Дауыстың алысқа лақтырылуы және қуыршақтар арқылы әлеуметтік ойын
Ventriloquism
Вентрилоквизм – өнердің бір түрі, дауысты басқа жерден шығарылғандай етіп көрсету. Қамыс пен қуыршақ арқылы дауыс тастау, тарихы діни тәжірибадан бастау алады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дауысты лақтыру қабілеті
Ability to throw one's voice
Вентрилоквизм – бұл сахналық өнер, онда адам (желқазы) дауысын басқа жерден шығарып сөйлейді, көбінесе бұл "қуыршақ" деп аталатын қуыршақ арқылы жасалады. Вентрилоквизм жасау процесі – қуыршақ сөйлеу, ал мұны істеу қабілеті ағылшын тілінде жиі "дауысты лақтыру" деп аталады.
Ventriloquism is an act of stagecraft in which a person (a ventriloquist) speaks in such a way that it looks like their voice is coming from a different location, usually through a puppet known as a "dummy". The act of ventriloquism is ventriloquizing, and the ability to do so is commonly called in English the ability to "throw" one's voice.
Шығу тегі
Іш сөйлеу бастапқыда діни амал болған. Аты латын тілінен келген, «асқазаннан сөйлеу» деген мағына береді: Venter (асқазан) және loqui (сөйлеу). Гректер оны гастромантия деп атаған. Асқазаннан шығатын дыбыстар іш сөйлеушінің асқазанына қоныстанған өлгендердің дауысы деп есептелген. Іш сөйлеуші содан кейін бұл дыбыстарды түсіндіріп, олардың өлгендермен сөйлесе алатынына және болашақты болжай алатынына сенген. Бұл тәсілді қолданған алғашқы пайғамбарлардың бірі – Дельфидегі Аполлон ғибадатханасының діни қызметкері Питфия, ол Дельфи оракулының арнасы болған. Ең табысты алғашқы гастроманттардың бірі – Афинадағы пайғамбар Эврикл болды, гастроманттар оның құрметіне Эвриклид деп аталды. Әлемнің басқа бөліктерінде де діни немесе ритуалдық мақсаттар үшін іш сөйлеу дәстүрі бар; тарихи деректер бойынша, осы практиканың жақтастары зулу, инуит және маори халықтарының арасында болған. 1757 жылы австриялық барон де Менген кішкентай қуыршақпен өнер көрсетті. 18 ғасырдың соңында іш сөйлеушілердің өнері Англияда танымал ойын-сауық түріне айналды, бірақ көптеген орындаушылар қазіргі қуыршақтарды пайдалану емес, дауысты алыстан шығару арқылы (алыстан іш сөйлеу деп белгілі) оны көрсеткен. Сол кезеңнің танымал іш сөйлеушісі – Джозеф Аскинс, ол 1790 жылдары Лондондағы Садлер Веллс театрында өнер көрсеткен. Ол өзінің қойылымын «өзінің және көрінбейтін досы Кішкентай Томми арасындағы қызықты диалогтар» деп жарнамалаған. Бірақ басқа орындаушылар да өз қойылымдарына қуыршақтарды енгізе бастады, атап айтқанда, ирландтық Джеймс Бёрн «қалтасында, жалпақ беті бар, өзінің балалар жаргонымен сөйлейтіндей көрінетін жаман пішінді қуыршақ алып жүреді» және Томас Гарбут. Бұл ойын-сауық Ұлыбританиядағы мюзик-холл мен АҚШ-тағы водевиль дәуірінде дамыды. Джордж Саттон 1830 жылдары Нотинггемде өзінің қойылымына қуыршақтарды қосуды бастады, содан кейін ғасыр соңында Фред Нейман, бірақ қазіргі заманғы іш сөйлеушіліктің әкесі деп есептелетін Фред Расселл. 