Балалар, иттілер және жануарларды бақылау құралы

Кіріспе

Балалар, итттер мен басқа жануарларды бақылауға арналған құрылғы

Жүзім (сонымен қатар ілгек, ілгек желісі немесе тіреу деп те аталады) – жануарды мойындыққа, қауырсынға немесе басқару құрылғысына бекіту арқылы бақылау үшін қолданылатын арқан немесе осыған ұқсас материал. Британ тілінде жүзім көбінесе ірі (мүмкін қауіпті немесе агрессивті) жануарлар үшін қолданылады, ал итті серуендету кезінде көбінесе ілгек қолданылады.

АҚШ-тағы арқан заңдары

Көптеген қалалар қоғамдық орындарда иттерді тізбекпен ұстауды міндеттейтін заңдар қабылдады; кейбір аймақтарда мысықтарды да тізбекпен ұстауға (бақылауда ұстауға) міндеттейді, яғни итке қарсы аулаға немесе үйге жабу керек. Тізбекпен ұстаудың мақсаты: жануарлардың адамдарды немесе басқа жануарларды қорқытуына немесе шағуына, қоғамдық жерлерде нәжіс шығаруына және зәр тастауына, жол қозғалысына қауіп тудыруына, газонды қазуына, басқа да зиян келтіруіне, жоғалып кетуіне және иесінен қашуына жол бермеу. Тізбектер сонымен қатар, үйрету кезінде иттерді басқарудың анық тәсілін қамтамасыз етеді. АҚШ-та тізбекке қатысты заңдар әр штат бойынша өзгеше. Кейбір штаттарда жалпыға ортақ тізбек заңдары жоқ және жергілікті билікке тізбек заңдарын қабылдау құқығы берілген, ал басқа штаттарда тізбек заңдары бүкіл штат бойынша қолданылады. Жалпы штаттық тізбек заңдары жоқ штаттар: Алабама, Аляска, Аризона, Арканзас, Калифорния, Колорадо, Флорида, Джорджия, Гавай, Айдахо, Айова, Канзас, Мэриленд, Массачусетс, Миннесота, Миссисипи, Монтана, Невада, Нью-Джерси, Нью-Мексико, Солтүстік Дакота, Оклахома, Орегон, Род-Айленд, Оңтүстік Каролина, Оңтүстік Дакота, Техас, Юта, Вермонт, Вирджиния, Вашингтон және Вайоминг. Коннектикут штатында иттерге аулау кезінде ғана еркін жүруге рұқсат етілмейді. Бірақ, егер иттің қауіпті мінезі болса және иесі оған еркін жүруге рұқсат берсе, ал адамды тістесе, иесіне 1000 долларға дейін айыппұл салынады және егер ол итті қорлап, зиянды мінез-құлықты тудырмаса, 6 айға түрмеге қамалады. Делавэр штатында иттерге иесі қасында болғанда және үй жануарын бақылағанда ғана еркін жүруге рұқсат етіледі. Бұл ереже фермалық иттерге де қатысты. Сондай-ақ, түнде иттер олардан қашып кетуге болмайтын қоршауда ұсталуы керек, жағамен немесе тізбекпен немесе басқа құрылғымен берік бекітілуі керек, сонда олар үй-жайдан шыға алмайды немесе иесінің немесе қамқоршының бақылауында болуы керек. Егер иесі бұл заңдарды сақтамаса және ит біреуді шақса, иесі азаматтық жауапкершілікке тартылады және 1500 долларға дейін айыппұл төлейді. Колумбия округінде иттерді де тізбекпен ұстау керек. Оларды мектеп аумағында сабақ кезінде немесе кез келген қоғамдық демалыс орнында тізбексіз ұстауға рұқсат етілмейді. Индиана штаты иттерді үнемі бақылауда ұстауды талап ететін заңға ие штаттардың бірі. Әйтпесе, егер ит тізбексіз адамды шақса, иесі азаматтық жауапкершілікке және қылмыстық жазаға тартылады. Кентуккиде иттер түнде тек иесінің қасында және оның бақылауында жүруіне рұқсат етіледі. Луизиана штатының тізбек заңдарына сәйкес, иттерге күнінің кез келген уақытында еркін жүруге тыйым салынған. Осы заң Мэн штатына да қатысты, тек ерекшелік – аң аулау иттері. Миссури штатының заңдары иттерді мемлекеттік саябақтарда немесе тарихи орындарда 10 футтан аспайтын тізбекпен ұстауды талап етеді. Сондай-ақ, құтырма ауруына шалдыққан иттерді тізбексіз жүруге рұқсат етілмейді. Небраскада иттер 80 000-нан кем халқы бар округтерде ғана еркін жүруіне болады. Нью-Гэмпшир заңнамасы иттерді иесімен немесе қамқоршысымен бірге болмаса, немесе оларды жаттығу үшін немесе аңшылық, мал бағу немесе көрмелерге дайындау үшін пайдаланса ғана еркін жүруге рұқсат береді. Иллинойс штатының заңдары иесіне итін тізбекпен ұстамаған жағдайда оны серуендетуге тыйым салады. Нью-Йоркте иттерді күнінің барлық уақытында бақылауда ұстау керек. Алайда, Нью-Йорктің кейбір саябақтарында иттерді белгілі бір уақытта тізбексіз жіберуге болады. Солтүстік Каролина штатының заңына сәйкес, иттер түнде тек иесінің немесе иесінің рұқсатын алған адамның қасында болғанда ғана еркін жүруіне рұқсат етіледі. Огайо штатының заңына сәйкес, "итті белгілі бір адамның бақылауында ұстау керек", бірақ "ит қызған кезде" ғана тізбек керек. Адамды жарақаттаған немесе басқа итті өлтірген "қауіпті иттер" үшін қосымша ережелер бар. Орегон штатының кейбір округтері мен қалаларында ит иелерін олардың иті адамға шабуыл жасаған немесе қашып жүрген кезде тістеген зардаптарға жауапты деп есептейтін тізбек жарғылары бар. Бұл жарғылар Орегон заңына сәйкес, егер иесі жануардың ерекше қауіпті екенін білмесе, ит иелері иттерінен туындаған жарақаттар үшін жауапкершілікті шектейді. Пенсильвания штатының заңдарында иттерді иесінің меншігінде ұстау немесе оларды қатаң түрде бекіту немесе оларды адаммен бақылау керек деп жазылған. Теннесси штатының заңдарында иттердің еркін жүгіруіне тыйым салынған, тек заңға сәйкес аң аулау немесе мал бағумен айналысатын иттер ғана рұқсат етіледі. Батыс Вирджиния мен Висконсин штаттарында иттерді тізбекпен ұстауды талап ететін заң жоқ. Алайда, оларда иттерді тізбексіз жіберуге рұқсат етілген жағдайда, ит иелері мен күтушілері иттерінің тудырған барлық зиянға жауапты болатын заңдар бар. Қауіпті иттерге және аналық иттерге басқа заңдар қолданылады, өйткені олардың кейбір штаттарда күнінің кез келген уақытында еркін жүруіне тыйым салынған. Сондай-ақ, Коннектикут және Луизиана сияқты штаттарда, бағыттаушы иттерді де тізбекпен ұстау керек.

