Кіріспе

1997 жылғы бейне ойын, үй консолі және ПК бейне ойындары. Turok: Dinosaur Hunter – Iguana Entertainment әзірлеген және Acclaim компаниясы Nintendo 64 консолі мен Microsoft Windows үшін шығарған бірінші тұлғадан ату бейне ойыны. Ол 1997 жылы Солтүстік Америка мен Еуропада жарық көрді. Turok – Valiant Comics комикс сериясының сол аттас адаптациясы. Ойыншы Турокты, американдық үнді мифтеріндегі батыр соғысшыны басқарады, ол зұлым Кампанердің ежелгі және құдіретті қарумен ғаламды жаулап алуына тосқауыл қоюы керек. Acclaim-нің Nintendo 64 үшін алғашқы жобасы ретінде Turok, ойындарды іштен әзірлеу және тауарларды лицензиялау стратегиясының бір бөлігі болды. Acclaim 1994 жылы Valiant Comics компаниясын сатып алғанда Turok құқығын иеленді және оны Acclaim Comics деп атады. Ақша ағынының проблемалары мен сатудың төмендеуіне байланысты Acclaim қаржылық жағдайын жақсартудың ең жақсы мүмкіндігі ретінде Turok-қа үміт артты. Iguana Entertainment Nintendo 64-тің графикалық мүмкіндіктерін шегіне дейін сынап көрді және ойынды 8 мегабайттық картриджге сыйыру үшін кейбір элементтерді қысқартты немесе жойды. Күшін жоғалтқандықтан ойынның шығуы 1996 жылдың қыркүйегінен 1997 жылдың қаңтарына дейін кейінге шегерілді. Turok-қа сыншылардың пікірлері жоғары болды. Консоль үшін ең танымал ойындардың біріне айналған Turok графикасы мен жанрдың дамуы үшін мақтау алды. Шағымдар экранда көптеген жаулар пайда болғандықтан туындаған графикалық баяулаулар мен кейде қиын басқаруға қатысты болды. Ойын 1,5 миллион дана сатылып, Nintendo 64 сатуын арттырды. Turok 1998 жылы Turok 2: Seeds of Evil атты тікелей жалғасын және 2002 жылы Turok: Evolution атты алдын-алағын қамтитын бейне ойын франшизасын құрды. Nightdive Studios компаниясы ойынның жаңартылған нұсқасын 2015 жылы Microsoft Windows үшін цифрлық тарату арқылы шығарды, содан кейін 2016 жылы OS X нұсқасы, 2018 жылы Xbox One және Linux нұсқалары, ал 2019 жылы Nintendo Switch нұсқасы жарық көрді, ол Tomb Raider-дің зерттеу механикасын ұсынады. Ойыншылар ойынды орталық хаб деңгейінен бастайды, онда басқа жеті деңгейге порталдар орналасқан. Ойыншы әр деңгейден кілттерді табуы керек. Хаб порталының құлыптағыш механизмдеріне жеткілікті кілттер енгізілген кезде, сол деңгей ашылады. Ойыншылар үлкен, көбінесе джунглиге негізделген деңгейлерді секіру, жүзу, өрмелеу, илеу және жүгіру арқылы зерттейді. Ойыншының басты мақсаты – Хроносептер деп аталатын жәдігердің бөліктерін табу, әр деңгейде бір бөлік кездеседі. Деңгейлерді зерттеу кезінде ойыншы браконьерлер, қарулы адамдар, жергілікті жауынгерлер, динозаврлар, демон мен жәндіктер сияқты түрлі жаулармен күреседі. Олар пышақ пен садақтан бастап жоғары технологиялық қару-жарақтарға дейін қолданады. Пышақтан басқа барлық қаруларға оқ-дәрі керек, оны өлген жаулардан немесе деңгейлерде табуға болады. Жаулар мен бас кейіпкерлер ойыншының денесінің қай бөлігіне оқ тигеніне байланысты әртүрлі өлім анимацияларын көрсетеді. Ойыншы кейіпкерінің денсаулығы экранның төменгі жағында сан түрінде көрсетіледі. Ойыншы толық денсаулыққа ие болғанда, өлшегіш 100-ді көрсетеді, ал 0-ге дейін төмендегенде бір өмір алынады, соңғы өмірді жоғалтса ойын аяқталады. Деңгейлерде шашырап жатқан "өмір күші" ұпайларын жинау арқылы ойыншының өмірі 100 ұпайға бір есе артады. Ойыншылар күш-қуатты арттыратын бонустарды жинау арқылы денсаулығын қалпына келтіре алады, бұл денсаулықты толық деңгейден де жоғары көтеруге мүмкіндік береді. Ойыншылар бұғыларды немесе қауіпсіз жануарларды ату арқылы да денсаулық ұпайларын ала алады. Туроктың мантиісі әр буынға үлкен ұлға беріледі. Әр Турок Жер мен Жоғалған жер арасындағы кедергіні қорғауға міндетті. Жоғалған жерде уақыттың мәні жоқ, динозаврлардан бастап ғарыздық жандарға дейін түрлі тіршілік иелері мекендейді. Зұлым әмірші Кампанер Хроносептер деп аталатын ежелгі артефактіні іздейді, ол өте күшті қару, сондықтан ол жаман қолға тимейін деп бөліктерге бөлінген. Кампанер Хроносептердің күшін арттыру үшін фокус массивін пайдалануды жоспарлап отыр, бұл уақыт дәуірлерін бөліп, ғаламды билейтін кедергілерді жояды. Турок Хроносептердің сегіз бөлігін тауып, Кампанердің жоспарларын тоқтатуға ант етеді.