1886 жылы оған Лондонның Палас театрында кәсіби келісім ұсынылды және ол сахналық мансабын толыққанды бастады. Оның «Coster Joe» атты ержүрек бала кейіпіндегі қуыршағы оның құшағында отырып, онымен «диалогқа түсетін» қойылымы ойын-сауық форматына үлкен әсер етті және келесі буын орындаушылар қабылдады. Расселдің бұрынғы үйіне Британ мұрасы қоғамы көк тақта орнатты, онда «Бұл жерде іш сөйлеушіліктің әкесі Фред Рассел өмір сүрген» деп жазылған. Фред Расселдің табысты комедиялық команда форматын іш сөйлеушілердің келесі буыны қолданды. Оны британдық Артур Принс өзінің манекені Сейлор Джиммен бірге алға жылжытты, ол мюзик-холлдардағы ең жоғары жалақы алатын ойын-сауықшылардың бірі болды, ал американдықтар Ұлы Лестер, Фрэнк Байрон кенже және Эдгар Берген. Берген комедиялық іш сөйлеуші идеясын танымал етті. Берген өзінің сүйікті кейіпі Чарли Маккартимен бірге 1937 жылдан 1956 жылға дейін радиода хабар тарататын бағдарлама жүргізді. Ол эфирдегі бірінші орында тұрды. Берген 1978 жылы қайтыс болғанға дейін өнерін жалғастырды, ал оның танымалдығы одан кейін келген көптеген танымал іш сөйлеушілерге, соның ішінде Пол Винчелл, Джимми Нельсон, Дэвид Страссман, Джефф Данхам, Терри Фатор, Ронн Лукас, Уэйланд Флауэрс, Шари Льюис, Уилли Тайлер, Джей Джонсон, Нина Конти, Пол Зердин және Дарси Линн шабыт берді. 1950-1960 жылдары АҚШ-та танымал болған тағы бір іш сөйлеуші – Сеньор Венц. Оңтүстік Үндістанда бұл өнерді Ю. К. Падхье мен М. М. Рой танымал етті, олар Үндістандағы осы саланың негізін қалаушылар деп есептеледі. Я. К. Падьедің ұлы Рамдас Падье одан үйреніп, теледидардағы қойылымдары арқылы халық арасында өнерді танытты. Рамдас Падье есімі Ардхаватаро (Мырза Аңқау деп те аталады), Татья Винчу және Лиззат Пападтың теледидар жарнамасында көрінген Күлкілі Банни сияқты қуыршақ кейіпкерлерімен байланысты. Рамдас Падьедің ұлы Сатьяжит Падье де іш сөйлеуші. Іш сөйлеудің танымалдығы өзгеріп отырады. Комедияшы Джефф Данхэм өнер түрін қайта жаңғыртқандығы үшін мақталады және Эдгар Бергеннен бері оны насихаттаған ешкім одан көп емес деп айтылады. 2010 жылы Ұлыбританияда бар болғаны 15 кәсіби іш сөйлеуші болды, бұл көрсеткіш 1950-1960 жылдары 400-ге жуық болған. Көңілді комедияға деген қызығушылық артуына байланысты қазіргі заманғы бірнеше іш сөйлеушілерге жанкүйерлер пайда болды. 2007 жылы Zillah & Totte Швецияның Got Talent бірінші маусымында жеңімпаз атанды және Швецияның ең танымал отбасылық/балалар ойын-сауықшыларының бірі болды. Іш сөйлеу туралы толық метражды деректі фильм «I'm No Dummy» 2010 жылы шықты. Американың Got Talent байқауында үш іш сөйлеуші жеңіске жетті: Терри Фатор 2007 жылы, Пол Зердин 2015 жылы және Дарси Линн 2017 жылы. Екі іш сөйлеуші, Дамиен Джеймс және Кристин Баргер, Penn & Teller: Fool Us бағдарламасына қатысты. Бірнеше іш сөйлеушілер TikTok сияқты танымал әлеуметтік желілерде үлкен жанкүйерлер қатарын жинады.
