Кіріспе
Америкалық коммуналдық компания
Теннесси алқабының басқару органы (TVA) – АҚШ-тағы федералдық меншіктегі электр энергиясын ұйымдастыратын корпорация. TVA-ның қызмет көрсету аймағына Теннесси штатының барлық бөлігі, Алабама, Миссисипи және Кентукки штаттарының бір бөлігі, сондай-ақ Джорджия, Солтүстік Каролина және Вирджиния штаттарының шағын аудандары кіреді. Федералдық үкіметке тиесілі болғанымен, TVA салық төлеушілерден қаржы алмайды және жеке, пайда табуға бағытталған компания сияқты жұмыс істейді. Штаб-пәтері Теннесси штатының Ноксвилл қаласында орналасқан және ол елдегі алтыншы ірі қуат жеткізуші және ең ірі мемлекеттік коммуналдық қызмет көрсетуші болып табылады. TVA 1933 жылы Конгресс тарапынан президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа мәміле» бағдарламасының бір бөлігі ретінде құрылған. Оның бастапқы мақсаты – Теннесси алқабында кеме жүруге қолайлы жағдай жасау, су тасқындарын бақылау, электр энергиясын өндіру, тыңайтқыштарды жасау, аймақтық жоспарлау және экономикалық дамуды қамтамасыз ету болды. Бұл аймақ Ұлы депрессия кезінде инфрақұрылымның нашарлығынан және басқа аймақтарға қарағанда одан да ауыр кедейліктен зардап шекті. TVA қуат жеткізуші және аймақтық экономиканы және қоғамды жаңғыртуға көмектесетін аймақтық экономикалық даму агенттігі ретінде жоспарланған. Кейіннен ол негізінен электр желісіне айналды. Бұл АҚШ федералдық үкіметінің алғашқы ірі аймақтық жоспарлау агенттігі болды және осы күнгейі де ең ірісі болып табылады. Дэвид Э. Лилиентал басшылығымен TVA дамушы елдердегі аграрлық қоғамдарды жаңғыртуға бағытталған АҚШ-тың кейінгі күш-жігері үшін жаһандық үлгіге айналды. TVA-ның Теннесси алқабын жаңғырту және аймаққа жаңа жұмыс орындарын тартудағы табыстары тарихи деректерде жазылған. Тарихшылар агенттіктің инфрақұрылымдық жобаларын салу үшін 125 000-нан астам Теннесси алқабының тұрғындарын қоныстандыруын және жерді мәжбүрлеп иеленуін сынаған.
Операция
Теннесси алқабының басқармасы – АҚШ кодексінің 16-тарауы, 12A-тарауы, 1933 жылғы Теннесси алқабының басқармасы туралы заңмен құрылған мемлекеттік корпорация. Ол бастапқыда электр энергиясын өндіру, су тасқынын бақылау, кеме жүргізуге көмек көрсету, тыңайтқыш өндіру және ауыл шаруашылығын дамыту арқылы аймақтың жалпы экономикалық дамуын қамтамасыз ету мақсатымен құрылған. Ұлы депрессия жылдарынан бері ол негізінен электр энергиясын өндіретін мекемеге айналды. Акциялары федералды үкіметке тиесілі болғанына қарамастан, TVA жеке корпорация сияқты жұмыс істейді және салық төлеушілерден қаржы алмайды. TVA заңы компанияға жерді мәжбүрлі түрде сатып алу құқығын береді. TVA ядролық, көмірлік, табиғи газдық, гидроэлектрлік және жаңаруға жарамды энергияны қамтитын әртүрлі портфель арқылы шамамен он миллион адамға электр энергиясын жеткізеді. TVA өндірген қуатын 153 жергілікті электрмен жабдықтаушы компанияға, 58 тікелей өнеркәсіптік және мемлекеттік мекемелерге, 7 федералдық объектіге және 12 аймақтық коммуналдық қызметтерге сатады. Электр энергиясын өндіруден басқа, TVA 29 гидроэлектрлік бөгеті арқылы су тасқынын бақылайды. Соның нәтижесінде пайда болған көлдер мен басқа да аумақтар демалыс пен ойын-сауыққа мүмкіндік береді. TVA сонымен қатар өз аймағындағы өзендерде кеме жүргізуді және жерді басқаруды қамтамасыз етеді, бұл АҚШ-тағы бесінші ірі өзен жүйесі болып табылады, сондай-ақ үкіметтер мен жеке компанияларға экономикалық даму жобаларында көмектеседі. Теннесси алқабының полициясы – компанияның негізгі құқық қорғау органы. Бастапқыда TVA құрамына кірген, 1994 жылы TVA полициясына федералдық құқық қорғау органы мәртебесі берілді.