Many cities have passed legislation that requires dogs to be on leash in public areas; in some areas, cats are also required to be restrained (under control) on a leash, in a kennel, or in a cat proof yard or house. Purposes of a leash include: preventing animals from frightening or biting people or other animals, defecating and urinating in inappropriate places, endangering traffic, digging up lawns, causing other damage, getting lost, and getting away from owners. Leashes also provide a clear method of communication and ensure control during training of dogs. In the United States, leash laws are different within each state. While some states do not have statewide leash laws and give localities power to make leash law, there are some other states in which leash laws apply statewide. States that do not have statewide leash laws are Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas, California, Colorado, Florida, Georgia, Hawaii, Idaho, Iowa, Kansas, Maryland, Massachusetts, Minnesota, Mississippi, Montana, Nevada, New Jersey, New Mexico, North Dakota, Oklahoma, Oregon, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Texas, Utah, Vermont, Virginia, Washington, and Wyoming. In Connecticut, dogs are not permitted to run at large except in the situation of hunting. Still, if the dog has vicious propensities and the owner still allows it to run at large and a person is bitten, the owner can be fined for up to $1,000 and is also liable for 6 months of prison unless the victim has abused the dog and provoked the harmful behavior. In Delaware, dogs are not allowed to run at large unless in situations when the owner is present and has control over the pet. An exception is for farm dogs. Also, during the night dogs must be kept in an enclosure from which they cannot escape, firmly secured with a collar or chain or other device, so they cannot stray from the premises, or are under the reasonable control of the owner or custodian. If an owner does not respect these laws and if the dog bites someone, the owner is subject to civil liability and for fines of up to $1,500. Dogs in the District of Columbia must be kept on a leash as well. They are also not permitted on school grounds when school is in session or on any public recreation area without a leash. Indiana is one of the states that has a restraint statute, which means that dogs must be restrained at all times. Otherwise, if the dog bites a person when not restrained the owner is subject to civil liability and criminal penalties. Dogs are allowed to run at large during the night in Kentucky only if they are accompanied by and under control of their owner. According to the leash laws of Louisiana, dogs are prohibited to run at large at all times of the day. The same law applies in Maine, where the only exception is for hunting dogs. Missouri legislation requires that dogs are kept in leashes that are no longer than 10 feet when they are in state parks or on historic sites. Also, dogs that have rabies are not permitted to run at large. In Nebraska, dogs may run at large only in counties where the population does not reach 80,000. New Hampshire legislation does not allow dogs to run at large unless they are accompanied by their owner or custodian or when dogs are used for training or are trained for hunting, herding or exhibitions. Illinois legislation prohibits owners from walking their dogs when they are not in a leash. Dogs in New York must be restrained or confined at all times of the day. However, certain NYC parks allow dogs off leash at certain hours. According to the North Carolina law, dogs are allowed to run at large during the night only if they are accompanied by their owner or a person who has received the owner's permission to do so. Ohio law requires one to "keep the dog under the reasonable control of some person," but does not require a leash except for "any female dog at any time the dog is in heat." There are additional provisions for "dangerous dogs" that have injured a person or killed another dog. Some Oregon counties and cities have leash ordinances that can be used to hold dog owners responsible for injuries resulting from their animal attacking or biting a person while running at large. These ordinances expand upon Oregon law, under which dog owners have limited responsibility for injuries caused by their dogs unless the owner was aware that the animal is abnormally dangerous. Pennsylvania legislation states that dogs must be confined or firmly secured or reasonably controlled by a person, within the property of the owner. Tennessee law prohibits dogs to run at large except in cases in which dogs are engaged in legal hunting or herding. West Virginia and Wisconsin are states that do not have a law that requires dogs to be leashed. Still, they do have laws that hold dog owners and keepers liable for all damages caused by dogs that are permitted to run at large. Different law applies to dangerous dogs and female dogs as in different states they are prohibited to run at large at all times. Also, in states such as Connecticut and Louisiana, guide dogs must also be leashed.

