Кіріспе

1890 жылы Уильям МакКинли жасаған АҚШ заңы 1890 жылғы Тарифтік акт, көбінесе МакКинли тарифтері деп аталады, ол 1890 жылдың 1 қазанында заңға айналған, сол кездегі өкіл Уильям МакКинли дайындаған АҚШ Конгресінің актісі еді. Бұл тариф импорт бойынша орташа баж мөлшерін шамамен 50%-ға дейін көтерді, бұл республикалық партия бағдарламасында уәделенгендей, отандық өнеркәсіптер мен жұмысшыларды шетелдік бәсекеден қорғау мақсатында жасалған. Бұл протекционизм саясатын көрсетеді, ол республикашылдар тарапынан қолдалып, демократтар тарапынан сынға алынды. Бұл мәселе 1890 жылғы Конгресс сайлауларында қызу пікірталас тудырды, нәтижесінде демократтар үлкен жеңіске жетті. 1894 жылы демократтар МакКинли тарифін Уилсон-Горман Тарифтік актісімен алмастырды, ол тариф ставкаларының төмендеуіне әкелді.

Сипаттама

450 түзетуден кейін 1890 жылғы Тариф заңы қабылданды және барлық импорт бойынша орташа баж мөлшерлемесі 38%-дан 49,5%-ға дейін өсті. Маккинли "Қорғаудың Наполеоны" деп белгілі болды, және американдық өндіріс мүдделерін қорғау мақсатында кейбір тауарларға баж ставкалары көтерілді, ал кейбіреулеріне төмендетілді. Қалайы және жүн сияқты нақты өнімдерге баж мөлшерлемесіндегі өзгерістер ең көп дау тудырды және 1890 жылғы Тарифтың рухын көрсететін болды. Заң кейбір тауарлар бойынша баждарды толығымен жойды, ал оларды қайта енгізу мүмкіндігі басқа елдерді АҚШ-тан импортталатын тауарларға баждарды төмендетуге ынталандырды.

Жойылған тарифтер

Заң қант, мелас, шай, кофе және былғарыға салынатын баждарды жойды, бірақ президентке егер тауарлар АҚШ экспортына "өзара теңсіз және негірсіз" қатыс көрсететін елдерден шығарылса, баждарды қайта енгізуге құқық берді. Бұл идея "өзара сауданы қамтамасыз ету" болды, яғни атқарушы билікке басқа елдерді АҚШ экспортына баждарды төмендетуге мәжбүрлеу үшін баждарды қайта енгізу қаупін пайдалануға мүмкіндік беру. Өкілеттіктің осы берілуі өкілеттіксіздік принципін бұзу болып көрінсе де, 1892 жылы Field v. Clark ісінде Жоғарғы Сот оны қолдады, президентті заң шығарушы емес, Конгрестің "агенті" ретінде ғана әрекет етуге рұқсат етті. Президент берілген өкілеттікті осы бес түрдегі тауарға баждарды қайта салу үшін пайдаланбады, бірақ оның арқасында басқа елдер АҚШ тауарларына баждарды төмендеткен 10 шартқа қол қойылды.

Құймалы табақтар

Құрама Штаттар үшін қалайы табақтар маңызды импорт тауары болды. Жыл сайын осы тауарлардың ондаған миллион доллары елге келіп түсті. Сонымен қатар, 1897 жылдан бастап, егер сол жылы ішкі өндіріс импорттың үштен бір бөлігіне жетпесе, қалайы табақтарға кеден салынуы тоқтатылатын ерекше шарт қарастырылған. Мақсаты – кедендік баж қорғаушы болған немесе мүлдем болмаған.

Жүн

Жүн мен жүн тауарларына арналған жаңа тарифтік ережелерді қорғаушылыққа бейімдеуге тырысты. Бұрын жүннің салықтары оның құнына қарай белгіленетін: қымбат жүнге жоғары салық ставкалары қойылған. Бірақ, тарифтік кестелерге көптеген күрделі өзгерістер енгізілген соң, заң барлық жүн тауарларына ең жоғары баж салынатындай етілді. Сонымен қатар, заң АҚШ-та өндірілмейтін, өте төмен сапалы кілемдік жүнге салынатын бажды да арттырды. Мұның себебі, үкімет импорттаушылардың жоғары сапалы жүннің орнына кілемдік жүн деп көрсетіп, баж төлеуден жалтармауын қадағалау мақсатында болды.