Директорлар кеңесі
Теннесси алқабының басқарушы органы тоғыз мүшеден тұратын директорлар кеңесі болып табылады, олар АҚШ президенті тарапынан ұсынылып, Сенат тарапынан бекітіледі. Олардың өкілетті мерзімі біткеннен кейін директорлар ағымдағы конгресс сессиясының соңына дейін (әдетте желтоқсанда) немесе олардың ізбасарлары қызметке кіргенге дейін, қайсысы ертерек болса, кеңесте қалуы мүмкін. Бұдан өзге, олар төрт көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларын, 29 гидроэлектрлік бөгеттерді, тоғыз қарапайым циклды табиғи газбен жанатын турбиналық орналымдарды, тоғыз комбинирленген циклды газ орналымдарын, 1 су сорғыш гидроэлектр стансасын, 1 жел энергетикалық алаңын және 14 күн энергетикалық алаңын пайдаланады. TVA өзі сататын электр қуатының шамамен 15%-ын басқа электр қуаты өндірушілерден сатып алады, соның ішінде комбинирленген циклды газ станцияларынан, көмір станцияларынан, желдік орналымдардан және басқа да жаңаруға жарамды энергия көздерінен алады. Сатып алынған электр қуатының құны "Отын құнына жасалған түзету" (FCA) төлемінің бір бөлігі болып табылады, ол TVA тарифтерінен бөлек есептеледі. Сонымен қатар, Уотс-Бар ядролық стансасы – елдегі тритийді өнеркәсіптік түрде өндіретін жалғыз мекеме болып табылады, ол Ұлттық ядролық қауіпсіздік басқармасы тарапынан ядролық қарулар үшін қолданылады, онда ол АҚШ ядролық арсеналының жарылғыш қуатын арттыру үшін пайдаланылады.
Электрлік беріліс
TVA өзінің электр желісін иеленеді және басқарады, ол шамамен желілерден тұрады, бұл АҚШ-тағы ең ірі желілердің бірі. Бұл желі Солтүстік Америка қуат беру желісінің Шығыс өзара байланысының бөлігі болып табылады және SERC сенімділік корпорациясының қарамағында. Солтүстік Американың көптеген компаниялары сияқты, TVA 500 киловольт (кВ) максималды қуат беру кернеуін қолданады, осы кернеуді тасымалдайтын желілер фаза үшін үш өткізгіштен тұратын жиынтық өткізгіштерді пайдаланады. TVA-ның қуат беру желілерінің басым көпшілігі 161 кВ кернеумен жұмыс істейді, сонымен қатар компания 69 және 46 кВ кернеулі бірнеше қосалқы желілерді де пайдаланады. Олар сондай-ақ Алабама және Джорджия штаттарындағы Southern Company желілерімен байланысатын 115 кВ және 230 кВ желілерін де аз мөлшерде пайдаланады.
Демалыс
TVA демалыс және табиғатты қорғау мақсатында, қоғамдық саябақтар, халыққа қолжетімді аймақтар, жол бойындағы саябақтар, жабайы табиғат резерваттары, ұлттық саябақтар мен ормандар, сондай-ақ түрлі лагерьлер мен демалыс орындары сияқты шамамен 759 әртүрлі нысандарды тапсырды. Қазіргі уақытта TVA федералдық меншіктегі жерлердің бір бөлігін халықтың пайдалануына береді. Бұл жерлер TVA табиғи аймақтары немесе TVA күндізгі демалыс аймақтары ретінде басқарылады. Табиғи аймақтар экологиялық немесе тарихи маңызы бар, қорғау үшін бөлінген кішкентай аумақтар болып табылады, олардың кейбірінде жаяу және серуендеу жолдары бар. Күндізгі демалыс аймақтары Теннесси аңғарындағы шамамен 80 түрлі орналасқан жерлерді қамтиды, олар көбінесе TVA су қоймаларында немесе олардың жанында орналасқан және суға қол жеткізу пункттері, кемпингтер, жаяу жүру жолдары, балық аулау орындары және ат спортымен айналысуға арналған жабдықтарды қамтиды.
Экономикалық даму
ТНА Теннесси өңіріндегі компаниялар мен экономикалық даму агенттіктерімен жеке инвестициялар арқылы жұмыс орындарын құру үшін жұмыс істейтін экономикалық даму ұйымын басқарады. Олар сондай-ақ кәсіпорындарға жаңа нысандарды орналастыруға және қолданыстағы нысандарды кеңейтуге көмектеседі. Қызметтерге жай орналастыруға көмек, қызметкерлерді іздеу және оқыту, зерттеулер кіреді. Өңірде TVA-мен сертификатталған жеті мегасайт бар, олардың әрқайсысы кемінде 500 мың тонна көлемде, қалааралық тас жолға және теміржол желісіне қосылу мүмкіндігіне, экологиялық салдарын бағалауға және тікелей өнеркәсіптік тұтынушыларға қызмет көрсетуге немесе осы мүмкіндіктерді дамытуға жарамды.
