Кіріспе

Карталарды манипуляциялау – карталармен жұмыс істеуге байланысты қол шеберлігі арқылы әсерлер жасаумен айналысатын сиқырлы иллюзияның бір саласы. Карталарды манипуляциялау сиқыр өнерінде, әсіресе жақын арадағы, салондық және көшелік сиқырда жиі қолданылады. Бұл саладағы ең танымал өкілдері – Дай Вернон, Тони Слидини, Эд Марло, С. В. Эрдназ, Ричард Тернер, Джон Скарн, Рикки Джей және Рене Лаванд. Худини әйгілі қашып құтылуларымен танымал болғанға дейін өзін "Карталар патшасы" деп таныстырған. Карталарды манипуляциялауға негізделген белгілі карталардың фокустарының ішінде "Амбициозды карта" және "Үш карталы Монте" бар, сондай-ақ "Find the Lady" деп белгілі көшедегі кең таралған фокус та осылардың қатарында.

Тарих

Ойын карталары 15 ғасырда әуескерлер арасында танымал болды, себебі олар арзан, әмбебап және оңай қолжетімді құралдар еді. Карталар арқылы жасалатын әуескерлік мыңдаған техникалар мен идеяларды жинақтап, әуескерліктің ең танымал салаларының біріне айналды. Олар Перси Диаконис қолданған күрделі математикадан бастап, Баначектің үйреткен психологиялық тәсілдеріне дейін, сондай-ақ Эд Марло мен Дай Вернонның өте қиын қол шеберлігіне дейін жетеді. Карталар арқылы жасалатын әуескерлік, қандай да бір түрінде, ойын карталары кеңінен танымал болған шақтан, яғни 14 ғасырдың екінші жартысынан бастау алады, бірақ оның осы кезеңдегі тарихы көбінесе жазылмаған. Жалпы қол шеберлігімен, тостағандар мен доптармен салыстырғанда, бұл әуескерліктің салыстырмалы түрде жаңа түрі. Дегенмен, оның құрал ретіндегі әмбебаптығының арқасында ол заманауи әуескерлердің арасында кең таралды. Мартин Гарднер С. В. Эрдназдың 1902 жылғы карталарды манипуляциялау туралы еңбегін – «Карталар үстеліндегі өнер мен ғылым: карталарды манипуляциялау туралы трактат» деп атап, оны «қарттар ойыны үстелінде карталарды манипуляциялау өнері туралы жарық көрген ең танымал және мұқият зерттелген кітап» деп сипаттады.

Техника

Ойын карталарымен жасалатын иллюзиялар негізгі карта манипуляциялау техникаларын (немесе алдау амалдарын) пайдалана отырып құрастырылады. Орындаушының ниеті – мұндай амалдарды көрерменге сезілмейтіндей етіп орындау, бірақ мұндай нәтижеге жету үшін тәжірибе және әдістеме туралы толыққанды түсінік қажет. Манипуляция техникаларына мыналар кіреді:

Көтергіштер

Лифт – бұл колодадан бір немесе бірнеше картаны алу тәсілі. Алынған карталар көрермендерге әдетте белгілі болады, мысалы, бұрын таңдалған немесе иллюзияның бір бөлігі ретінде көрсетілген. Қолдың ептілігінде "қос лифт" жасау арқылы колодадан екі картаны бірдей алып, оларды бір карта болып көрінуі үшін жақын ұстауға болады.

Жалған келісімдер

Карта бөлу (мысалы, дәстүрлі карта ойынының басталуында) карталарды әділ таратудың қалыпты тәсілі саналады. Алдау арқылы карта бөлу – бұл карталарды әділ бергендей көрінетін, бірақ іс жүзінде берілген карталар алдын ала белгіленген немесе ойнаушыға мәлім болатын амалдар. Алдау арқылы карта бөлу әдістеріне мыналар жатады: екіншіден бөлу, төменнен бөлу, ортадан бөлу, жалған санау (күтілгеннен артық немесе кем карталар беріледі) және қос бөлу (шағын топтағы жоғарғы және төменгі карталар бірге беріледі).

Жақсылық

Бұл әдісті фокусник Ф. В. Конради ойлап тапқан. Ол көбінесе алдын ала белгіленген картаны қағаз палубасының үстіне қою үшін қолданылады.

Жолдамалар

Картаның өтуінің әсері – белгілі бір картаның колодаға бір жерге салынуы. Бірақ, орындаушының жылдам және жасырын манипуляциясынан кейін, ол құпия түрде жылжытылады немесе орны ауыстырылады, әдетте колоданың жоғарғы (немесе төменгі) жағына. Өту, белгіленген картадан бастап төменгі колода бөлігін, белгіленген картаның үстіндегі колода бөлігімен ауыстыру арқылы жасалады. Өту техникаларына мыналар жатады: классикалық өту, көзге көрінбейтін айналдыру, Zingone Perfect Table өтуі, етпен ұстау, жүгіру өтуі, Braue өтуі, Charlier өтуі, саусақпен алақанға алу және Hermann өтуі. Қысқасы, картаны өту – бұл колоданың құпия кесілуі (бір қолдан екінші қолға монетаны жалған ауыстыру болып табылатын монетаны өтуден шатастырмау керек).

