерекшеленеді. Жағажайлардағы көрікті орындардың бірі – толқынмен пайда болатын су тобырлары. Мұндағы толқындар салыстырмалы түрде тегіс жазықтықта теңіз деңгейін көтеріп, төмендетеді. Төменгі толқын кезінде тасты жағалаудың кратерлерінде көптеген су тобырлары пайда болады. Бұрын осы тобырларда көптеген қабылдақтар, теңіз жұлдыздары және басқа да теңіз жануарлары мекен еткен. Лас-Кончас қауымдастығының шығысында Моруа атты саға бар. Мұнда мыңдаған құстар, оның ішінде көшпенді түрлер де өмір сүреді. Пуэрто-Пеньяско көктемгі демалысқа танымал орын, әсіресе Аризона және Калифорния штаттарының жоғары сынып оқушылары мен колледж студенттері үшін, оның жақын орналасқандығы мен 18 жасқа толғандарға алкоголь ішуге рұқсат берілуіне байланысты. Университет де Сонораның Ғылыми және технологиялық зерттеу орталығы (Centro de Investigaciones Científicas y Tecnológicas) және Шөлді зерттеу орталығы (Centro de Estudios del Desierto) мұнда орналасқан, олар келушілерге ашық. CET MAR аквариумы – теңіз жануарларын, мысалы, тасбақаларды, сегіз аяқтыларды және көптеген балық түрлерін көрсететін теңіз зерттеу орталығы, ол жұртшылыққа ашық. Қалада ағылшын тіліндегі газеттер де шығады.
The city is known by two names, Puerto Peñasco (rocky cliff port) in Spanish and Rocky Point in English. In 1826, retired Robert William Hale Hardy of the British Royal Navy was sailing in this area searching for pearls and precious metals. He named the area Rocky Point, and it was identified as Rocky Point on marine maps until President Lázaro Cárdenas changed it to Puerto Punta Peñasco. To simplify pronunciation, the English name lost the word “Port” and the Spanish name dropped “Punta”. Prior to the 1920s, the area was just one of the safe harbors for wandering fishermen who worked the upper Gulf of California. During fishing seasons, fishermen from Guaymas, Bahía Kino, Puerto Libertad, and Puerto Lobos began to come here to camp out. The main attraction for these fishermen was a fish called totoaba, which was fished not for its meat, but for its use in medicine. At this time the area was known as Punta de Piedra o Punta Peñasco. The name comes from a large quantity of solidified lava that hit the Gulf. Until the 1990s, there had been little tourism here except for campers and fishermen. The municipality's pristine beaches with clear waters stretched for a hundred miles north or south with almost no development. Beaches here include Sandy Beach, Las Conchas, El Mirador, La Choya, Playa Encanto, Estero de Morúa, Playa La Joya, Playa Miramar, and Playa San Jorge. Sandy Beach is noted for its sand which is a light brown color. One attraction of the beaches is the tidal pools. Tides here can raise and lower the sea on the relatively flat land up to Low tide reveals a large number of tidal pools in the craters of the rocky coast. In these pools there used to be large numbers of crabs, starfish, and other marine life. There is also an estuary by the name of Morúa east of the community of Las Conchas. Here live thousands of birds, including migratory species. Puerto Peñasco is a popular destination for spring break, especially for high school and college students from Arizona and California for both its proximity and its 18 year old legal drinking age. The Universidad de Sonora has its Centro de Investigaciones Científicas y Tecnológicas (Scientific and Technological Research Center) as well as its Centro de Estudios del Desierto (Center for Desert Studies) here which are open to visitors. The CET MAR Aquarium is a marine research center open to the public with displays of marine life such as turtles, octopus, and numerous fish species. The town also has newspapers in English.
География
Пуэрто-Пеньаско (Роки-Пойнт) қаласы Мексиканың Сонора штатының солтүстік-батысында орналасқан. Бұл штат АҚШ-тың Аризона штатының оңтүстігіне тікелей шектес. Қала Калифорния шығанағының шығыс жағалауында, Аризона шекарасынан оңтүстікке қарай шамамен 60 миль қашықтықта, Финикстен немесе Тусоннан шамамен төрт сағаттық жүруде орналасқан. Қаланың ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен 100 метр, ал ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен 0 метрді құрайды. Қала Соноран шөлінде жатыр, бұл шөл АҚШ-тың Аризона және Калифорния штаттарынан басталып, Мексиканың Синалоа штатының солтүстік ұшына дейін созылады. Осы себепті, жазда климат өте ыстыққа, ал қыста салыстырмалы түрде жоғары температураға жетеді. Қаланың өзі Баллена төбесінен басқа жерлерде көбінесе тегіс, ол қаланың портына жақын жерде орналасқан. Сонымен қатар, Пуэрто-Пеньаско жағалауында ежелгі жанартаулардың қалдықтарын табуға болады және штаттың барлық аймағында бірнеше ұйықтап жатқан жанартау шыңдарын көруге болады.
The city of Puerto Peñasco (Rocky Point) is found in the northwest of the Mexican state of Sonora, a state that is located directly to the south of the U. S. state of Arizona. It is located on the eastern coast of the Gulf of California approximately 60 miles south of the Arizonan border, only about a four hour drive from Phoenix or Tucson. The city's maximum elevation is 100 meters (328 feet) above sea level and its minimum is 0 meters (0 feet) above sea level. It is found in the Sonoran Desert, a desert which stretches from the U. S. states of Arizona and California down to the northern tip of the Mexican state of Sinaloa. Because of this, its climate reaches extreme temperatures during the summer and relatively high temperatures in the winter. The city itself is relatively flat, with the exception of Ballena hill that is found near its port. Further, remnants of ancient volcanoes can be found on the beaches of Puerto Peñasco and several dormant volcano peaks can be seen throughout the entire state.