Өмірбаян
XIX ғасырдың соңында Армия инженерлік корпусы Теннесси өзені бойында электр энергиясын өндіру және кеме жүруді жақсарту үшін бірнеше мүмкін бөгеттерді анықтады. 1916 жылғы Ұлттық қорғаныс заңына президент Вудро Вильсон қол қойды, ол Алабама штатының Маскл-Шолс қаласында Теннесси өзеніндегі гидроэлектр стансасын салуға рұқсат берді, мақсаты – оқ-дәріге қажетті нитраттарды өндіру. 1920-1930 жылдары американдықтар коммуналдық қызметтерді, әсіресе гидроэлектр стансаларын мемлекеттік меншікке алу идеясын қолдауын күшейтті. Көптеген адамдар жекеменшік энергетикалық компаниялардың электр энергиясы үшін тым көп ақы алатынын, әділ жұмыс істемейтінін және тұтынушылардың есебінен иелері – коммуналдық холдингтердің зорлық-зомбылығына ұшырағанын сенді. Мемлекеттік меншіктегі электр энергиясын өндіруші мекемелердің мемлекеттік меншіктегі тарату желілеріне сату тұжырымы даулы болды және бүгін де солай. Жеке сектордың коммуналдық холдингтер құруының салдарынан 1921 жылға қарай олар өндірілген энергияның 94 пайызын бақылап, дерлік реттелмеді. Бұл жағдайды өзгерту үшін Конгресс пен Рузвельт 1935 жылғы Коммуналдық холдингтер заңын (PUHCA) қабылдады. 1932 жылғы президенттік науқанында Франклин Д. Рузвельт жекеменшік коммуналдық қызметтердің «өзімшіл мақсаттары» бар екенін айтты және «Мен АҚШ президенті болғанша, федералды үкімет өзінің егемендігінен немесе энергия ресурстарын бақылаудан ешқашан айырылмауы тиіс» деді. Небраска штатының сенаторы Джордж У. Норрис жекеменшік энергетикалық компанияларға сенбеді және 1920 жылы өнеркәсіпші Генри Фордтың жеке бөгет салу және Теннесси аңғарында коммуналдық қызмет құру туралы ұсынысын тоқтатты. 1930 жылы Норрис «Маскл-Шолс заң жобасын» ұсынды, ол аңғарда федералды бөгет салуды көздеген, бірақ президент Герберт Гувер оны социалистік деп санай отырып ветолады. «Маскл-Шолс» жобасының идеясы президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасының негізгі бөлігіне айналды, ол Теннесси аңғарының басқармасын құрды. 1933 жылы Теннесси аңғары Депрессия кезеңіне қарамастан, ауыр экономикалық жағдайда болды. Халықтың 30 пайызы безгекке шалдықты. Ауылдық жерлердегі орташа табыс жылына 639 долларға жетеді ( ), ал кейбір отбасылар жылына 100 доллардан ( ) аспайтын табыспен күнекөрді. Жердің көп бөлігі дұрыс емес шаруашылық әдістерінен шаршап, топырақ эрозияға ұшырап, құнарсыз болды. Егін өнімділігі төмендеп, шаруалардың табысы азайды. Жақсы ағаштар кесілді, ал орманның 10 пайызы жыл сайын өрттен жойылды. TVA тыңайтқыштар жасады және шаруаларға өнімділікті арттырудың жолдарын үйретті. Жұмысшылар аймақтың дәстүрлі нәсілдік және гендерлік белгілері бойынша жіктелді, бұл аз ұлт өкілдері мен әйелдер үшін мүмкіндіктерді шектеді. TVA бірнеше афроамерикандықтарды жұмысқа алды, олар көбінесе тазалаушылар немесе басқа да төменгі лауазымдармен шектелді. TVA еңбек одақтарын мойындады; оның білікті және жартылай білікті жұмысшылары кәсіподаққа біріктірілді, бұл шахтерлер мен тоқыма жұмысшыларының кәсіподақтарына қарсы тұратын корпорациялармен танымал аймақтағы үлкен жетістік болды. Әйелдер құрылыс жұмысына қатыспады. Көптеген жергілікті жер иелері мемлекеттік мекемелерге күдікпен қарады, бірақ TVA жергілікті лидерлерді тауып, дәстүрлі шаруашылық қоғамдастықтарына жаңа әдістерді енгізуге сәттілікке жетті. Теннесси шаруалары көбінесе TVA қызметкерлерінің кеңестерін қабылдамайтын, сондықтан қызметкерлер қауымдастықтың лидерлерін тауып, оларды егін ауыстыру және тыңайтқыштарды тиімді қолдану топырақтың құнарлылығын қалпына келтіре алатынына көндіруі керек болды. Лидерлерді көндіргеннен кейін, қалғаны соңынан ілесіп кетті. TVA бірден бірнеше гидроэлектр стансаларын салуға кірісті, ал біріншісі – Жоғарғы Шығыс Теннессидегі Норрис бөгеті 1933 жылдың 1 қазанында салынды. Су тасқынын бақылау мақсатында салынған бұл нысандар шаруалар мен ауыл тұрғындарының өмірін жақсартты, олардың өмірін жеңілдетті және Теннесси аңғарындағы фермаларды өнімді етті. Сонымен қатар, олар аңғардағы кедейлікпен күресіп жатқан аймақтарға жаңа жұмыс орындарын ашты. Алайда, бұл жобалар аңғар тұрғындарының 125 000-нан астамын немесе шамамен 15 000 отбасын көшіруді қажет етті. Жобалар сонымен қатар бірнеше ежелгі американдық археологиялық орындарды су басты, ал қабірлер жаңа жерлерге жаңа қабір тастарымен қайта жерленді. Жаңа электр энергиясы аймаққа жаңа өнеркәсіптерді, соның ішінде тоқыма фабрикаларын тартты, бұл өте қажет жұмыс орындарын қамтамасыз етті, олардың көп бөлігі әйелдермен толтырылды. Алайда, Теннесси аңғарының кейбір аймақтары 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында ғана электр энергиясын алды. TVA федералдық гидроэнергетикалық мекемелердің біріншілерінің бірі болды және ол тез арада табысқа жеткені үшін мақталып, жоғары бағаланды. Бүгінгі күні елдің көптеген ірі гидроэнергетикалық жүйелері федералдық басқаруда болса да, осыған ұқсас аймақтық корпоративтік мекемелер құруға жасалған басқа да әрекеттер сәтсіз аяқталды. Ең танымалсы – Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Колумбия өзені үшін ұсынылған Колумбия аңғарының басқармасы, ол TVA үлгісімен жасалған, бірақ мақұлдама алмады.
