Кіріспе

Б.з.б. 2 ғасырдағы Рим консулы Маркус Эмилиус Лепид (б.з.б. 230 – 152 ж.ж.) – Рим консулы, Pontifex Maximus, цензор және Princeps Senatus. Ежелгі патриций әулеті Аэмилийдің ұрпағы, ол, әлдебір Марк Эмилий Лепидтің ұлы болған, ал оның інілері Люций және Квинт еді. Полибийдің сөзінше, Лепид "өз заманындағы ең әдемі адам" болса, Диодордың айтуынша, "жоғары интеллектке ие" еді. Осы қасиеттерін мінсіз аристократиялық тегімен, саяси қабілетімен және батылдығымен байланыстырған Лепид көп кешікпей өз буынының жетекші римдіктерінің біріне айналды. Лепид – Марк Эмилий Лепид Триумвирдің бес атасы.

Ерте өмір

Екінші Пуникалық соғыстағы Канна шайқасы кезінде ол 15 жаста болғанымен, Лепид алғаш рет көзге түсті. Егер ол Канна шайқасында болмаса, онда одан кейін болған шайқастардың бірінде Лепид өзінің бір отандасын шабуылдан құтқарып, оның шабуылшысын өлтірді. Осы батылдығы үшін Сенат жас жігіттің ескерткішін Капитолий төбесіне орнатуға бұйрық берді, осы ісін мәңгі есте қалдыру үшін. Бұл оның жастығына қарамастан, айрықша құрмет болды және Лепидтің болашақтағы ұлылығын көрсететін белгілі бір қадам болды. Кейін, сол жылы, б.з.д. 216 жылы, Лепидтің әкесі, Марк Эмилий Лепид, бұрын аруақшы болған және екі рет консул қызметін атқарған, қайтыс болды. Марк және оның екі бауыры оның құрметіне үш күн бойы қоштасу рәсімдерін өткізді.

Шығыс миссиясы

201 жылы Лепид пен оның екі әріптесі Сенат тарапынан Мысыр патшасы Птолемей V-ге елшілер ретінде жіберілді. Олардың мақсаты – Римнің Карфаген үстінен жеңісін жариялау және Римнің Мысырмен одақтастығы Македонияның Филипп V-ге қарсы жақын арада басталатын соғысында да жалғасатынын қамтамасыз ету болды, ал Римдіктер осы соғысқа дайындалып жатқан еді. Птолемей сол кезде әлі жас бала болатын және Лепид Мысырда болған кезінде патшаның қамқоршысы қызметін атқарып, біраз уақыт елді басқарған деген әңгіме бар. Юстиннің мәлімдеуінше, мысырлықтардың өзі Сенаттан оларға регент жіберуді сұраған. Осы уақытта, Александрияда болған Лепид Филипп патша Абидусты қоршауға алғанда, онымен жеке кездесу үшін кемемен сапар шекті. Оның мақсаты – Филиппті Пергам мен Родосқа жасаған шабуылдарын тоқтатуға және Римге көмек сұраған осы қалаларды қорғауға көндіру болды. Лепид Сенаттың тапсырмасымен Филиппке, Македония патшасы басқа гректерге қарсы соғыс жүргізуді тоқтатып, Пергам мен Родосқа Аттал I-ге келтірілген залап үшін өтемақы төлеуге келісуі керектігін жеткізді. Егер Филипп бұл талаптарға бойын бермесе, онда Македониямен бірге Риммен соғысқа түсуге дайын болуы керек еді. Филипп талаптарды қабылдамай, соғысқа дайын екенін мәлімдеп, қаланы басып алды, ал Лепид келіп кетті. Патшаның осы талаптарды орындамауы Екінші Македония соғысының басталуына себеп болды.