Originally, ventriloquism was a religious practice. The name comes from the Latin for 'to speak from the stomach: Venter (belly) and loqui (speak). The Greeks called this gastromancy The noises produced by the stomach were thought to be the voices of the unliving, who took up residence in the stomach of the ventriloquist. The ventriloquist would then interpret the sounds, as they were thought to be able to speak to the dead, as well as foretell the future. One of the earliest recorded group of prophets to use this technique was the Pythia, the priestess at the temple of Apollo in Delphi, who acted as the conduit for the Delphic Oracle. One of the most successful early gastromancers was Eurykles, a prophet at Athens; gastromancers came to be referred to as Euryklides in his honour. Other parts of the world also have a tradition of ventriloquism for ritual or religious purposes; historically there have been adepts of this practice among the Zulu, Inuit, and Māori peoples. In 1757, the Austrian Baron de Mengen performed with a small doll. By the late 18th century, ventriloquist performances were an established form of entertainment in England, although most performers "threw their voice" to make it appear that it emanated from far away (known as distant ventriloquism), rather than the modern method of using a puppet (near ventriloquism). A well known ventriloquist of the period, Joseph Askins, who performed at the Sadler's Wells Theatre in London in the 1790s advertised his act as "curious ad libitum Dialogues between himself and his invisible familiar, Little Tommy". However, other performers were beginning to incorporate dolls or puppets into their performance, notably the Irishman James Burne who "carries in his pocket, an ill shaped doll, with a broad face, which he exhibits as giving utterance to his own childish jargon," and Thomas Garbutt. The entertainment came of age during the era of the music hall in the United Kingdom and vaudeville in the United States. George Sutton began to incorporate a puppet act into his routine at Nottingham in the 1830s, followed by Fred Neiman later in the century, but it is Fred Russell who is regarded as the father of modern ventriloquism. In 1886, he was offered a professional engagement at the Palace Theatre in London and took up his stage career permanently. His act, based on the cheeky boy dummy "Coster Joe" that would sit in his lap and 'engage in a dialogue' with him was highly influential for the entertainment format and was adopted by the next generation of performers. A blue plaque has been embedded in a former residence of Russell by the British Heritage Society which reads 'Fred Russell the father of ventriloquism lived here'. Fred Russell's successful comedy team format was applied by the next generation of ventriloquists. It was taken forward by the British Arthur Prince with his dummy Sailor Jim, who became one of the highest paid entertainers on the music hall circuit, and by the Americans The Great Lester, Frank Byron Jr., and Edgar Bergen. Bergen popularized the idea of the comedic ventriloquist. Bergen, together with his favorite figure, Charlie McCarthy, hosted a radio program that was broadcast from 1937 to 1956. It was the #1 program on the nights it aired. Bergen continued performing until his death in 1978, and his popularity inspired many other famous ventriloquists who followed him, including Paul Winchell, Jimmy Nelson, David Strassman, Jeff Dunham, Terry Fator, Ronn Lucas, Wayland Flowers, Shari Lewis, Willie Tyler, Jay Johnson, Nina Conti, Paul Zerdin, and Darci Lynne. Another ventriloquist act popular in the United States in the 1950s and 1960s was Señor Wences. In south India, the art of ventriloquism was popularized by Y. K. Padhye and M. M. Roy, who are believed to be the pioneers of this field in India. Y. K. Padhye's son Ramdas Padhye borrowed from him and made the art popular amongst the masses through his performance on television. Ramdas Padhye's name is synonymous with puppet characters like Ardhavatrao (also known as Mr. Crazy), Tatya Vinchu and Bunny the Funny which features in a television advertisement for Lijjat Papad, an Indian snack. Ramdas Padhye's son Satyajit Padhye is also a ventriloquist. The popularity of ventriloquism fluctuates. Comedian Jeff Dunham has been credited with reviving the artform and is said to done more promoting it than anyone since Edgar Bergen. In the UK in 2010, there were only 15 full time professional ventriloquists, down from around 400 in the 1950s and 1960s. A number of modern ventriloquists have developed a following as the public taste for live comedy grows. In 2007, Zillah & Totte won the first season of Sweden's Got Talent and became one of Sweden's most popular family/children entertainers. A feature length documentary about ventriloquism, I'm No Dummy, was released in 2010. Three ventriloquists have won America's Got Talent: Terry Fator in 2007, Paul Zerdin in 2015 and Darci Lynne in 2017. Two ventriloquists, Damien James and Christine Barger, have appeared on Penn & Teller: Fool Us. Several ventriloquists have grown large followings on popular social media apps like TikTok, as well.
