Кіріспе

Португалиялық суретші (1425–1491)

Нуно Гонсалвес (шамамен 1425 – шамамен 1491, өркендеген кезеңі 1450–1471) – португалиялық суретші, ол португалиялық ренессанстың кескіндемеде бастауын берді. 1450 жылдан 1471 жылға дейін Португалия королі Афонсо V-нің сарай суретшісі болды, ал 1471 жылы Лиссабон қаласының ресми суретшісі болып тағайындалды. Оның сақталған шедевр туындысы – "Сен-Винсент панельдері" деп белгілі полиптих.

Өмір

Оның өмірінің егжей-тегжейі көбінесе белгісіз. Суретші ретінде Нуньо Гонсалвес 1450 және 1472 жылдар аралығында қызмет еткен. 1450 жылы король Афонсу V оны сарай суретшісі етіп тағайындады, ал оның еңбегін мойындап, 1470 жылы рыцарь дәрежесіне көтерді. 1471 жылы Гонсалвес Лиссабонның ресми суретшісі болып тағайындалды. Оның туған күні, отбасы және білімі туралы ешқандай мәлімет жоқ. Тарихы қазір көмескі болғанымен, Гонсалвес өмір замандастарының арасында маңызды және талантты суретші ретінде танылған. 16 ғасыр суретшісі және өнер тарихшысы Франсиско де Холанда Гонсалвесті оның дәуірінің ең көрнекті суретшілерінің бірі деп атады. Бүгінде оған сеніммен жатқызылатын жалғыз туынды – Афонсу V-нің Мароккодағы жеңістерін еске алу үшін Лиссабон соборына сыйлаған полиптих, «Сент-Винсент панельдері». Стильдік ұқсастықтарға негізделген бірнеше туынды Гонсалвеске жатқызылды; ал тағы бірнешесі, мысалы, «Христостың сауаттылығы» туралы тарихи деректерде айтылған, бірақ қазір жоғалып кеткен. Сурет салудан басқа, ол Пастрана гобелендеріне суреттер салған болуы мүмкін. Гонсалвестің суретші ретінде қайда білім алғаны туралы ешқандай жазба қалмаған, бірақ өнер тарихшылары оның туындыларына әртүрлі ықпалдар тигенін болжайды. Оның стилі бұрынғы португал өнерінен ерекшеленеді. Ол ерте флоренциялық фреска суретшілерімен немесе 1428 жылдары Португалияда жұмыс істеген голланд суретшісі Ян ван Эйкпен салыстырылды. Ол басқа да тарихи тұлғалармен бірге Лиссабонның Белем қаласындағы португалдық ашылулар дәуіріне арналған ескерткіш – Padrão dos Descobrimentos-та бейнеленген.

Сент-Винсент панельдері

Өнер тарихшыларының Сент-Винсент панельдерінің авторлығын растауға пайдалана алатын жалғыз дереккөз – 16 ғасырдағы Франсиско де Холанданың жазбалары. Онда ол жасаған ұлы туынды туралы айтылады, ол осы панельдер деп есептеледі. Сонымен қатар, Хьюго ван дер Гоустың әкесі осы панельдерді суреттеуге көмектескен болуы мүмкін деген болжам бар, бірақ оны растайтын нақты дәлелдер жоқ. 19 ғасырдың соңында олар табылғаннан бері, суретшінің кім екені және панельдерде бейнеленген кейіпкерлер кімдер екені туралы көптеген пікір таластар туды. Тіпті үшінші панельде Генрих Теңізші бейнеленген деген мәлімдеме де әлі де талқыланып жатыр. Дегенмен, "Сент-Винсент панельдері" португалдық ежелгі өнердің ең жоғары деңгейі деп саналады.