Реакциялар

Бұл тарифті бағаның күрт өсуіне ұшыраған американдықтар жақсы қабылдамады. 1890 жылғы сайлауда республикашылар Өкілдер палатасындағы көпшілігін жоғалтты, олардың жеңген орын саны 171-ден 88-ге дейін, шамамен жартысына азайды. Сонымен қатар, 1892 жылғы президенттік сайлауда Харрисон Гровер Кливлендтен күйреуге ұшырады, ал Сенат, Өкілдер палатасы және Президенттік демократтардың бақылауында болды. Заң шығарушылар дереу жаңа тарифтік заңнаманы әзірлеуге кірісті, және 1894 жылы Уилсон-Горман тарифі қабылданды, ол АҚШ-тың тарифтік орташа деңгейін төмендетті. 1890 жылғы тариф шетелде де жағымсыз қабылдады. Британ империясындағы протекционистер оны тарифтік шараларға және империялық саудаға артықшылық беру үшін пайдаланды. Маккинли тарифінің нәтижесінде Американың Ұлыбританияға қатысты екіжақты тарифтері 1890 жылы 35%-дан 1891 жылы 43%-ға дейін өсті, бірақ Маккинли тарифі бірнеше тропикалық тауарларды бажсыз тізімге енгізгендіктен, орташа американдық тарифтер төмендеді.

Өмірбаян

XIX ғасырдың аяғында АҚШ-та кедендік баждар (бір елге кіретін шетелдік тауарларға салынатын салықтар) екі мақсатқа қызмет етті. Біріншісі – федералды үкіметке кіріс табу, екіншісі – отандық өндірушілер мен жұмысшыларды шетелдік бәсекелестіктен қорғау, бұл протекционизм деп аталады. 1887 жылдың желтоқсанында демократ президент Гровер Кливленд өзінің Мемлекеттік жолдауының барлық бөлігін тариф мәселесіне арнады және баж салығын азайтуды, ал шикізатқа салынатын бажды жоюды қатаң талап етті. Бұл сөйлеу тариф пен протекционизм идеясын нағыз партиялық мәселеге айналдырды. 1888 жылғы сайлауда республикашылар Бенджамин Харрисонды сайлап, Сенат пен Өкілдер палатасының екеуінде де көпшілік орындарды жеңіп алды. Партиялық бағытты сақтау үшін республикашылар күштірек тарифтік заң қабылдауға міндетті болды. 1888 жылғы сайлаудан кейін Огайо штатының Уильям Маккинли Томас Брэкет Ридтен Өкілдер палатасының спикері лауазымына ие бола алмады. Америка Азамат соғысынан кейін, кіріс табу және соғыстың жоғары шығындарын жабу үшін кедендік баждар жоғары деңгейде сақталды. Алайда, 1880-жылдардың басында федералды үкімет үлкен артық кіріс алды. Екі партия да артық кірісті азайту қажет екеніне келісті, бірақ осы мақсатқа жету үшін кедендік баждарды көтеруге, әлдемемесе төмендетуге қатысты келіспеушілік болды. Демократтардың болжамы бойынша, кедендік баждарды төмендету арқылы кіріс азаяды. Керісінше, республикашылар кедендік баждарды көтеру арқылы импорт азаяды және кедендік баждардан түсетін жалпы кіріс төмендейді деп сенді. Бұл пікірталас 1888 жылғы Ұлы тарифтік пікірталас деп танылды.

Халықаралық әсері

Грей, Эрл. Британдық отарларының сауда саясаты және Маккинли тарифтері (Лондон: Макмиллан, 1892). онлайн
Лоудер, Роберт Х. АҚШ пен Канада арасындағы сауда, өзаралық және Маккинли тарифтері туралы ескерулер (Торонто: Monetary Times Printing, 1892). онлайн
Пэйлен, Марк Уильям. "Қорғау, федерация және одақ: Маккинли тарифтерінің 1890–94 жылдардағы Британ империясына әсері." Императорлық және Достастық тарихы журналы 38.3 (2010): 395–418 онлайн. Риу, Хьюберт. "Канада біріншілігі мен Америка біріншілігі: экономикалық ұлтшылдық және Канада–АҚШ сауда қатынастарының эволюциясы." Халықаралық зерттеулердің еуропалық шолуы 6.3 (2019): 30–56. онлайн