Екінші дүниежүзілік соғыс
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде маңызды өнеркәсіптерді қуатпен қамтамасыз ету үшін TVA АҚШ-та бұрын-соңды жасалмаған ең ірі су электр станцияларын салу бағдарламасын іске қосты. Бұл, әсіресе, ұшақтар мен қару-жарақтарда қолданылатын, көп энергия қажет ететін алюминий өнеркәсібі үшін маңызды болды. 1942 жылдың басында, ең қарқынды кезеңде, 12 су электр станциясы және бір көмірмен жұмыс істейтін электр станциясы бір мезгілде салынып жатты, ал жобалау және құрылыс жұмыстарына барлығы 28 000 адам жұмылдырылды. TVA өз тарихының алғашқы он бір жылында барлығы 16 су электр бөгетін салды. Соғыс жылдарында агенттік қару-жарақ өндірісінде қолданылатын элементтік фосфордың 60% -ын жеткізді, әуеден барлау деректерін пайдаланып, шетелдік территориялардың карталарын жасады және соғыс жұмыскерлері үшін жылжымалы тұрғын үйлермен қамтамасыз етті. Үкімет бастапқыда Фонтанадан алынған электр энергиясын Alcoa зауыттарының соғысқа қатысуына жұмсауды жоспарлаған. Алайда, TVA-ның қуаттылығының көп болуы АҚШ армиясының әлемдегі алғашқы атом бомбаларын жасау үшін Теннесси штатындағы Оук-Ридж қаласында уранды байыту орналастыруына себеп болған маңызды факторлардың бірі болды. Бұл "Манхэттен жобасы" деп аталған құпия жобаның бір бөлігі еді.
Электр қуатына сұраныстың артуы
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін TVA Теннесси өзенінің бойында 650 мильді (1046 км) ұзындықтағы кеме жүзе алатын арнаны аяқтады және елдегі ең ірі электр энергиясы жеткізушісіне айналды. Бірақ электр энергиясына деген сұраныс TVA-ның су электр станцияларының қуатын арттырып кетті, сондықтан TVA қосымша көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларын салуға кірісті. Саяси араласу TVA-ға осы мақсатта қосымша федералдық қаржы алуға кедері келтірді, сондықтан ол облигациялар шығаруға рұқсат сұрады. Джонсонвилл, Видоус Крик, Шоуни, Кингстон, Галлатин және Джон Севьер сияқты TVA-ның бірнеше көмірмен жұмыс істейтін электр станциялары 1950 жылдары пайдалануға берілді. 1955 жылы көмір су электр энергиясын басып өтіп, TVA-ның электр энергиясын өндірудегі басты көзіне айналды. 1959 жылғы 6 тамызда президент Дуайт Д. Эйзенхауэр TVA заңына түзетулер енгізу туралы заңға қол қойды, осылайша агенттік өзін-өзі қаржыландыруға мүмкіндік алды. 1950 жылдары TVA-ның электр энергиясын өндіру қабілеті дерлік төрт есеге артты. Келесі жылы TVA 1930 жылдары жоспарланған және кейіннен ең даулы жобасы болған Теллико бөгетінің құрылысын бастады.
