Кіріспе
II ғасырдағы буддалық үнді ақыны және философы, сондай-ақ Ашвагхоша (अश्वघोष; әдеби мағынасы – «Ат дауысы»; ) (шамамен 80 – 150 ж.б.э.) – Үндістанның буддалық философы, драматургы, ақыны, музыканты және шешені. Ол қазіргі Айодхья деп аталатын Сакета қаласында дүниеге келген. Ол санскрит тіліндегі алғашқы драматург деп есептеледі және Калидасадан бұрынғы ең ұлы үнді ақыны саналады. Біздің заманымыздың бірінші ғасырында ол Канишканың замандасы және рухани кеңесшісі болған. Ол буддалық сарайдың жазушыларының арасында ең танымал болды, оның эпостары замандас Рамаянамен бәсекелесті. Ашвагхошаның заманына дейінгі будда әдебиетінің көп бөлігі пали және пракрит тілдерінде жазылған болса, Ашвагхоша классикалық санскрит тілінде жазды. Ол Сарвастивада немесе Махасангика мектептерімен байланысты болуы мүмкін. Оның түпкі (жалған) аты белгісіз, Ашвагхоша кейінірек қойылған лақап есім. Ашвагхошаның дәстүрлі өмірбаянына сәйкес, оны Кумараджива қытай тіліне аударған және сол тілде сақталған, ол бастапқыда пікірсайыста барлық келушілерді жеңе алатын саяхатшы аскет болған. Ол буддалық монахтарға: егер ешкім онымен пікірсайысқа қатыса алмаса, онда олар халыққа құрбандықтар әкелуді білдіретін ағаш блок соғуды тоқтатуы керек, – деп талап қойды. Сол кезде ағаш блок соғу тоқтатылды. Алайда солтүстікте Пәршва есімді ақсақал бхикшу болды, ол егер осы аскетті дінге айналдыра алса, Дхарманың таралуына үлкен үлес қосатынын сезді, сондықтан ол Солтүстік Үндістаннан сапар шегіп, ағаш блок соғылуын естіді. Аскет не үшін соғылғанын сұрап келді. Ол қарт монах онымен пікірсайысқа қатыса алмайды деп ойласа да, бұл ұсынысты қабылдады. Жеті күннен кейін пікірсайыс патшаның, оның министрлерінің, көптеген аскеттер мен брахмандардың алдында өтті. Жеңілген адам екіншісінің шәкірті болуға келісті. Олар ең алдымен Пәршва ақсақалдың сөйлеуі керектігіне келісті, ол былай деді: «Әлем бейбітшілікке толы болсын, ұзақ өмір сүретін патша, мол өнім және елдің әр жерінде қуаныш, сансыз апаттар болмасын», – дегенге аскет жауап бере алмады, сондықтан Пәршваның шәкірті болуға міндетті болды және ол бхикшу ретінде толық қабылданды. Ол бұған келісуге мәжбүр болса да, ақсақалдың қасиеттеріне сенімді емес еді, оның рұхының күштерінің негіздерін (рддхипад) меңгергенін көрсеткенге дейін. Сол кезде ол сенімге ие болды. Пәршва оған 5 қасиетті, 5 күшті, 7 факторды және 8 дұрыс жолды үйретті, содан кейін ол толыққанды білім алды. Кейіннен орталық патшалықты Кушан патшасының әскері қоршап алды, ол 300 000 алтын теңгені алым ретінде талап етті. Патшаның 100 000 теңгесі ғана болғандықтан, ол соншалықты көп ақша бере алмады. Сондықтан Кушан патшасы Будданың тілекке арналған ыдысын, айналған монахты және 100 000 алтын теңгені талап етті. Орталық патшалықтың патшасы бақытсыз болса да, монах оны Кушан патшасымен бірге барса, төрт құрлыққа таралатын Дхарманың таралуына пайдалы болады деп сендірді. Сондықтан оны алып кетті. Кушан патшасының министрлері бхикшудың құны 100 000 алтын теңгеге тең емес деп ойлағандықтан, бақытсыз болды. Бхикшудың құнын білетін патша жеті жылқыны алты күн бойы аштықтан өлтіруге бұйырды. Патша жиналған жерде бхикшуға Дхарманы уағыздауды бұйырды. Тіпті сүйікті тамағы алдында қойылған жылқылар да монахтың іліміне қызығып, мұқият тыңдады. Осылайша барлығы оның құндылығына көз жеткізді. Содан кейін оған Ашвагхоша, «Ат дауысы» деген ат берілді. Ол Солтүстік Үндістанды аралап, Дхарманы жариялады және өзінің даналығы мен түсінігі арқылы барлығына басшылық етті. Ол төрт қауымның құрметіне ие болды, олар оны «Құрмет пен ізгіліктің Күні» деп білді. Қазір Ашвагхоша Махаяна дәуірінен емес деп есептеледі және Махасангикалардың бір тармағына қабылданған сияқты. Оның кавья өлеңдерін зерттеу оның «Йогакарабхумиді» мәтіндік сілтеме ретінде қолданған болуы мүмкін екенін көрсетті, әсіресе Саундарананда үшін, бұл оның Йогакара немесе Саутрантика мектебімен байланысты болуы мүмкін деген мүмкіндіктерді ашады.