Вокалдық техника
Құрсақ сөйлеушілердің кездесетін бір қиындығы – олар шығаратын барлық дыбыстарды еріндерді аздап айырып шығару қажеттігі. f, v, b, p және m дауыстық дыбыстарын шығару үшін, оларды басқа дыбыстармен алмастырудан басқа амал жоқ. Бұл қиындыққа кеңінен пароди жасалған мысал – нашар дағдыланған шеберлердің "пивоның бөтелкесі" деп дұрыс айта алмауынан туған "готтл о' гир" (gottle o' gear). Егер th, d, t және n дыбыстарының өзгешеліктері жылдам айтылса, тыңдаушыларға арасындағы айырмашылықты байқау қиын болуы мүмкін.
One difficulty ventriloquists face is that all the sounds that they make must be made with lips slightly separated. For the labial sounds f, v, b, p, and m, the only choice is to replace them with others. A widely parodied example of this difficulty is the "gottle o' gear", from the reputed inability of less skilled practitioners to pronounce "bottle of beer". If variations of the sounds th, d, t, and n are spoken quickly, it can be difficult for listeners to notice a difference.
Жүрекше сөйлеуші манекені
Қазіргі заманғы іш сөйлеушілер өздерінің қойылымдарында түрлі қуыршақтарды қолданады, олар жұмсақ мата немесе көбік қуыршақтардан басталады (Верна Финлидің жұмысы – пионерлік мысал), икемді латекс қуыршақтардан (Стив Акстеллдің туындылары сияқты) және дәстүрлі әрі таныс, қатты басты тізе қуыршақтарынан (Тим Селбергтің механикалық өрнектері). Іш сөйлеушілердің классикалық қуыршақтары (техникалық атауы – іш сөйлеуші фигурасы) 12 дюймнан бастап адам өлшемінен асып, түрлі мөлшерде болады, ал биіктігі әдетте дәстүрлі түрде бұл типтегі қуыршақ қағаз машеден немесе ағаштан жасалады. Көне заманда басқа материалдар да жиі қолданылады, оларға шыны талшықты шайырлар, уретандар, толтырылған (қатты) латекс және неопрен жатады. Қуыршақ жасау тарихындағы көрнекті есімдер: Джефф Данхам, Франк Маршалл (Бергеннің Чарли Маккартиін, Нельсонның Дэнни О’Дэйін, және Глен мен Джордж МакЭлройді жасаған Чикаголық шебер). Көптеген іш сөйлеушілер МакЭлрой ағайындарының фигураларын күрделі қозғалыс механикасының шыңы деп санайды, онда он беске дейін бет және бас қозғалыстары ішкі саусақ пернелері мен қосқыштармен басқарылады. Джефф Данхам өзінің МакЭлрой фигурасы Скинни Дагганды "қуыршақтардың Страдивариусы" деп атады. "Юро Новелти Компани" де қуыршақтар шығарды. Австралиялық Джеффри Моран көбіктен жасалған Коала (Кевин) және Билли Бейби қуыршақтарын жасады. Ол сондай-ақ ағаштан жасалған ирландтық биші пончик қуыршағын, "Плунгер" – бөлінетін қуыршақты, Эрниді (Тасманиядан) және "Әлемдегі ең ұлы марш жасаушы оркестр жетекшісі" Зигфридті жасады. Джордж, Даррил динозавр, Goggles құс, Барри қорап және Брюс робот қасы сияқты басқа қуыршақтарды да басқа серіктестер жасады.
