八大山人: Мин және Цин дәуірлерінің суретшісі және қаламгері
Bada Shanren
Жу Да (Бада Шанрен) – қытай суретшісі, қалыграфияшы, ақыны (1626-1705). Мин және Цин дәуірлерінде өмір сүрген, гүлі, өсімдіктер мен жануарларды бейнелеген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай суретшісі және каллиграфы (1626–1705)
Chinese painter and calligraphist (1626–1705)
Чжу Да (朱耷), сонымен қатар Бада Шаньжэнь (八大山人) аттарымен де белгілі, Мин және Цин әулеттерінің соңғы кезеңдерінде өмір сүрген қытай суретшісі, каллиграфы және ақыны. Ол 1626 жылы Цзянси провинциясының Наньчан қаласында, Мин-Цин дәуірінің өту кезеңінде дүниеге келген. Чжу психикалық аурумен ауырған және тұрақсыз мінез-құлық танытқан. 1680 жылы қоғамдық өмірге қайта оралғаннан кейін көп ұзамай сурет салумен айналысып, каллиграфиясы, суреттері және поэзиясы бар туындыларды жасады. Көбінесе гүлдер, өсімдіктер және жануарлар сияқты қарапайым тақырыптарды бейнеледі және суреттегі кеңістіктің көп бөлігін бос қалдырды. Оның кейбір туындылары Мин әулетінің құлауы мен Цин әулетінің билігіне бағынбауы туралы метафоралар болып табылады. 1600 жылдардың басында, Бада дүниеге келген шақта, Мин үкіметі фракциялық таластар мен көтерілістердің салдарынан ыдырап бара жатты. 1644 жылы Ли Цзычэн бастаған көтеріліске қарсы тұра алмаған соң, соңғы Мин императоры өз-өзіне қол жұмсады. У Сангуй Ли Цзычэннің көтерілісін басу үшін Цин әулетінен көмек сұрады. Оның әкесі Чжу Дуочжэн - ақын, суретші, каллиграф және мөр кесуші болса, ал әкесі Чжу Муцзин туғаннан-ақ сөйлемейтін суретші және каллиграф болған. Бада осындай көркемдік ортада өсіп, отбасы мұрасы арқылы поэзияны, каллиграфияны және сурет салуды үйренді. Бада классикалық білім алып, 1640 жылдардың басында мемлекеттік қызметке қабылдау емтиханының бірінші кезеңінен өтті. Ол жасөспірім шағында алғашқы әйеліне үйленді және олардан кем дегенде бір баласы болды.
Zhu Da (朱耷), also known by his pen name Bada Shanren (八大山人), was a late Ming and early Qing dynasty Chinese painter, calligrapher, and poet. He was born in Nanchang, Jiangxi, in 1626, at during the Ming Qing Transition. Zhu was mentally ill and displayed erratic behavior. He embarked on an artistic career soon after reentering secular life in 1680, producing works that featured his calligraphy, painting, and poetry. Most of the time, he painted simple subjects like flowers, plants, and animals and kept most of the given space empty. Some of his artwork were metaphors on the fall of the Ming dynasty and its failure after being destroyed by the Qing. In the early 1600s, around the time Bada was born, the Ming government was disintegrating from factional conflict and rebellion. Facing a rebellion led by Li Zicheng in 1644, the last Ming emperor committed suicide. Wu Sangui asked for help from the Qing dynasty to crush Li Zicheng's rebellion. His grandfather Zhu Duozheng was a poet, painter, calligrapher, and seal carver, and his father was most likely Zhu Moujin, a painter and calligrapher mute since birth. Bada grew up under such artistic influences, studying poetry, calligraphy, and painting through his family's works. Bada also received a classical education and passed the first level test of the civil service examinations in the early 1640s. He married his first wife in his late teens, with whom he had at least one child.
Кейінгі өмірі
1680 жылы Бада діни қызметтен қол үзді және өзін кәсіби суретші және ақын ретінде жаңадан құрастырды. Ол 1670-ші жылдардың басында ақын Цюй Лянмен және Цюйдің қайнағасы Ху Итаңмен танысты. Діни міндеттерден бас тартқанына қарамастан, Бада буддалық үйретімдердің әсерімен болды және бірнеше будда монахтарымен жақын дос болып қалды. 1674 жылы салған Гешанның портреті Баданың монахтан ғалым-суретшіге айналуын көрсетеді. Ван Фангюйдің сөзіне сүйенсек, ол Бада Шанреннің туындыларын жинаған ғалым, сабаннан тоқылған шляпа мен кең, ұзын киімдері Баданы монах емес, ғалымға көбірек ұқсатады. Көптеген адамдар оның саяси істерден қашып, ақылынан айырылғандай болуға тырысқанына сенді. 1684 жылдан бастап Бада көбінесе Нанчан қаласында тұрып, сурет салу мен қаламгерлікке берілді, ал 1690-шы жылдардың ортасында сурет салу шеберханасын салды. Азған табысымен ол Нанчанның оңтүстік жағындағы шағын тұрғын ауданда тұрды.