, also transliterated Ashvaghosha (, अश्वघोष; lit. "Having a Horse Voice"; ; ) (c. 80 – c. 150 CE), was a Buddhist philosopher, dramatist, poet, musician, and orator from India. He was born in Saketa, today known as Ayodhya. He is believed to have been the first Sanskrit dramatist, and is considered the greatest Indian poet prior to Kālidāsa. It seems probable that he was the contemporary and spiritual adviser of Kanishka in the first century of our era. He was the most famous in a group of Buddhist court writers, whose epics rivaled the contemporary Ramayana. Whereas much of Buddhist literature prior to the time of Aśvaghoṣa had been composed in Pāli and Prakrit, Aśvaghoṣa wrote in Classical Sanskrit. He may have been associated with the Sarvāstivāda or the Mahasanghika schools. His original (lay) name is unknown, Aśvaghosa being a later nickname only. According to the traditional biography of Aśvaghoṣa, which was translated into Chinese by Kumārajīva, and preserved in that language, he was originally a wandering ascetic who was able to defeat all comers in debate. He set a challenge to the Buddhist monks that if none could meet with him in debate then they should stop beating the wood block which signalled to the people to bring offerings to them. There was no one there to meet the challenge so they stopped beating the wood block. However, in the north there was an elder bhikṣu named Pārśva at the time, who saw that if he could convert this ascetic, it would be a great asset to the propagation of the Dharma, so he travelled from northern India and had the wood block sounded. The ascetic came to ask why it had been sounded. Though thinking the old monk would be unable to debate with him, he accepted the challenge. After seven days, the debate was held in front of the King, his Ministers, and many ascetics and brahmans. The loser agreed to become the disciple of the other. They agreed that the elder Pārśva should speak first, and he said: "The world should be made peaceable, with a long lived king, plentiful harvests, and joy throughout the land, with none of the myriad calamities", to which the ascetic had no response and so was bound to become Pārśva's disciple, and he was given full ordination as a bhikṣu. Although he had to consent to this, he still was not convinced of the elder's virtues until he showed him he had mastered the Bases of Spiritual Power (r̥ddhipādāḥ), at which point he gained faith. Pārśva then taught him the 5 Faculties, the 5 Powers, the 7 Factors and the 8 fold Noble Path, and he eventually mastered the teaching. Later, the central kingdom was besieged by the Kuṣāna king's army, who demanded 300,000 gold pieces in tribute. The King could not pay so much, as he had only 100,000. The Kuṣāna king therefore asked for the Buddha's begging bowl, the converted monk, and the 100,000 gold pieces for his tribute. Although the king of the central kingdom was unhappy, the monk persuaded him it would be for the good of the propagation of the Dharma which would spread across the four continents if he went with the Kuṣāna king. He was therefore taken away. The Kuṣāna's king's Ministers, however, were unhappy, not thinking that the bhikṣu was priced correctly at 100,000 gold pieces. The king, who knew the worth of bhiksu, ordered that seven horses be starved for six days. The king then made an assembly and had the bhikṣu preach the Dharma. Even the horses, whose favourite food was placed in front of them, were entranced by the Teaching of the monk, and listened intently. Everybody was thereby convinced of his worth. He was then granted the name Aśvaghoṣa, Horse Cry. He travelled throughout northern India proclaiming the Dharma and guiding all through his wisdom and understanding, and he was held in great regard by the four fold assembly, who knew him as The Sun of Merit and Virtue. It is now believed that Aśvaghoṣa was not from the Mahayanist period, and seems to have been ordained into a subsect of the Mahasanghikas. Some recent research into his kavya poems have revealed that he may have used the Yogacarabhumi as a textual reference, particularly for the Saundarananda, which opens up the possibility he was affiliated with either the Yogacara or the Sautrantika school.