Иттерге арналған байламдар

Иттерді қоғамдық орындарда серуендету үшін ит бауы қолданылады. Итті бауымен жүргізу – ит пен басқа адамдарды қорғаудың бір жолы (мысалы, егер ит қашып кетіп, біреуді шағып алса). Баудың ұзындығы – маңызды аспектілердің бірі. Баудың ұзындығы иттің өлшеміне сәйкес таңдалуы керек, себебі ол жақсы бақылауға мүмкіндік береді. Баулар тым ұзын да, тым қысқа да болмауы керек. Тым ұзын баулар үй жануарына жақсы бақылау жасауға мүмкіндік бермейді, ал тым қысқа баулар иттің де, иесінің де қолайсыздығын тудырады. Жақсы бау итті ұстап тұруға мүмкіндік береді, бірақ сонымен бірге ол үй жануарына жаза ретінде қарастырылмайды. Жоғары сапалы ит баулары жақсы сапалы металл қысқышымен жабдықталған және олар былғарыдан, нейлоннан немесе тіпті тізбектен жасалуы мүмкін. Металл қысқышын жағадағы металл сақинаға мікіміссіз бекіту керек. Баудың материалы аса маңызды емес, егер оның тозу немесе жыртылу белгілері болмаса. Сондықтан, бауларды дұрыс күйде ұстау үшін оларды жүйелі түрде тексеру қажет. Ит бауының маңызды бір ерекшелігі – оның беріктігі. Арқан баулар өте арзан болса да, олар шайнауға және жыртылуға бейім және ең ұсынылатын бау түрлерінің қатарына кірмейді. Нейлон баулар ұсынылады, себебі бұл материал итке көбірек қолайлылық әкелетін біршама серпімділікті қамтамасыз етеді. Алайда, нейлон бау иттің терісін қыстырып, жарақаттауы мүмкін. Теріден жасалған баулар көбінесе нейлоннан жасалғандарға қарағанда артық қолданылады, себебі материалдың беріктігі және жасымен бірге иілгіш бола бастайды және ол жұмсақ болады. Дегенмен, тері нейлонға қарағанда шайнауға көбірек бейім. Кері тартылатын ит бауы – иттер үшін ең қауіпті баулардың бірі, себебі ол оларға қалағанша қашықтыққа жүруге мүмкіндік береді. Кері тартылатын баулар әдетте нейлоннан жасалады, ал кері тартылатын құрылғы пластиктен немесе мықты композиттен жасалады. Бұл баулар итке де, иесіне де ыңғайлы болуы мүмкін, себебі ол белгілі бір бақылауға мүмкіндік береді, бірақ олар итті бақылауда ұстауды қиындатады, бұл адамдар немесе басқа иттерге шабуыл жасауға әкелуі мүмкін. Агрессивті иттерді мұндай баумен серуендетуге болмайды, ал күшіктерді көліктер сияқты түрлі қауіптерден қорғау үшін оларды тығыз ұстаған жөн. Ескертусіз қашып кетуге бейім иттерді абайлап серуендету керек, себебі кері тартылатын бау итке тоқтату алдында айтарлықтай жылдамдыққа дейін жылдамдықты арттыруға мүмкіндік береді, бұл итке де, иесіне де жарақат алу мүмкіндігін тудырады. Кейбір баулар жарық шағылыстыратын материалдардан жасалады және итті түнде серуендетуге жарамды. Олар ит пен иесін көлік қозғалысында айқын көрінеді, сондықтан жол апатын азайтады.