Modern ventriloquists use multiple types of puppets in their presentations, ranging from soft cloth or foam puppets (Verna Finly's work is a pioneering example), flexible latex puppets (such as Steve Axtell's creations) and the traditional and familiar hard headed knee figure (Tim Selberg's mechanized carvings). The classic dummies used by ventriloquists (the technical name for which is ventriloquial figure) vary in size anywhere from twelve inches tall to human size and larger, with the height usually Traditionally, this type of puppet has been made from papier mâché or wood. In modern times, other materials are often employed, including fiberglass reinforced resins, urethanes, filled (rigid) latex, and neoprene. Great names in the history of dummy making include Jeff Dunham, Frank Marshall (the Chicago creator of Bergen's Charlie McCarthy, Nelson's Danny O'Day, and Glen & George McElroy. The McElroy brothers' figures are still considered by many ventriloquists as the apex of complex movement mechanics, with as many as fifteen facial and head movements controlled by interior finger keys and switches. Jeff Dunham referred to his McElroy figure Skinny Duggan as "the Stradivarius of dummies." The Juro Novelty Company also manufactured dummies. Geoffrey Moran of Australia has built foam puppets Koala (Kevin) and Billy Baby. He has also built a wooden Irish Dancing Donut puppet along with Plunger the pull apart puppet, Ernie (from Tasmania) and Siegfried the World's Greatest Marching Band Leader. Other puppets, such as George, Darryl the Dinosaur, Goggles the bird, Barry the Box and Bruce the Robotic Bucket have been made by other associates.
Қорқыныш
Кейбір фильмдер мен теледидар бағдарламаларының сюжеті тірі және қорқынышты "өлтіретін ойыншықтар" манекендеріне негізделген. Олардың ішінде "Думми", "Туалайт-зона" сериалының 1962 жылғы 4 мамырдағы бөлімі; Devil Doll; Dead Silence; Zapatlela; Buffy The Vampire Slayer; Goosebumps; Tales from the Crypt; Gotham ("Ештеңе таң қалдырмайды" эпизоды); 13-ші жұма: Серия; Toy Story 4; және Doctor Who әртүрлі эпизодтарда кездеседі. Бұл жанр теледидарда ALF ("Мен сіздің қуыршағыңызмын" эпизоды); Seinfeld ("Тауық пісіруші" эпизоды); және Монти комиксінде пародияланды. Кейбір психологиялық қорқынышты фильмдерде және басқа да туындыларда психоздық іш сөйлеушілер бейнеленген, олар өздерінің манекендері тірі деп сеніп, оларды қорқынышты әрекеттерді, соның ішінде кісі өлтіруді жасау үшін қолданады. Мысалдарға 1978 жылғы "Магия" фильмі, 1945 жылғы "Түннің өлісі" антологиясы және Бэтмен комикстеріндегі және басқа Бэтмен медиасындағы "Вентрилоквист" кіреді. Қорқынышты іш сөйлеуші манекендердің әдеби мысалдары ретінде Джеральд Керштің "Құрқынышты манекен" және Джон Кир Кростың "Шыны көз" әңгімесін атауға болады. Музыкада NRBQ тобының "Dummy" (2004) әніне түсірілген бейнеклипте топ мүшелерінің үлгісі бойынша жасалған төрт іш сөйлеуші манекен қараңғы, тастап кетілген үйде әнді "синхронды орындау" арқылы жүреді.
The plots of some films and television programs are based on "killer toy" dummies that are alive and horrific. These include "The Dummy", a May 4, 1962 episode of The Twilight Zone; Devil Doll; Dead Silence; Zapatlela; Buffy The Vampire Slayer; Goosebumps; Tales from the Crypt; Gotham (the episode "Nothing's Shocking"); Friday the 13th: The Series; Toy Story 4; and Doctor Who in different episodes. This genre has also been satirized on television in ALF (the episode "I'm Your Puppet"); Seinfeld (the episode "The Chicken Roaster"); and the comic strip Monty. Some psychological horror films and other works feature psychotic ventriloquists who believe their dummies are alive and use them as surrogates to commit frightening acts including murder. Examples of this include the 1978 film Magic, the 1945 anthology film Dead of Night, and the Ventriloquist from Batman comics and other Batman media. Literary examples of frightening ventriloquist dummies include Gerald Kersh's The Horrible Dummy and the story "The Glass Eye" by John Keir Cross. In music, NRBQ's video for their song "Dummy" (2004) features four ventriloquist dummies modelled after the band members who 'lip sync' the song while wandering around a dark, abandoned house.