Шығармалары
Ашвагоша Будданың эпикалық өмірін «Буддахарита» (Будданың іс-әрекеттері) атты классикалық санскрит тілінде жазды. Ицзин (Йижин) монах өз заманында «Буддахарита Үндістанның бес бөлігінде және Оңтүстік теңіз елдерінде (Суматра, Джава және көрші аралдарда) кеңінен оқылған» деді. Ол көптеген ойлар мен идеяларды аз ғана сөздермен жеткізіп, оқырманның жүрегін қуантқан. Сонымен қатар, кітапта құнды доктриналар жинақталғандықтан, оны толық оқуды ізгілік деп санаған. Ол «Саундарананданы» да жазды, бұл Будданың өгей інісі Нанданың құтқарылуы туралы кавия поэмасы. Шығарманың бірінші жартысы Нанданың өмірін, ал екінші жартысы буддалық ілімдер мен аскетикалық тәжірибелерді сипаттайды. Ашвагоша драма жазды, оның «Шарипутрапакарана» фрагменті санскрит тілінде сақталған.
Басқа да еңбектер
Ашвагошаға қатысты әр түрлі еңбектер бар, олардың авторлығы күмәнді. Осы еңбектердің бірі – "Тридандамала" (бір санскрит қолжазбасында сақталған), оның ішінде басқа Ашвагоша еңбектерінен әртүрлі үзінділер, сондай-ақ "Шокавинодана" мәтіні (Ашвагошаға жатқызылады) бар. Ашвагоша "Сутраланкараның" авторы деп есептелген. Бұрын Ашвагоша Махаянадағы сенімнің оянуы (қытайша: 大乘起信論; пиньинь: Dàshéng Qǐxìn Lùn) деп аталатын ықпалды Шығыс Азия буддалық мәтінінің авторы деп саналған, бірақ қазіргі ғалымдар мәтіннің Қытайда жазылғандығымен келіседі. Ашвагошаға қатысты тағы бір мәтін – "Ваджрасучи", бұл Веда діні енгізген тап пен теңсіздікке сын көзбен қарайтын, кең көлемді әдемі жазылған поэзия. Буддизмнің "Ваджрасучи" мәтіні мен индуизмнің "Ваджрасучи Упанишадасының" арасындағы қарым-қатынас ғалымдарды көптен бері қызықтырып келеді. Батыстық ғалымдардың осы мәселеге деген қызығушылығы Брайан Хогтон Ходжсонмен байланысты – ол Непалда тұратын отаршылдық шенеунік, 1829 жылы оған буддалық досы "Ваджра Сучи" деп аталатын санскрит мәтінін берген, оның мазмұны "Ваджрасучи Упанишадасына" ұқсас болып шықты. 1835 жылы Ходжсон осы мәтіннің аудармасын жариялады. Ходжсонның аудармасының бірінші жолында "Ашу Госа" есімі айтылады және "Манжу Госа" әлемнің гуруы ретінде көрсетіледі. Ходжсонның сөзімен айтқанда, касталық жүйенің егжей-тегжейі, оның көнелігі және буддисттің "ақылға қонымды және дәлелді шабуылы" 19 ғасыр ғалымдарының арасында кең қызығушылық тудырды.