Кіріспе

Пуэрто-Пеньяско – Мексиканың Сонора штатының солтүстік-батысында, АҚШ-тың Аризона штатымен шекарада орналасқан Пуэрто-Пеньяско муниципалитетіне қарасты шағын қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 62 689 адамды құрайды. Ол Кортез теңізінің солтүстік жағалауында, Баха-Калифорния түбегін Мексиканың қалған бөлігімен жалғастыратын тар жер суында орналасқан. Бұл аймақ үлкен Сонора шөлінің құрғақ әрі ыстық аймақтарының бірі – Алтар шөлінің құрамына кіреді. 1990 жылдардың соңынан бері аймақты туризмді дамытуға бағытталған күш-жігер жұмсалып келеді. Қазіргі таңда, бұл Мексиканың солтүстігіндегі маңызды туристік орындардың бірі. Пуэрто-Пеньяско ағылшын тілінде көбінесе "Rocky Point" деп аталады және Феникс, Тусон сияқты қалаларға ең жақын жағажай болғандықтан "Аризонаның жағажайы" деген лақап аты бар. Мексикалық және американдық Калифорниялардың Тынық мұхиты жағалауындағы қалалармен салыстырғанда, Кортез теңізінің суының жылылығы Пуэрто-Пеньяскодағы климатты айтарлықтай жылырақ етеді. Жаз айларында судың жылуының әсерінен түндер де ыстық әрі ылғалды болады. Пуэрто-Пеньясконы "Мар-де-Кортес" халықаралық әуежайы қызметкер, бірақ қазіргі уақытта тұрақты рейстер жоқ. Жаңа тас жол Калифорниядан саяхатты қысқартады, ал туризм мен балық аулау қаланың ең маңызды экономикалық қызметтері болып табылады. Бүгінгі күнгі дамуға жүзден астам мейрамхана, қырық екі қонақ үй мен мотель, сондай-ақ он төрт автокөліктерге арналған тұрақ кіреді. "Home Port del Mar de Cortés" (Кортез теңізі) круиздік терминалының құрылысы 2014 жылы Санди Бич пен Чолла шығанағы (Ла Чоя) арасында, қала орталығының солтүстік-батысында басталды. Қаржылық себептерге байланысты құрылыс тоқтатылды.

Тарих

Қала екі атаумен белгілі: испан тілінде Пуэрто-Пеньяско (тасты жартастан жасалған порты) және ағылшын тілінде Рокки-Пойнт. 1826 жылы британдық Корольдік теңіз флотының зейнеткері Роберт Уильям Хейл Харди осы аймақта жемшөп пен құнды металдарды іздеп жүрді. Ол бұл аймақты Рокки-Пойнт деп атады, және президент Лазаро Карденас оны Пуэрто-Пеньяско деп өзгерткенге дейін теңіз карталарында Рокки-Пойнт деп көрсетілді. Атауды жеңілдету үшін ағылшын тіліндегі атаудан "Порт" сөзі алынып тасталды, ал испан тіліндегі атаудан "Пунта" сөзі қысқартылды. 1920 жылдарға дейін бұл аймақ Калифорния шығанағының жоғарғы бөлігінде жұмыс істейтін балықшылар үшін қауіпті демалыс орнының бірі болды. Балық аулау маусымында Гуаймас, Баия Кино, Пуэрто Либертад және Пуэрто Лобостан балықшылар мұнда келіп, тіршілік етіп, лагерь құра бастады. Балықшылардың басты қызығушылығы тотуаба деп аталатын балық болатын, оны еті үшін емес, дәрі жасау үшін аулап алды. Сол кезде бұл аймақ Пунта-де-Пьедра немесе Пунта-Пеньяско деп белгілі болды. Бұл атау шығанаққа құлаған көп мөлшердегі қатып қалған лавадан шыққан. 1990 жылға дейін мұнда кемпинг жасаушылар мен балықшылардан басқа туристердің көп болмауына байланысты, туризм өте жай дамыған. Қаланың таза, мөлдір сулы жағалаулары солтүстік және оңтүстікке қарай жүз шақырымға созылып, құрылыс жұмыстары жүргізілмеген. Мұндағы жағажайлар: Сэнди-Бич, Лас-Кончас, Эль-Мирадор, Ла-Чойя, Плайя-Энканто, Эстеро-де-Моруа, Плайя-Ла-Жоя, Плайя-Мирамар және Плайя-Сан-Хорхе. Сэнди-Бич жағажайы ашық қоңыр түсті құмымен ерекшеленеді. Жағажайлардағы көрікті орындардың бірі – толқынмен пайда болатын су тобырлары. Мұндағы толқындар салыстырмалы түрде тегіс жазықтықта теңіз деңгейін көтеріп, төмендетеді. Төменгі толқын кезінде тасты жағалаудың кратерлерінде көптеген су тобырлары пайда болады. Бұрын осы тобырларда көптеген қабылдақтар, теңіз жұлдыздары және басқа да теңіз жануарлары мекен еткен. Лас-Кончас қауымдастығының шығысында Моруа атты саға бар. Мұнда мыңдаған құстар, оның ішінде көшпенді түрлер де өмір сүреді. Пуэрто-Пеньяско көктемгі демалысқа танымал орын, әсіресе Аризона және Калифорния штаттарының жоғары сынып оқушылары мен колледж студенттері үшін, оның жақын орналасқандығы мен 18 жасқа толғандарға алкоголь ішуге рұқсат берілуіне байланысты. Университет де Сонораның Ғылыми және технологиялық зерттеу орталығы (Centro de Investigaciones Científicas y Tecnológicas) және Шөлді зерттеу орталығы (Centro de Estudios del Desierto) мұнда орналасқан, олар келушілерге ашық. CET MAR аквариумы – теңіз жануарларын, мысалы, тасбақаларды, сегіз аяқтыларды және көптеген балық түрлерін көрсететін теңіз зерттеу орталығы, ол жұртшылыққа ашық. Қалада ағылшын тіліндегі газеттер де шығады.