Around 1680, Bada left the priesthood and refashioned himself as a professional painter and poet. He met the poet Qiu Lian and Qiu's father in law Hu Yitang in the early 1670s. Despite his abandonment of priestly duties, Bada was still influenced by Buddhist teachings and remained close friends with several Buddhist monks. The Portrait of Geshan, painted in 1674, reflects Bada's refashioning from a monk to scholarly artist. According to Wang Fangyu, a scholar and collector of Bada Shanren's work, the straw hat and loose, long robes make Bada look more like a scholar than a monk. Many believed he was feigning madness to eschew political involvement. From 1684 onward, Bada mostly stayed put in Nanchang, devoting himself to painting and calligraphy, and in the mid 1690s built a painting studio. With his scanty earnings, he lived in a small residential quarter in the southern part of Nanchang.
Каллиграфия
Баданың отбасы мүшелері, оның ішінде әкесі мен атасы да каллиграфтар болған, және Бада жас кезінен бастап олардың туындыларын зерттеді. Әлі ерекше стильге тоқтамаған Бада, стандартты жазу – кайшу, толық курсив – каошу және жартылай курсив – сингшу сияқты түрлі жазу түрлерін қолданды. Оның стандартты жазу үлгісі, Тан дәуіріндегі каллиграф Уянг Сюньнің нақты орындалған кайшу жазуымен сабақтас болды. Курсив және жартылай курсив жазуларында Бада Мин дәуіріндегі каллиграф Донг Цичанның жылдам және ағынмен жазылған қылқалам соққыларын ұстанып, «ұшқан ақ» каллиграфиялық әсерін тудырды. Дініндегі қызметінің соңына қарай Бада Сунь дәуіріндегі каллиграф Хуан Тинцзяньнің әсерлі курсив жазуын зерттей бастады. Ол оны Хуан Тинцзяньнің стиліне толық ұқсамайтын, бірақ түрлі жазу түрлерін үйлестіретін стильде бейнеледі. Оның көлденең соққылары Хуан Тинцзяньдікі сияқты жұқа, ал бұрыштық соққылары Уянг Сюньдікідей өткір болды. 1689 жылға қарай ол өзінің жеке стилін дамытты. Өз стилін қалыптастырғанына қарамастан, Бада өмірінің соңғы жылдарында Ван Шицзи және монах Хуаису сияқты бұрынғы каллиграфия шеберлерін зерттеумен шұғылданды.
Bada's family members, including his grandfather and father, were calligraphers, whose works Bada studied from a young age. Not yet settled on a style, Bada employed a wide range of script types, including the standard script kaishu, fully cursive script caoshu, and semicursive script xingshu. His standard scripts were modelled on the precisely executed kaishu script of Tang calligrapher Ouyang Xun. In his cursive and semicursive scripts, Bada emulated the swift and fluid brushstrokes of Ming calligrapher Dong Qichang, achieving the flying white calligraphic effect. Toward the end of his priesthood, Bada began to explore the exaggerated cursive script of Song calligrapher Huang Tingjian. He rendered it in a style not identical to Huang Tingjian's but combinative of various script types. His horizontal strokes were attenuated like Huang Tingjian's, while his corner strokes were sharp like Ouyang Xun's. By 1689, he had developed his own style. Despite having established his own style, Bada remained devoted to the study of past calligraphic masters, including Wang Xizhi and the monk Huaisu, in the final years of his life.
Сурет
Бада Шанреннің сақталған ең ерте суреттері буддалық монастырдағы жылдары жасалған, онда ол сурет салуды хобби ретінде таңдаған. Оның суреттерінде гүлдер, жемістер және көкөністер сияқты қарапайым нысандар бейнеленген. 1690 жылдан 1694 жылға дейін ол балыққа көшті, оны көбінесе бос композицияның ортасында суреттеді. Ол жазған өлеңдерде жиі классикалық мәтіндерге сілтемелер және кейіптердің сирек кездесетін нұсқалары кездеседі, олардың мағынасын тек осындай білімі бар адамдар ғана түсіне алады.
Bada Shanren's earliest extant paintings were produced during his years in the Buddhist monastery where he practiced painting as a hobby. The subject of his paintings were simple objects like flowers, fruits, and vegetables. From 1690 to 1694, he shifted his attention to fish, which he often depicted alone at the center of an empty composition. The poems that he wrote often included references to classical texts and obscure variants of characters, granting only those with the same background knowledge to decipher their meaning.
Шолу
Бада Шанреннің 179 туындысының ішінде 167-сі, яғни басым көпшілігі Баданың 60-70 жас шамасындағы кезеңінде, 1684-1705 жылдар аралығында жасылған.