Демография
2020 жылғы деректер бойынша Пуэрто-Пеньаско қаласының халқы 62 689 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең ірі сегізінші елді мекені етеді. Туризм саласының дамуына байланысты 2000 жылдан бері қала халқы екі есеге артты.
As of 2020, the city of Puerto Peñasco has a total of 62,689 inhabitants, making it the eighth largest locality in the state. The population of the town has doubled since the year 2000, due to the developments in tourism.
Білім беру және денсаулық сақтау
2010 жылғы санақ мәліметтеріне сәйкес, 15 жастан асқан халықтың шамамен 2,65%-ы сауатсыз. Ал осы жастағы халықтың 15,02%-ы негізгі бастауыш білімі жоқ. 6 мен 14 жас аралығындағы балалардың 3,48%-ы ешқандай білім беру мекемесіне қатыспайды. Бұдан өзге, 15 жастан асқан тұрғындардың 36,73%-ы бастауыш білімін аяқтамаған, ал халықтың 31,74%-ы мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесінде тіркелмеген. Дегенмен, 2010 жылдан бері Пуэрто-Пеньаско штаттағы ең денсау қалалардың бірі болып табылады.
According to data provided by the 2010 census, approximately 2.65% of the population over the age of 15 are illiterate. And about 15.02% of the same age do not have a basic primary education. About 3.48% of children between the ages of 6 and 14 do not attend any type of institution of education. Furthermore, about 36.73% of inhabitants over the age of 15 did not finish their primary education, and about 31.74% of the population is not inscribed in any government health service. However, since 2010 Puerto Peñasco has been among the healthiest cities in the state.
Білім беру институттары
Пуэрто-Пеньаскода бастауыш мектептерден университеттерге дейінгі білім беру мекемелері көп. Қалада бірнеше жеке меншік мектептер мен кәсіптік-техникалық училищелер бар. 2015 жылдан бері муниципалитетте келесілер тіркелді: · Федералдық үкімет үшін арнайы білім берумен және басқарумен айналысатын мемлекеттік мектеп. · Төрт бастауыш білім беру орталығы, оның үші жеке, бірі мемлекеттік. · Он бес балабақша, оның оны мемлекеттік, бесеуі жекеменшік. · Жиырма үш бастауыш мектеп, оның жиырмасы мемлекеттік, ал үші жекеменшік. · Төрт мемлекеттік және екі жеке орта мектеп.
Puerto Peñasco is full of educational institutions ranging from elementary schools to universities. The city also houses several private schools and trade schools. Since 2015, the following have been registered in the municipality. · A school that specializes in special education of public character and administration for the Federal Government. · Four education centers of elementary education, three private and one public. · Fifteen kindergarten schools, ten of which are public and five of which are private. · Twenty three elementary schools, twenty of which are public and three that are private. · Four public and two private high schools.
Университеттер
· Пуэрто-Пеньяско жоғары технологиялық институты. · Пуэрто-Пеньяско технологиялық университеті. · Кәсіби даму университеті. · CEUNO университеті.
· Superior Technological Institute of Puerto Peñasco. · Technological University of Puerto Peñasco. · University of Professional Development. · CEUNO University.
Денсаулық сақтау орталықтары
Сонымен қатар, Пуэрто-Пеньаскода екі жалпы аурухана, қалалық денсаулық орталығы, әлеуметтік сақтандыру ауруханасы, IMSS (Мексиканың әлеуметтік қамсыздандыру институты) отбасылық медициналық бөлімшесі, қаланың барлық жерінде көптеген емханалар мен жеке кабинеттер орналасқан.
Puerto Peñasco also has two General Hospitals, a Center of Urban Health, a Hospital of Social Insurance, a Family Medical Unit of the IMSS (Mexican Social Security Institute), as well as many clinics and private consults all around the city.
Танымал мәдениетте
Қала Narcos: Mexico сериалының 3-ші маусымының 6-шы бөлімінде еске алынады, онда Исмаэль "Эль Майо" Замбада Франсиско Рафаэль Арельяно Феликс пен Энедина Арельяно Феликске: "Амадоның операцияларын кеңейтуі Пуэрто-Пеньасконы басып алды, менің қайықтарыма жүк түсіруді қиындатты" дейді. Netflix сериалы "Янки" сериалының 1-ші маусымының 7-ші бөлімі "Пенелопа Пуэрто-Пеньаскода" деп аталады. Hoyt Axton-ның "Евангелина" әнінде Пуэрто-Пеньаско қаласы басты кейіпкердің мексикалық сүйіктісінің туған жері ретінде айтылады.
The city is mentioned in Season 3 Episode 6 of Narcos: Mexico, when Ismael "El Mayo" Zambada tells Francisco Rafael Arellano Félix and Enedina Arellano Félix, "Amado's expanded operations taken over Puerto Peñasco, made it hard for my boats to unload." Season 1 Episode 7 of the Netflix series Yankee is entitled "Penélope in Puerto Peñasco." The Hoyt Axton song “Evangelina” mentions Puerto Peñasco as the home of the protagonist’s Mexican lover .