Даму

Турок алғаш рет 1954 жылдың желтоқсан айында Western Publishing және Dell Comics комикстерінде пайда болды. Valiant Comics серияны қайта жаңғыртты және 1993 жылы олардың Turok сериясының бірінші саны жарияланды. Видео ойын шығарушы Acclaim Entertainment 1994 жылы Valiant компаниясын 65 миллион долларға сатып алды, бұл компанияның ойындарды өз күштерімен жасау және әртүрлі ойын-сауық салаларында кейіпкерлерге лицензия беру арқылы табыс табу стратегиясының бір бөлігі болды. Туроктың жасалуы 1996 жылы басталды. Ойынды 15 адамнан тұратын команда жасады. Iguana студиясы комикстің негізінде болғанымен, ойынды әрекетке толырақ етіп дамытты. Жоба туралы алғашқы талқылауларда әзірлеушілер дәстүрлі жағынан ойналатын ойын форматының көнесіп қалғанына келісті. Iguana Super Mario 64 және Tomb Raider сияқты үшінші тұлғадан көрініс жасау мүмкіндігін қарастырды, бірақ ойынды бірінші тұлғадан ату ойыны етіп жасауға шешім қабылдады. Жобаның жетекшісі Дэвид Дистбиердің айтуынша, бірінші тұлғадан көрініс Nintendo 64 консолінің 3D мүмкіндіктерін көрсетудің ең табиғи жолы болды. Даму тобы Acclaim компаниясының Nintendo-ны ұзақ жылдар бойы қолдауының артықшылықтарын пайдаланды, баспагерден ертерек пікірлер алып, өндіріс кезінде тікелей байланыста болды. Алайда, Iguana студиясындағы көптеген әзірлеушілер жаңа және тәжірибесіз болды; Turok Дистбиердің алғашқы жобасы болды. Ойынның әрекетке толы және зорлық-зомбылық көріністеріне байланысты Дистбиер Nintendo консолінде рұқсат етілмейтін нәрсені жасап жатқанына сенді, бірақ Nintendo ойынның ешбір бөлігін қарауды немесе мақұлдауды талап етпеді. Ойынды 8 МБ картриджге сыйдыру қиын болды. Соңында, Iguana барлық деректерді қысып, музыка сапасын төмендетуге мәжбүр болды, осылайша көлем талаптарына сай келді. Жүйелік шектеулерге қарамастан, әзірлеушілер жүйе үшін ең жақсы көрінетін видео ойынды жасауға ұмтылды. Turok, Acclaim компаниясының алғашқы Nintendo 64 ойыны, компанияның жаңаруға деген ең үлкен үміті болды, себебі нарықта бар болғаны он Nintendo 64 ойыны ғана болды, ал Turok – жалғыз ату ойыны. Alex. Brown Inc сарапшылары Turok ойынының бір миллион данасын сату Acclaim компаниясына 45 миллион долларға дейін табыс әкелуі мүмкін екенін болжады. Turok ойынының сатылуына қауіп төндірген факторлар – жоғары бағасы (АҚШ-та 79,99 доллар, Ұлыбританияда 70 фунт, Австралияда 129,95 доллар) және Entertainment Software Rating Board ұсынған "жетілген" рейтингі, бұл ата-аналар балаларына ойын сатып алудан тартынуына себеп болуы мүмкін еді. Ойынның шығуы 1997 жылдың қаңтарына кейінге шегерілді. Acclaim компаниясы ойынның сапасы қажетті деңгейге жетпегенін түсіндірді, ал Nintendo кешігудің себебін "ойынға көбірек мазмұн қосу" деп мәлімдеді. The New York Times газетінің хабарлауынша, кешігуге бағдарламадағы компьютерлік қателер себеп болды. Turok ойынына болған оң пікірлер мен алдын ала сатылымдарға жауап ретінде Acclaim 1997 жылдың 2 қаңтарында Turok: Dinosaur Hunter 2 деп аталған жалғасы 1997 жылдың соңында шығатынын жариялады. Acclaim компаниясы ойынның 4 наурыздағы шығарылу күнін "Turok Tuesday" деп атады және Toys "R" Us дүкендеріндегі алдын ала сатылымдар күтілгеннен асып кеткенін хабарлады.