Қаржылық проблемалар, Телико бөгеті және қайта құру
1970-ші жылдары Теннесси алқабы мен ел экономикасында 1973 және 1979 жылдардағы энергия дағдарыстары және онжылдық бойы отын бағасының өсуі салдарынан маңызды өзгерістер болды. Теннесси алқабындағы электр энергиясының орташа құны 1970-жылдардың басынан 1980-жылдардың басына дейін бес есеге артты. TVA-ның алғашқы ядролық реакторы – Браунс Ферри-1, 1974 жылдың 1 тамызында коммерциялық режимде жұмыс істей бастады. 1970 және 1974 жылдар аралығында TVA электр энергиясына деген сұраныстың одан әрі тез өсуіне байланысты барлығы 17 ядролық реактор салуды жоспарлады. Алайда, 1980-жылдары агенттік аңғардың болашақ энергия қажеттіліктерін тым жоғары бағалағандығы анық болды, сондай-ақ құрылыс бағасының күрт өсуі және Үш Майл аралындағы апаттан кейін жаңа ережелер осы жобаға қосымша кедергілер келтірді. 1981 жылы директорлар кеңесі Phipps Bend зауытын кейінге қалдыруға, сондай-ақ барлық басқа жобалардың құрылысын баяулатуға дауыс берді. 1984 жылы Хартсвилл және Йеллоу Крик зауыттары, ал 1988 жылы Беллефонт зауыты тоқтатылды. Телико бөгетінің құрылысы саяси және экологиялық алаңдаушылықтарды тудырды, себебі аңғардың дамуының басындағы заңдар өзгерген болатын. Ғалымдар мен зерттеушілер бөгеттер мен жаңа көлдердің қоршаған ортаға тигізетін әсерін жақсырақ түсіне бастады және тіршілік ету ортасын және түрлерді сақтау туралы алаңдады. Телико бөгеті жобасы бастапқыда 1973 жылы Кіші Теннесси өзенінде табылған және екі жылдан кейін жойылуға жақын түр ретінде тізілген шаян балыққа байланысты алаңдаушылықтарға байланысты кейінге қалдырылды. 1978 жылы «Жойылуға жақын түрлер туралы» заңға сәйкес, АҚШ Жоғарғы соты «Теннесси алқабының билігіне қарсы Хилл» ісінде шаян балықты қорғауды қолдады және сотқа шағым түсірді. Бұл жобаның басты мақсаты – TVA-ның бұрынғы бөгеттерінен өзгеше, демалыс және туризмді дамыту болды. Телико бөгеті мен оның су қоймасы үшін иеленген жер, минималды суға батқан аймақтарда, қазіргі Телико ауылын салу үшін жеке дамытушыларға сатылды. 1970-жылдар мен 1980-жылдардың басындағы инфляциялық дағдарыстар, жоспарланған бірнеше ядролық электр станцияларын тоқтату агенттікті қиын қаржылық жағдайға түсірді. Қайта құру және тиімділікті арттыру, сондай-ақ қаржылық тұрақтылықты жақсарту мақсатында TVA 1980-жылдардың соңында корпоративтік ортаға қарай көшуді бастады. Автомобиль өнеркәсібіндегі бұрынғы корпоративтік басшы Марвин Трэвис Рунион 1988 жылдың қаңтарында TVA төрағасы болып тағайындалды және агенттікті қаржылық тұрғыдан тұрақтандыруға уәде берді. Өзінің төрт жылдық мерзімінде ол басқару деңгейлерін азайтуға және жалпы шығындарды 30%-дан астамға төмендетуге жұмыстанды, бұл мыңдаған жұмыскерлерді жұмыстан босатуды және көптеген операцияларды жеке мердігерлерге беруді қажет етті. Бұл шаралар нәтижесінде 1,8 миллиард долларлық (эквиваленті ) жинақталған үнемдеуге және тиімділіктің артуына, сондай-ақ он жылға созылған тарифтік мөлшерлеменің тоқтатылуына әкелді.
1990 жылдардың басында 2010 жылдардың аяғына дейін
Электр энергетикасы саласы қайта құрылымдау мен дерегуляцияға қарай жылжыған кезде, TVA бәсекеге дайындық бастады. Ол жыл сайын шамамен 800 миллион долларға жұмыс шығындарын қысқартты, жұмыскерлер санын жартысынан астамға азайтты, электр станцияларының қуатын арттырды және 2020 жылға дейін Теннесси аймағының энергия қажеттіліктерін қанағаттандыру жоспарын жасады. 1992 жылы Уоттс-Бардың 1-ші блогының құрылысы қайта басталды, ал реактор 1996 жылдың мамыр айында жұмыс істеуге кірісті. Бұл 20-ғасырда АҚШ-та жұмыс істеуге кіріскен соңғы коммерциялық ядролық реактор болды. 2002 жылы TVA 1985 жылы тоқтатылған Браунс Ферридің 1-ші блогын қайта іске қосу жұмыстарын бастады. Бұл блок 2007 жылы қайтадан пайдалануға берілді. 2004 жылы TVA Теннесси өзені жүйесін пайдалану туралы Резервуарлық операциялар зерттеуінен (ROS) алынған ұсынымдарды іске асырды. Келесі жылы компания Алабама штатындағы Беллефонте учаскесінде заманауи су реакторын салу ниетін жариялады және 2007 жылдың қараша айында қажетті өтінімдерді тапсырды. Бұл ұсыныс келесі жылдары біртіндеп қысқартылып, 2016 жылға қарай толығымен күшін жойды. 2007 жылдың қазан айында Уоттс-Бардың 2-ші блогының құрылысы қайта басталды, ол 2016 жылдың қазан айында коммерциялық режимде жұмыс істеуге кірісті. Уоттс-Бардың 2-ші блогы 21-ғасырда АҚШ-та пайдалануға берілген алғашқы жаңа ядролық реактор болды. 