Dog leashes are used to walk the dog in public places. Having the dog wear a leash is a way of protecting the dog and other persons (e. g., if the dog runs away and bites someone). The length is one of the important aspects of the leash. The length of the leash must be chosen according to the size of the dog and it is important because it allows a good control. Leashes should not be either too long or too short. Too long leashes do not provide good control of the pet whereas too short leashes are uncomfortable for both the dog and the owner. The perfect leash can restrain the dog but at the same time is not viewed as a punishment for the pet. High quality dog leashes have a good quality metal clip and they can be made of leather, nylon or even chain. The metal clip must securely fasten to a metal ring on the collar in order to maintain good control of the dog. The material of which the leash is made of is not of great importance as long as the leash does not show evidence of wear or fraying. Therefore, leashes should be periodically checked to ensure they are maintained in proper condition. An important aspect of dog leashes is their sturdiness. Although rope leashes are quite cheap, they are vulnerable to chewing and fraying and are not amongst the most recommended types of leashes. Nylon leashes are recommended; this material provides a bit of elasticity which is meant to result in more comfort for the dog. On the other hand, nylon leashes can cause chafe or can cut into the skin of the dog. Leather leashes are often preferred over the nylon ones because of the resistance of the material and because it becomes more flexible with age and it is softer. Leather is however more prone to be chewed when compared to nylon. The retractable dog leash is one of the most dangerous leashes for the dogs because they allow them to go as far as they want. Retractable leashes are usually made of nylon and the retractable device is made of plastic or a stronger composite. Although these leashes can be convenient for both the dog and the owner as it allows some control, they make it difficult to keep a dog under control which can result in persons or other dogs being attacked. Aggressive dogs should not be walked with such a leash, and puppies should be kept closely to ensure their protection from various dangers such as cars. Dogs with a tendency to bolt without warning should be walked with caution, as a retractable lead can allow the dog to accelerate to significant speed before being stopped, presenting the possibility of injury to both dog and owner. Some leashes are made of reflective materials and are suitable for walking the dog at night. They are convenient because they make the dog and the owner much more visible in the traffic, reducing the likelihood of accidents.

Мысық сүйрегіштері

Мысықтарды арқанмен ұстаудың мақсаты – мысықтың жоғалып кетуіне жол бермеу. Иттерден өзгеше, мысықтар көшеде адамдарға сирек шабуыл жасайды, сондықтан мысықтарды арқанмен ұстау – негізінен жануарды өзінен қорғауға бағытталған қауіпсіздік шарасы. Көп жағдайда жағалар орындықтарга ауыстырылады, себебі олар жағаларға тән қашу, жоғалу немесе тұншығу сияқты қауіптерден сақтайды. Иттерге қарағанда мысықтар орындықта жүруге көбінесе қарсы тұрады және оған үйренуіне бірнеше ай уақыт қажет болуы мүмкін. Мысықтарға арналған арқандар түрлі түстерде, дизайн мен үлгілерде келеді және әртүрлі материалдардан жасалады. Олар былғарыдан, нейлоннан және арқаннан жасалады. Былағы арқан материалдың сапасы жағынан ең жақсысы болғанымен, ол сонымен бірге ең қымбаты және мысық үшін аса ыңғайлы емес. Нейлон арқандар мен орындықтар керісінше, иілгіш, демек, ыңғайлырақ және жақсырақ бақылауға мүмкіндік береді.

Үлкен жануарлар үшін арқандар

Ірі жануарларды – сиыр тұқымдастар, түйелер және жылқы сияқтыларын – басқару үшін, оларды қажетті жерге жеткізу мақсатында, сондай-ақ оларды қоршау бағанасына немесе ағаш діңгегіне байлап, қашып кетпеуін қамтамасыз ету үшін бау-сымдар қолданылады. Көбінесе, мұндай жануарларды бөліп ұстау, қарап тексеру немесе оларға күтім жасау, жабдық салу сияқты шаралар қабылдағанда бау-сымдар қолданылады.