The vast majority of Bada Shanren's works – 167 out of 179 – were produced between 1684 and 1705 during Bada's sixties and seventies.
Ертедегі еңбектері (16591678)
Баданың Будда ғибадатханасында өткен жылдары жасалған, сақталған он бір ғана туындысы бар. Оның туындыларындағы тік сызықты сызықтар щетканың бүйіркі түктерімен орындалған. Альбомның алтыншы жапырағында мандарин балығының суреті бейнеленген. Балық альбомның сол жақ жоғарғы бұрышындағы Баданың өлеңіне қадалып қарап тұр.
Only eleven of Bada's surviving works were produced during his years in the Buddhist temple. The angular brushstrokes in his works were achieved using the side hairs of the brush. The sixth leaf of the album is a painting of a mandarin fish. The fish stares up at Bada's poem on the upper left hand corner.
Атаулары, мөрлері мен қолдары
Баданың мөрлері мен қолтаңбаларында қолданған есімдер оның туындыларының мерзімділігін анықтау үшін пайдаланылды. Көптеген әдебиетші-суретшілер сияқты, Баданың да бірнеше стильдік және поэзиялық есімдері болған, олардың әрқайсысы бір қасиетті, дағдыны, тілеуді немесе оқиғаны білдіреді. Ол өзінің ресми немесе берілген есімдерінің орнына осы есімдерді өнер туындыларында қолданды. 1680-1684 жылдары дін қызметінен кеткеннен кейін, Гешан есімін сақтап, жаңа есімдер ойлап тапты. Оның жаңа есімдерінің көптегені «лу» деген сөзді қамтиды, яғни «есек», бұл буддалық монахты кемсітуші сипаттама. Бада сол замандағы басқа да Мин суретшілері сияқты мөрлерді ойып, оларды өнерінде пайдаланған. Ол кейбір есімдері үшін бірнеше мөр дизайнын жасады. Мысалы, Бада Шанрен есімі үшін он бір түрлі мөр табылған. Кейде ол бір есім үшін қолтаңбасының түрін өзгертетін. 1659-1676 жылдары қолданған Chuanqi қолтаңбасында 1665 жылы «qi» таңбасын ауыстырды. Чжан Дацян – ХХ ғасырдың қытай суретшісі, ол Баданың туындыларының көшірмелерін жасаған. Чжанның көшірмелерін Баданың нағыз туындыларынан қылқаламмен салған сызықтарын қарастыру арқылы ажыратуға болады. Чжанның 1930 жылдарғы Баданың орта жастағы туындыларының көшірмелерінде Баданың туындыларына тән өткір, бүйірлі қылқаламмен салған сызықтарға қарағанда жұмсақ және дөңгелек сызықтар жиі кездеседі.
The names which Bada used in his seals and signatures have been referenced to determine the chronology of his oeuvre. Like most literati painters, Bada had multiple style and poetic names that each symbolized a virtue, ability, desire, or event. In his artwork, he used these names in lieu of his formal, or assigned, names. After leaving the priesthood, from 1680 to 1684, he invented new names while keeping the name Geshan. Most of his new names contained the word lu, meaning donkey, a condescending descriptor for a Buddhist monk. Like other late Ming painters of his time, Bada carved seals and incorporated them in his art. He came up with multiple seal designs for some of his names. For instance, eleven different seals were found for the name Bada Shanren. He sometimes changed the form of his signature for the same name. For his signature Chuanqi, which he used from 1659 to 1676, he changed the character for qi in 1665. Zhang Daqian was a twentieth century Chinese painter who made copies of Bada's work. Zhang's copies can be distinguished from Bada's real works through an examination of brushstrokes. Zhang's 1930s reproductions of Bada's midlife work featured softer and more rounded brushstrokes compared to the sharp, sideways brushstrokes characteristic of Bada's work.
Көрмелер
1986 жылы Баданың 360 жылдық туған күніне арналған көрме мен симпозиум оның балалық шағы өткен Нанчан қаласында ұйымдастырылды. 1991 жылы Йель университетінің өнер галереясында суретшінің маңызды көрмесі өтті. 2015 жылдан 2016 жылға дейін Фриер галереясы "Жұмбақтар: Бада Шанреннің өнері (1626-1705)" атты көрмеде Баданың елу бір туындысын көрсетті. Бұл көрменің қысқартылған нұсқасы кейін Санта-Барбара өнер мұражайында да көрсетілді.
In 1986, an exhibition and symposium were held in Nanchang, Bada's childhood home, in honor of his 360th birthday. In 1991, the Yale University Art Gallery held a major exhibition of the artist's work. From 2015 to 2016, the Freer Gallery displayed fifty one of Bada's works in an exhibition titled Enigmas: The Art of Bada Shanren (1626 1705). A reduced version of this exhibition later went on to show at the Santa Barbara Museum of Art.