Кіріспе

Испандық дәстүрлі халық әні "La Cucaracha" ("Кәкребет") – жүруге шамасы келмейтін тарақан туралы халық әні. Әннің шығу тегі нақты белгісіз, бірақ ол кем дегенде 1910 жылдарға, Мексика революциясы кезіне дейін жетеді. 6/4 өлшемінің екінші жартысынан бір соқпақты (жетіспейтін алтыншы аяққа сәйкес) алып тастау арқылы құрылған:

La cu ca | ra cha, la cu ca ra cha
| ya no pue de ca mi nar
por que no | tie ne, por que le fal tan
| las dos pa titas "de" a trás.—

("Кәкребет, кәкребет / енді жүре алмайды / себебі ол жоқ, себебі оған / жүру үшін екі артқы аяғы жетіспейді"; бұл сөздер кейінгі нұсқалардың көпшілігіндегі қайырманың негізін құрайды. Басты үдемелі буындар қалың шрифтпен, екінші үдемелі буындар рим шрифтімен, ал үдемесіз буындар курсивпен жазылған. Өлшемнің бөлінуі мәтін жолдарының үзілуіне тәуелсіз және тік сызықтармен көрсетілген; қайырма анакрузбен / "кіріспемен" басталатынын ескеріңіз.) Әннің көптеген кейінгі нұсқаларында, әсіресе тарақанның жоғалған аяғы туралы мәтінде айтылмаған нұсқаларда, әр жолдың соңғы буыны 6/4 өлшеміне сәйкес келеді. Дегенмен, қазіргі заманғы нұсқалардың басым бөлігі 4/4 өлшемін қолданады, ал үш импульсті сезіну үшін клаве ритмі қолданылады.

Өлеңдер

Әннің өлеңдері рефреннен бөлек, дәстүрлі әуенге сай келеді, бірақ рефреннің өзгешелігімен бірдей өлшемді бөліседі (жоғарыда талқыланғандай 5/4, 6/4 немесе 4/4 клаве). Басқа жағынан, олар өте әртүрлі, көбінесе заманауи саяси немесе әлеуметтік мәселелерге немесе дау-дамайларға сатирикалық баға береді.

Революциялық әндер

Мексика революциясы зор саяси дүрбелең кезеңі болды, осы кезеңде бүгін танымал строфалардың көп бөлігі жазылды. Бұл өлеңдерде саяси символизм жиі кездесетін тақырып еді, сонымен қатар қақтығыс оқиғаларына, маңызды саяси тұлғаларға және жалпы соғыстың азаматтарға тигізген әсеріне тікелей және жанама сілтемелер жасалды. Бүгінде революцияға дейінгі өлеңдердің қалғандары аз, ал әннің ең көп цитаталанатын бөлігі – екі Виллисттік Гуэртаға қарсы строфасы: Порфирио Диас армиясындағы сарбаздар бұқа күресіне бару үшін ақша сұраған солдадера туралы "La Cucaracha" әнін айтқан. "Мексика әскери: миф және тарих" кітабында Элизабет Салас Виллисталар үшін "'La cucaracha' алкоголь мен марихуанаға ақша сұрады. Ол көбінесе мас немесе есірткінің әсерінен тура жүре алмайтын. Вилла мен Запата сияқты ер революционерлер туралы корридолардан өзгеше, солдадералар туралы белгілі корридолардың ешқайсысы олардың нақты есімдерін немесе өмірбаянын көрсетпейді. Сондықтан әйелдердің шайқаста немесе лагерьде болғаны туралы шындықты айтатын өлеңдер өте сирек".

Басқа тармақтар

Тарихи оқиғаларға тікелей немесе жанама сілтеме жасайтын өлең жолдарынан басқа, тағы да жүздеген өлең жолдары бар. Олардың кейбіреулері жаңа, ал кейбіреулері көне, бірақ сілтемелердің аздығы мен әннің ауыз әдебиеті дәстүрі болғандықтан, осы өлең жолдарының жасы анықталуы қиын, тіпті мүмкін емес. Мысалы:

Әсерлер

Джордж Оруэллдің "Жануарлар фермасы" романында жануарлардың көтеріліс әні "Англияның жыртқыштары" ("Beasts of England") "La Cucaracha" және "О, менің сүйікті Клементина" әуендерінің үйлесімі ретінде сипатталған. "ФК Утрехт" командасы гол соққаннан кейін үй матчтарында осы әуенді ойнау дәстүрін ұзақ жылдардан бері сақтап келеді.