Қабылдау

Turok сыншылар тарапынан мақтауға ие болып, коммерциялық сәттілікке жетті, видео ойын журналдарында жақсы пікірлер алды және шыққаннан кейінгі айларда Nintendo 64 үшін ең танымал ойынға айналды. Next Generation журналының бір рецензенты ойынның қозғалыс еркіндігін ұсынатынымен келіссе де, ойыншы кейіпкерін көре алмайтындықтан бірінші тұлғаданғы платформа ойыны жұмыс істемейді деген пікір білдірді. Ол мұның ойынның "жоғары деңгейдегі" ату элементтерімен күрт қайшы келетінін атап өтті. Видео ойын журналы Edge Turok сол кездегі Nintendo ғана консоль үшін сапалы ойындар жасай алады деген жалпы қабылдауға қарсы шықты деді. Ал The Toronto Star газетінің Уильям Бёррилл ойыншылар бұрын бірінші тұлғадан ату ойынын ойнап көрген болса, Turok жаңа ештеңе ұсынбайды деп жазды. Next Generation Online ойынның ұқсас геймплейі оны "өте әдемі Duke Nukem" етеді деді. Electronic Gaming Monthly журналының төрт рецензенті графика мен анимацияның таң қалдыратынын, бірақ басқару және деңгей дизайнының жеткіліксіз екенін атап өтті. Рецензенттер Turok басқаруларының көбінесе жақсы жұмыс істейтінін анықтады. Perry, GamePro және Next Generation барлығы да көптеген ойыншылар бастапқыда Nintendo 64 аналогты таяғын қаруды жылжыту үшін пайдалануды ұнатпаса да, олар басқару схемасына бейімделе алатынын атап өтті. The Washington Post газетінің Том Хэм жазғандай, қоршаған ортаның егжей-тегжейлілігімен салыстырғанда "өмірге шынайы" анимация да "әрқалай әсерлі" болды. "Жаман жігітті жоқ етсең, ол қан тамшылатып, тамағын ұстап, құлап, әлі де дікілдейді", - деп жазды Хэм. "Мұның құнына қалай баға бересің?" GamePro қорқынышты өлім анимацияларының графиканың барлық жағынан әсерлі бөлігі екенімен келісті. Перри ойыншыларды қашықтықты көре алмаудың нәтижесінде ойын картасына сүйенуге мәжбүр ететінін айтты. Turok: Dinosaur Hunter-дің бүкіл әлем бойынша сатылымы 1997 жылдың маусым айының соңында 60 миллион доллардан асты және Acclaim кірісінің сол ойын шыққан қаржылық тоқсанның 45% құрады. Ойын сондай-ақ жеті апта бойы видео ойындарды жалға алу бойынша көшбасшы болып тұрды. Кейінірек 1998 жылы Turok Nintendo-ның "Player's Choice" атауына ие болды - сол кездегі үшінші тараптың Nintendo 64 ойыны және ақыр соңында 1,5 миллион дана сатылды. 1998 жылы ойынның дүниежүзі бойынша 200 миллион долларлық кірісі болды. Интерактивті өнер және ғылым академиясының алғашқы Interactive Achievement Awards (қазір D.I.C.E. Awards деп аталады) сыйлығында Turok "Жылдың интерактивті ойыны", "Жылдың консольдік ойыны" және "Жылдың консольдік экшн ойыны" номинацияларына ұсынылды. NGC Magazine журналы Turok Nintendo консольдері туралы қабылдауды өзгертті деп жазды: "Бастапқы түстер мен отбасылық ойын-сауыққа ұзақ уақыттан бері маманданған компанияның консолінде ешкім күтпеген нәрсе - бұрын қымбат ойынды компьютерлердің эксклюзивті құралы болған бірінші тұлғаданғы ату ойыны". Turok бұл жағдайды ғана өзгертпеді, сонымен қатар N64 орнына жаңасы келгеннен кейін де сақталған "жүйе сату франшизасын" құрды. Game.com нұсқасы жарияланды және оның алғашқы скриншоттары баспасөзде таратылды, бірақ ол ешқашан шығарылмады. 2017 жылдың ақпан айында N64 нұсқасының бастапқы коды eBay-де 2551,99 долларға сатылды, ол Acclaim Entertainment таратылғаннан кейін қалған SGI Silicon Graphics Indy әзірлеу машинасынан табылды. Nightdive Studios PC үшін Turok 2 ойынымен бірге ойынның жаңартылған нұсқасын шығарды. Ойынға жақсартылған графика, сондай-ақ атаулардың бастапқы PC порттарына негізделген "басқа жақсартулар" енгізілді. Жаңартылған нұсқа 2015 жылдың 17 желтоқсанында цифрлық дүкендерде шығарылды.