География

Пуэрто-Пеньаско (Роки-Пойнт) қаласы Мексиканың Сонора штатының солтүстік-батысында орналасқан. Бұл штат АҚШ-тың Аризона штатының оңтүстігіне тікелей шектес. Қала Калифорния шығанағының шығыс жағалауында, Аризона шекарасынан оңтүстікке қарай шамамен 60 миль қашықтықта, Финикстен немесе Тусоннан шамамен төрт сағаттық жүруде орналасқан. Қаланың ең жоғары нүктесі теңіз деңгейінен 100 метр, ал ең төменгі нүктесі теңіз деңгейінен 0 метрді құрайды. Қала Соноран шөлінде жатыр, бұл шөл АҚШ-тың Аризона және Калифорния штаттарынан басталып, Мексиканың Синалоа штатының солтүстік ұшына дейін созылады. Осы себепті, жазда климат өте ыстыққа, ал қыста салыстырмалы түрде жоғары температураға жетеді. Қаланың өзі Баллена төбесінен басқа жерлерде көбінесе тегіс, ол қаланың портына жақын жерде орналасқан. Сонымен қатар, Пуэрто-Пеньаско жағалауында ежелгі жанартаулардың қалдықтарын табуға болады және штаттың барлық аймағында бірнеше ұйықтап жатқан жанартау шыңдарын көруге болады.

Демография

2020 жылғы деректер бойынша Пуэрто-Пеньаско қаласының халқы 62 689 адамды құрайды, бұл оны штаттың ең ірі сегізінші елді мекені етеді. Туризм саласының дамуына байланысты 2000 жылдан бері қала халқы екі есеге артты.

Білім беру және денсаулық сақтау

2010 жылғы санақ мәліметтеріне сәйкес, 15 жастан асқан халықтың шамамен 2,65%-ы сауатсыз. Ал осы жастағы халықтың 15,02%-ы негізгі бастауыш білімі жоқ. 6 мен 14 жас аралығындағы балалардың 3,48%-ы ешқандай білім беру мекемесіне қатыспайды. Бұдан өзге, 15 жастан асқан тұрғындардың 36,73%-ы бастауыш білімін аяқтамаған, ал халықтың 31,74%-ы мемлекеттік денсаулық сақтау жүйесінде тіркелмеген. Дегенмен, 2010 жылдан бері Пуэрто-Пеньаско штаттағы ең денсау қалалардың бірі болып табылады.

Білім беру институттары

Пуэрто-Пеньаскода бастауыш мектептерден университеттерге дейінгі білім беру мекемелері көп. Қалада бірнеше жеке меншік мектептер мен кәсіптік-техникалық училищелер бар. 2015 жылдан бері муниципалитетте келесілер тіркелді: · Федералдық үкімет үшін арнайы білім берумен және басқарумен айналысатын мемлекеттік мектеп. · Төрт бастауыш білім беру орталығы, оның үші жеке, бірі мемлекеттік. · Он бес балабақша, оның оны мемлекеттік, бесеуі жекеменшік. · Жиырма үш бастауыш мектеп, оның жиырмасы мемлекеттік, ал үші жекеменшік. · Төрт мемлекеттік және екі жеке орта мектеп.

Университеттер

· Пуэрто-Пеньяско жоғары технологиялық институты. · Пуэрто-Пеньяско технологиялық университеті. · Кәсіби даму университеті. · CEUNO университеті.

Денсаулық сақтау орталықтары

Сонымен қатар, Пуэрто-Пеньаскода екі жалпы аурухана, қалалық денсаулық орталығы, әлеуметтік сақтандыру ауруханасы, IMSS (Мексиканың әлеуметтік қамсыздандыру институты) отбасылық медициналық бөлімшесі, қаланың барлық жерінде көптеген емханалар мен жеке кабинеттер орналасқан.

Танымал мәдениетте

Қала Narcos: Mexico сериалының 3-ші маусымының 6-шы бөлімінде еске алынады, онда Исмаэль "Эль Майо" Замбада Франсиско Рафаэль Арельяно Феликс пен Энедина Арельяно Феликске: "Амадоның операцияларын кеңейтуі Пуэрто-Пеньасконы басып алды, менің қайықтарыма жүк түсіруді қиындатты" дейді. Netflix сериалы "Янки" сериалының 1-ші маусымының 7-ші бөлімі "Пенелопа Пуэрто-Пеньаскода" деп аталады. Hoyt Axton-ның "Евангелина" әнінде Пуэрто-Пеньаско қаласы басты кейіпкердің мексикалық сүйіктісінің туған жері ретінде айтылады.