Кіріспе

Цзянь Куй (шамамен 1155 жылы Пояңда туған, шамамен 1221 жылы Ханчжоуда қайтыс болған), әдеби есімі Яожан (堯章), өнер есімі Баиши Даорен (白石道人). Сондай-ақ "Цзян Байши" (姜白石) деп те белгілі, Сун әулетінің танымал қытай ақыны, композиторы, поэзия теориясының маманы және каллиграфы, әсіресе ци (әйелдер лирикасы) поэзиясымен атақты. Ол көптеген өлеңдер жазды, оның ішінде әйгілі "Хэ Бэй Лай" және кең танымал "Сан Ван Юэ" бар.

Өмір

Цзян Пояң қаласында (қазіргі Цзянси провинциясында) дүниеге келген. Оның отбасының әлеуметтік жағдайы орташа болды, ал Куй өзінің өмірі бойы үкіметте қызмет атқармады. Оның әкесі Сун императоры Гаоцзунның тұсында уезд басшысы болған. Цзян императорлық емтиханды бірнеше рет басып өтуге тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Ол Хубэй, Чжэцзян, Анхуэй, Цзянсу және Фуцзянь аймақтарында кеңінен саяхаттады. Ол өзінің замандас ақындарымен және зиялыларымен жақын байланыста болды. Цзян Куй Пояңнан Хучжоуға көшіп, соңында Ханчжоуда қоныстанып, мұнда қайтыс болды.

Поэзия

Цзянның поэтикалық стиліне Чжоу Бангянның ықпалы күшті болғанмен, оның өзінің стилі басқа ақындардан ерекшеленді. Поэзияны жаңа бастаған кезінде оның ұстазы Сяо Цзю (蕭𣂏) болды. Өзінің өмірбаяндық мәліметтерінде Цзян өлеңдерінің жаңалыққа толуын, өткенге қатысты белгілі поэтикалық теорияларды ұстанудан жоғары бағалайтынын айтады. 13 ғасыр суретшісі және өнер теориясының маманы Чэн Ю-дың пікірінше, Цзян Куйдің поэзиясы шыншылдығымен (әрі кетпесе, сөздерге аса мән бермеуімен) және жаңалықтарымен көзге түседі. Чэн, Цзянның поэзиясына замандастарының әсері болмағанын атап көрсетеді. Осының нәтижесінде Цзян сол кезде өзінің жеке мектебін ашып, оның туындыларына табынған басқа ақындарға әсер ете алды. 13 ғасырдың тағы бір цы ақыны Чжан Ян (張炎) Цзянның поэтикалық стилін "Із қалдырмай кететін немесе тоқтамайтын бұлттар" деп сипаттап, Цзян өлеңдерінің болжаусыздығын көрсетті.

Музыкатану

Шығармашылықпен қатар, Цзян классикалық қытай музыкасының музыктанушысы да болды. Ол лирикалық өлеңдерімен ең көп танылды. Цзян ежелгі дәуірлердің жоғалған әуендерін қайта жаңғыртуға тырысты, бірақ Тайчан Си (Ұлы тұрақтылық кеңсесі, ежелгі Қытайдың рәсімдермен және классикалық музыкамен айналысатын мемлекеттік органы) шенеуніктері оны қынжырлап күлді.