2008 жылдың 22 желтоқсанында TVA-ның Кингстон фосфор зауытындағы көмір шаңын сақтауға арналған топырақ бөгеті бұзылып, көмір шаңының шөгіндісі жерге және Теннесси өзенінің екі саласына тарады. Тазалау жұмысы 2015 жылы 1 миллиард доллардан астам шығынмен аяқталды, бұл АҚШ тарихындағы ең ірі өнеркәсіптік төгілу және барлық уақыттағы ең ауыр экологиялық апаттардың бірі саналды. 2009 жылғы AECOM инженерлік фирмасының есебінде көмір шаң тоғанының дизайнындағы бірқатар кемшіліктер төгілуге себеп болды және 2012 жылдың тамызында Теннесси штатының шығыс округінің АҚШ округ соты TVA-ны апат үшін жауапты деп тапты. Бастапқы төгілу салдарынан ешкім зардап шекпеді немесе қаза болған жоқ, бірақ TVA төгілген жерді тазалау үшін жалдаған инженерлік фирманың бірнеше қызметкері ауруға шалдықты, олардың кейбіреуі қайтыс болды. 2018 жылдың қараша айында федералды қазылар алқасы мердігер жұмысшыларға көмір шаңының қауіптілігі туралы толыққанды ақпарат бермегенін және оларға қажетті жеке қорғаныс құралдарын ұсырмағанын анықтады. 2009 жылы тұрақты, жасыл энергияға қол жеткізуді жеңілдету үшін TVA Мэриленд штатындағы CVP Renewable Energy Co. және Чикаго штатындағы Invenergy Wind LLC компанияларымен жел электр станцияларынан өндірілетін электр энергиясы үшін 20 жылдық электр қуатын сатып алу келісімдеріне қол қойды. 2011 жылдың сәуір айында TVA Қоршаған ортаны қорғау агенттігімен (EPA), төрт штаттық үкіметпен және үш экологиялық ұйыммен ластануды және көміртегі шығарындыларын күрт азайту туралы келісімге келді. Келісім шарттарына сәйкес, TVA 2018 жылдың соңына дейін 59 көмірмен жұмыс істейтін электр станцияларының кем дегенде 18-ін жабылуға жіберуге және 2021 жылға дейін 25 миллиард долларға тазалау жүйелерін орнатуға немесе оларды жаңартуға міндеттелді.
Жақында болған тарих
2018 жылы TVA Чаттанугадағы кеңсе кешенінде жаңа киберқауіпсіздік орталығын ашты. 20-дан астам ақпараттық технологиялар маманы электрондық поштаны, Twitter желісін және желідегі белсенділікті киберқауіпсіздікке және желі қауіпсіздігіне қауіп төндіретін қауіптерді бақылайды. TVA-ның цифрлық платформасында күн сайын екі миллиард оқиға орын алады. Орталық тәулік бойы жұмыс істейді, TVA-ның 16 000 мильдік беру желісіне қауіп төндіретін кез келген қауіп-қатерді анықтау үшін. Көмір өнеркәсібіне экономикалық қысымды ескере отырып, TVA кеңесі президент Дональд Трампқа қарсы келіп, 2019 жылдың ақпан айында екі ескірген көмір зауытын – Paradise Unit 3 және Bull Run-ды жабуға дауыс берді. TVA бас атқарушы директоры Билл Джонсон бұл шешімнің көмірге қатысы жоқ екенін, «бағаларды мүмкіндігінше төмен ұстау туралы» екенін айтты. Олар екі зауытты жабу жылына көміртегі шығарындысын шамамен 4,4%-ға азайтатынын мәлімдеді. 2021 жылдың сәуірінде TVA 2035 жылға қарай көмір қуатын толықтай жоюды жоспарлап отырғанын хабарлады. Келесі айда кеңес барлық көмір зауыттарын газбен жұмыс істейтін комбинаттық циклды станциялармен ауыстыруды қарастыруды мақұлдады. Газ станцияларын қайта құруға қарастырылған нысандарға Cumberland, Gallatin, Shawnee және Kingston кіреді. 2020 жылдың ақпан айының басында TVA Framatome компаниясына компанияның ядролық реактор паркі бойынша жұмыстар үшін бірнеше миллион долларлық келісімшарттар берді. Бұл жобаға Browns Ferry ядролық электр станциясына отын, бүкіл паркте отынмен жұмыс істеу жабдықтарын жаңарту және Watts Bar ядролық электр станциясындағы бу генераторларын ауыстыру кіреді. Framatome Browns Ferry-дегі үш қайнаған су реакторына ең озық ATRIUM 11 отынын жеткізеді. Бұл келісімшарт TVA-ны ATRIUM 11 отын дизайнына ауысқан үшінші АҚШ коммуналдық компаниясы етеді. 2050 жылға қарай көміртегінің таза шығарындыларын нөлге жеткізу мақсатын атап өткен TVA кеңесі 2022 жылдың ақпан айында шамамен 200 миллион доллар инвестициямен ядролық энергия технологиясының жаңа тәсілін – «Жаңа ядролық бағдарлама» (NNP) мақұлдады. Бұл жаңа ядролық электр станцияларын, әсіресе шағын модульді реакторларды салуға көмектеседі, ал бірінші станция Оук Ридж ұлттық зертханасымен серіктестікте Оук Ридждегі Clinch River ядролық алаңында салынады. 2022 жылдың 23 желтоқсанында Солтүстік Америкадағы желтоқсан айының соңындағы қысқы дауылдың салдарынан TVA бірнеше сағат бойы электр қуатын ажыратты. 24 000-ға жуық Nashville Electric Service тұтынушылары электр қуатынан айырылды, сондай-ақ кішігірім таратушылардан мыңдаған адам зардап шекті.