Пальминг

Palming – бір немесе бірнеше картаны қолдың алақанында ұстау немесе жасыру тәсілі. Колодадан алақанға алынған карталар көбінесе резервте (көрермендерден жасырылған күйде) сақталады, олар иллюзияны көрсету үшін қажет болғанға дейін. Palming тәсілдеріне мыналар жатады: Брау диагональды жоғары ұстау, иіру, бас бармақпен санау, жүздік картаны алақанға алу, көлденең, жаңа тік, құмар ойыншылардың шаршылауы, құмар ойыншылардың жалпақ ұстауы, Хугардтың жоғарғы алақаны, кері бұру, Хофзинсердің төменгі алақаны, Браудың төменгі алақаны, Тенкай алақаны және Зингонедің төменгі алақаны.

Жалған аралас

Карталарды араластыру – палубадағы карталарды кездейсоқ етудің әділ тәсілі саналады. Жалған араластыру – бұл палубадағы карталар нақты иллюзияға қажетті ретпен сақталып тұрғанда, палубаны дұрыс араластырылғандай етіп көрсетуге арналған әдістер. Жалған араластырулар бір немесе бірнеше картаны палубада белгілі бір орынға қоюға, тіпті палубаны мүлдем араластырмай, бастапқы күйінде қалдыруға мүмкіндік береді (мысалы, араластыру алдындағы күйі). Жалған араластыру әдістеріне келесілер жатады: кемелді рифль, strip out, индус араластыруы, құмар ойыншы араластыруы және түрлі қор араластыру әдістері (мұнда жалған араластыру барысында бір немесе бірнеше картаның орны бақыланады).

Жалған кесулер

Карталар палубасын кесу – палуба екі бөлікке бөлінетін (бөліну нүктесі кездейсоқ түрде анықталады, көбінесе көрермендердің бірі арқылы), содан кейін олар ауыстырылады, нәтижесінде палубаның үстінде қандай карта екеніне ешкім нақты көз жеткізе алмайды. Жалған кесулер – орындаушы палубаны дұрыс кесіп жатқандай әсер тудырады, бірақ іс жүзінде алдын ала белгіленген карта (немесе карталар) палубаның үстіне орналастырылады. Жалған кесу әдістеріне мыналар кіреді: жалған жүгіру кесу және құмар ойыншының жалған кесуі.

Түс өзгеруі

Түс өзгеруі – көрерменнің көз алдында бір картаны екінші картаға ауыстыру әсері. Әдетте, ауыстырылатын карталар әртүрлі түсте болады немесе өзгерісті анық көру үшін суретті карта сандық картаға айналады. Бұл әсерді іске асыру үшін көптеген әдістер бар, бірақ ең көп қолданылатындары – классикалық түс өзгерту және жылдам өзгерту, себебі оларды басқаларына қарағанда үйрену оңай. Кәсіби фокусниктер көбінесе Кардини немесе Эрдназ өзгертуі сияқты басқа түс өзгертулерді орындайды.

Қалқанша

Кримп – иллюзия кезінде анықтауды жеңілдету үшін картаның бір бөлігін қасақана физикалық түрде белгілеу, бүктеу немесе иіп өзгеруіне қолданылатын әдістер. Кримп техникаларына: стандартты кримп, құмар ойыншыларының кримпі, тыныс кримпі және көру кримпі жатады.

Жүгірткі

Жог – карталар палубасының немесе жинағының ішіндегі бір жерден сәл шығып тұрған бір немесе бірнеше карта. Бұл шығыңқылық көрерменге байқалмаса да, орындаушыға картаның орналасқан жерін басқа манипуляциялар жасаған кезде білуге мүмкіндік береді. Жогтар әрқашан көрермендерден жасырылмаса да, көбінесе жасырылады. Олардың түрлеріне "ішкі жог", "жанама жог" және "сыртқы жог" жатады.

Кері бұрылыстар

Карталарды кері бұру – бұл колодадағы бір немесе бірнеше картаның жағдайын өзгерту әдістері, мысалы, ашық жағынан жабық жағына айналдыру.

Қуаттар

Карталық күштер – бұл көрерменді орындаушы алдын ала шешкен картаны таңдауға итермелеудің қабілеті, көрерменге еркін таңдау жасалып жатқандай сезім беру арқылы. Мұндай итермелеудің түрлеріне классикалық күш, аралап беру арқылы күш және сырғанатып беру арқылы күш жатады.

Қате бағыттау

Адастыру, тікелей карталық сиқырға ғана тән болмаса да, көптеген карталық қойылымдарда өте маңызды рөл атқарады. Көп жағдайларда карталық иллюзионистің "шеберлігі" көрермендердің назарын қойылымның бір бөлігінен екіншісіне ауыстыру қабілетімен анықталады, бұл әсіресе кедергі келтірушілермен жұмыс істегенде қиындап кетеді. Сиқыршылар көрермендерді жаңылыстыру үшін карталық тәсілдерді – әсемдеп көрсетуді, сөзбен адастыруды және әзілдер айтуды пайдаланады, осы арқылы маңызды қолдың шеберлігін жасыруды жеңілдетеді.