Консулдық қызметке ұмтылу

193 жылы Лепид өзінің туысы Люций Эмилий Паулуспен бірге курул эдил қызметін атқарды. Осы кезеңде екі Эмилий Римде екі жаңа портик немесе аркада салды, олардың бірі – Портикус Эмилия болды. 192 жылы претор болып сайланған Лепид 191 жылдан 190 жылға дейін Сицилияның губернаторы қызметін атқарды. Шығыста Рим мен Антиох арасындағы соғыс жалғасып жатқандықтан, Лепидке аралды шабуылдан қорғау және өндірілген астың бестен бір бөлігін Грециядағы әскери кампанияларды қолдау үшін жіберу міндеті жүктелді. 190 жылы Лепид губернаторлық мерзімі аяқталмас бұрын, Сенаттың рұқсатын алмай Сицилиядан ерте кетіп, консулдық сайлауға қатысу үшін Римге асықты. Бірақ бұл оған зиян келтірді және жеке амбициясын қанағаттандыру үшін өзінің провинциясы мен жауапкершілігін тастап кеткені үшін халықтың наразылығына түсті. Дауыс беру нәтижесінде Лепидтің қарсыласы Марк Фульвий Нобилиор ғана қажетті көпшілік дауысқа ие болды, бірақ екінші консулдық орын бос қалды. Бірақ ертесі күні Нобилиор екінші орын алған Гней Манлий Вулсоны өзінің әріптесі етіп таңдады, және екеуі 189 жылғы консулдыққа кірісті. Лепид төрт үміткердің арасында үшінші орынды иеленді, Манлийден кейін, бірақ Марк Валерий Мессалладан бұрын. Аристократ Лепид үшін бұл жеңіліс, консулдықты туғаннан бергі құқығы деп санайтын ол үшін, Нобилиормен арадағы азаматтық жеккөрушілікті одан әрі күшейтті. 189 жылдың соңында өткен келесі сайлауда Лепид тағы да консулдыққа үміткер болды. Алайда Нобилиор сайлауды бақылау үшін Римге оралды және өзінің беделін пайдаланып Лепидке дауыс беруге кедергі келтірді, өйткені ол оны жеке жауы санады. Нәтижесінде Лепид бұл жолы әділетсіз болғанымен, тағы да сайлауда жеңіліске ұшырады және Нобилиорды кінәлады. Оның орнына Марк Валерий Мессалла, алдыңғы жылы Лепидтен кейін дауыс берген, және Гай Ливий Салинатор консул болып сайланды. 188 жылы Лепид үшінші рет консулдыққа үміткер болды және бұл жолы сәтті болып, Гай Фламиниймен бірге консул болып сайланды.

Консулдық қызмет

187 жылы Лепид, соңғы ақырында консул болды. Ол және Фламиниус лауазымға кіріскен кезде, лигуриялықтардың Римге қарсы соғысқа дайындалып жатқаны туралы хабар Сенатқа жетті. Римге жақын жердегі шабуыл қаупі Сенатты бұл мәселені жеке қарастыруға мәжбүр етті және ол екі консулға Лигурияны бірлескен провинция және басқару ретінде беру туралы тез шешім қабылдады. Лепид бұған қарсы шығып, Нобилиор мен Манлийдің мерзімі бітіп кеткеніне қарамастан, Шығыста патшалар сияқты әрекет ете беруін, ал Сенаттың екі консулды да Лигуриямен шектеуді көздеп отырғанын айтып наразылық білдірді. Лигуриядағы екі консулдың басқаруын шектемей, Нобилиор мен Манлийді қайта шақыру керек немесе олардың әскерлерін таратып, Римге қайтару керек. Сенат Нобилиор мен Манлийді Шығыстан қайта шақыруға келісті, бірақ Лепид пен Фламиниус Лигурияда басшылық етуі керек деген шешімін қайталады.

Римдегі алғашқы адам

180 жылдан бастап ол pontifex maximus, ал 179 жылдан бастап princeps senatus болып сайланды. Сол жылы ол өзінің басты қарсыласы Маркус Фулвий Нобилиормен бірге цензор болып сайланды. 175 жылы ол екінші рет консул болып сайланды. Ол 187 жылы Via Aemilia жолының салынуын қадағалады, бұл Плаценция қаласынан Ариминумға дейінгі римдік жол, ол әлі де қолданыста және Солтүстік Италиядағы ең маңызды жолдардың бірі. Ол Парма және Мутина римдік колонияларын құрды және Regium Lepidi (қазіргі Реджио Эмилия) римдік бекінісіне өз атын берді.