Федералды үкіметке қатысты айыптаулар
Жаңа келісімдер мен Жаңа келісімдер коалициясы TVA-ны депрессиялық аймақ үшін табысты экономикалық даму бағдарламасы ретінде ғана емес, сонымен қатар директор Дэвид Э. Лилиенталь айтқандай, оның негізінен халыққа ашық болуынан кейін, шетелде демократиялық ұлт құру әрекеті ретінде жариялады. Алайда, TVA-ның бастапқы кезінен келіспеушілік туды, өйткені кейбіреулер оны құру федералды үкіметтің шектен тыс әрекеті деп сенді. TVA қолдаушылары агенттіктің Теннесси өзені жүйесін федералды қаржысыз басқаруы федералды салық төлеушілерге жыл сайын миллиондаған доллар үнемдейді деп атап өтті. Қарсыластар, мысалы, Диан Расселл "ТВА идеясында" жобаны социалистік деп айыптаумен қатар, TVA "фабрикалар мен жұмыс орындарын құруға мүмкіндік бермеу арқылы" жасырын шығын келтірді деп мәлімдеді, егер үкімет салық төлеушілерге өз ақшаларын қалағандай жұмсауға мүмкіндік берсе, олар пайда болар еді. Қорғаушылар Теннессиде TVA-ның консерваторлар мен либералдар арасында өте танымал екенін атап өтті. Бизнес тарихшысы Томас МакКроу Рузвельт "электр энергетикасы индустриясын оның өздерінің заңсыздықтарынан құтқарды" деген тұжырымға келді, бірақ "ол бұл іске аздап абыржып, аздап ренішпен қол жеткізген болар еді". Жаңа келісімдер жасаушылар ел бойынша көптеген басқа да федералды коммуналдық корпорацияларды құруға үміттенді, бірақ лоббистер және 1940 жылы республикалық президенттікке үміткер Вендел Уилки мен консервативті коалиция Конгрессте жеңіске жетті. Өзендік билік моделі су ресурстарын қалпына келтіру бюросының және Армия инженерлер корпусының шектеулі мақсаттағы су бағдарламаларын алмастырмады. Алайда, өзен саясатында қарсылас мүдделік топтардың күші де маңызды екені көрініп тұр. TVA заң жобасы қабылданды, өйткені Норрис секілді реформаторлар ықтимал тосқауыл нүктелерінде іс-қимылды шебер үйлестірді және электр энергетикасы индустриясының лоббистерінің арасында әлсіз қарсыластарды әлсіретті. Келесі жылы сол кездегі киноактер, кейін 40-шы президент Рональд Рейган General Electric (GE) демеушілігімен құрылған General Electric Theater-ті өткізе бастады. Ол 1962 жылы GE турбиналарының негізгі тапсырысшысы болған TVA-ны "үлкен үкімет" проблемаларының бірі ретінде жариялағаннан кейін жұмыстан шығарылды. Кейбіреулер Рейганды өзіне және Экрандық актерлер гильдиясына қатысты қылмыстық монополияға қарсы тергеу нәтижесінде жұмыстан босатты деп мәлімдеді. Алайда Рейган тек сұхбат алды, тергеу барысында ешкімге ешқандай айып тағылмады. 1963 жылы АҚШ сенаторы және республикалық президенттікке үміткер Барри Голдуотер Стьюарт Алсоптың "Saturday Evening Post" мақаласында: "Сіз білесіз бе, мен TVA-ны сатуға тиіспіз деп ойлаймын" деп айтқан. Ол жеке компанияларға АӨК-нің жекелеген бөліктерін, соның ішінде тыңайтқыш өндірісі мен бу өндіру қондырғыларын сатуды ұсынған, өйткені "олар жеке өнеркәсіптің бөлігі болса, олар жақсы жұмыс істейді және көп адамға пайдалы болады". Голдуотердің цитаты Дойл Дэйн Бернбахтың 1964 жылғы президент Линдон Б. Джонсонның үгіт-насихат науқаны үшін телевизиялық жарнамасында қолданылды, онда бөгеттің үстінде аукцион өткізіліп, Джонсон TVA-ны сатпайтынын уәде етті.
Құқықтық даулар
TVA бірнеше конституциялық шақыруларға тап болды. АҚШ Жоғарғы Соты 1936 жылы «Ашвандерге қарсы Теннесси өңірінің билігі» (297 U. S. 288) ісінде TVA-ны конституциялық деп шешті. Сот мемлекеттер арасындағы сауданы реттеуге өзендерді реттеу кіретінін, ал су тасқындарын бақылау өзендерді кеме жүзе алатын етіп ұстау үшін қажетті екенін атап өтті; сондай-ақ, соғыс уәкілеттігі туралы ереже бойынша TVA-ның конституциялық екенін растады, оның қызметін соғыс кезінде оқ-дәрілерді жасау үшін электр қуатын қамтамасыз ету құралы ретінде қарастырды. Сот алдындағы аргумент электр энергиясын өндіру – навигация мен су тасқындарын бақылаудың жанама нәтижесі екендігі және осылайша конституциялық болып саналуы мүмкін екендігі туралы болды. «Теннесси электр компаниясының» (TEPCO) бас директоры Джо Конн Гилд TVA құрылуына қарсы болды және адвокат Венделл Уилкидің көмегімен федералды сотта TVA заңының конституциялықтығына наразылық білдірді. АҚШ Жоғарғы Соты 1939 жылы «Теннесси электр компаниясы мен TVA» ісінде TVA заңын қайтадан қолдады. 1939 жылдың 16 тамызында TEPCO өзінің активтерін, соның ішінде Hales Bar бөгетін, Ocoee бөгеттері 1 және 2, Blue Ridge бөгетін және Great Falls бөгетін TVA-ға 78 миллион долларға (қазіргі шақта $) сатуға мәжбүр болды.
Азық-түлік
1981 жылы TVA директорлар кеңесі бұрынғы дәстүрден бас тартып, келісімшарт келіссөздері кезінде кеңсе қызметкерлерінің кәсіподақтарына қарсы қатал ұстаным қабылдады. Осының салдарынан 1984 жылы АҚШ-тың аудандық сотында топтық сот ісі қозғалды, онда агенттікке 1964 жылғы Азаматтық құқықтар туралы заңның VII тарауына сәйкес, жаңа келісімшарттың салдарынан бірінде әйелдердің көп саны болған жалақы деңгейлеріне қатысты жыныстық дискриминация жасады деген айып тағылды. 1987 жылы TVA соттан тыс келісімге келді, оған сәйкес олар келісімшартты өзгертуге келісіп, топқа 5 миллион доллар төледі, бірақ қандай да бір құқық бұзушылықты мойындамады.
Белгілі домен және резидентті алып тастау
TVA өзінің тарихы бойында кейбір адамдардың оның билігін артық пайдалануы және жер иелерімен келісімге келуге құлшынбауы деп қабылдағандықтан сынап келді. TVA-ның барлық су электр стансалары мәлімделген жерді иелену құқығы арқасында іске асырылды және Теннесси өңірінің 125 000-нан астам тұрғынын қоныстандырды. Бастапқыда жерлерін сатудан бас тартқан тұрғындар көбінесе сот шешімдері мен сот процестері арқылы оны жасауға мәжбүр болды. Осы жобалардың көптегені сондай-ақ тарихи американдықтардың қасиетті жерлерін және ерте отарлық кезеңдегі елді мекендерді суға батырды. Тарихшылар TVA тұрғындарды өз мүлкін нарықтық құнынан төмен бағаға сатуға мәжбүрлегенін және ауыл шаруашылығы жерлерінің жылжымайтын мүлік нарығын тікелей тұрақсыздандырғанын айтты.
Танымал мәдениетте
1960 жылы Элия Казан режиссерлік еткен "Жабайы өзен" фильмі, TVA су басуға әкелетін бөгет салуды жоспарлағаннан кейін, ата-бабаларының ұрпақтан-ұрпаққа жеткен жерінен көшірілуге мәжбүр болған бір отбасының тарихын айтады. Фильм құрамында болғанымен, ол көптеген адамдардың су электр станцияларының құрылысына орын беру үшін жерлерін TVA-ға беруге мәжбүр болған нағыз өмірлік оқиғаларын көрсетеді және көбінесе Норрис бөгеті үшін отбасыларды көшіруден шабыттанды. 1970 жылы Джеймс Дикидің "Құтылу" романы және оның 1972 жылғы киноадаптациясы, электр желісімен толықтырылатын өзенге каноэмен саяхатқа шыққан Атлантаның төрт бизнесменіне назар аударады, бұл TVA-ның ерте және даулы су электр станцияларына сілтеме жасайды. 1984 жылы Марк Райделлдің "Өзен" фильмі, Шығыс Теннессидегі бір отбасының электр желісінің су басуынан туған жерін жоғалтуына байланысты. Фильм Хокинс округіндегі Холстон өзенінің жанындағы шаруашылық жерінде түсірілді және су тасқынының реалистік эффекттерін жасауда TVA көмектесті. 2000 жылы түсірілген "О, бауыр, қайдасың?" фильмінде Джордж Клуни сомдаған басты кейіпкердің үйі TVA салған су қоймасының суына кетеді. Бұл фильмнің өрбуіне және әңгіменің Миссисипидегі Ұлы депрессия кезеңіне байланысты маңызды рөл атқарады. Кантри және оңтүстік рок тобы "Алабаманың" "Оңтүстік әнінде" "Анасы ауырғанда, әке TVA-да жұмыс тапты, округ ферманы алды, олар қалаға көшті" деген сөздерден кейін "Әке TVA-да жұмыс тапты" деген сөздер келтіріледі, бұл оңтүстік халқының соғыстан кейінгі қиындықтары мен өзгерістерін көрсетеді. TVA және оның аймаққа тигізген әсері Drive By Truckers тобының "TVA" және "Фрэнк аға" әндерінде көтеріледі. "TVA" әнінде әнші Уилсон бөгетінде отбасы мүшелерімен және сүйіктісімен өткізген уақытын еске алады. "Фрэнк аға" әнінде аты-жөні айтылмаған су электр станциясының салынуы және оның аяқталуынан кейін суға кететін қауымдастыққа тигізген әсері туралы айтылады. 2012 жылы Джейсон Исбелл "TVA" әнінің жеке каверін шығарды.