АҚШ-та өткен автожарыс чемпионаты – IROC жарысы туралы ақпарат. Жарысқа қатысушылар, тарихы, жүлдегерлер және негізгі ережелер. Автоспорт жанкүйерлеріне!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка Құрама Штаттарында өткізілетін автожарыс чемпионаты
Auto racing championship held in the United States
International Race of Champions (IROC) – Лес Рихтер, Роджер Пенске және Майк Фелпс құрған, американдық автоспорттың «жұлдыздар ойынына» теңестірілетін Солтүстік Америка автожарыс жарысы. Атына қарамастан, IROC негізінен Солтүстік Америкадағы овалды трассадағы жарыстармен байланысты. Жарысқа қатысушылар жүргізушінің шеберлігін анықтау үшін механиктер тобы дайындаған бірдей автокөліктерде жарысты. Жарысқа 12 шақырылған жүргізушіден тұратын шағын команда қатысты. Ол 1972 жылы Онтарио моторлы трассасын жасаған Дэвид Локтонмен құрылып, 1973 жылы іске қосылды, ал Марк Донохью 1974 жылы чемпионатты жеңіп алған алғашқы жүргізуші болды. Сол жылы Porsche Carrera RSR автокөліктері пайдаланылды. Донохьюдың сол маусымның төртінші және соңғы жарысындағы жеңісі оның соңғы жеңісі болды, себебі ол 1975 жылғы Австрия Гран-приіне дайындық барысында Остеррайхрингтегі Формула-1 апатында қаза тапты. Серия 1981, 1982 және 1983 жылдары өткізілген жоқ. 2007 жылы IROC демеуші таба алмады және Дейтона мен Техастағы алғашқы екі жарысты кейінге шегерді. IROC 2007 жылы 2008 жылы демеуші тауып қайта бастауға үміттенді, бірақ бұл орындалмады. 2008 жылдың наурыз айында IROC құрал-жабдықтарын, автокөліктерін және естелік заттарын аукционға салып, жұмысын тоқтатты. 2024 жылдың 8 қаңтарында Рэй Эвернхэм Роб Кауффманмен бірге серияның 2024 жылы қайта іске қосылатынын, ал кейін болашақ мүмкіндіктерді зерттейтінін хабарлады.
International Race of Champions (IROC) is a North American auto racing competition, created by Les Richter, Roger Penske and Mike Phelps, promoted as an American motorsports equivalent of an all star game. Despite its name, IROC is primarily associated with North American oval track racing. Drivers raced identically prepared stock cars set up by a single team of mechanics in an effort to make the race purely a test of driver ability. It was run with a small field of 12 invited drivers. It was created and developed in 1972 by David Lockton, the developer of the Ontario Motor Speedway, launched in 1973, with Mark Donohue being the first driver to win the championship in 1974. The cars used that year were Porsche Carrera RSRs. Donohue's win in the fourth and last race of that season was his last win, as he died in a Formula One crash at the Österreichring in practice for the 1975 Austrian Grand Prix. The series was not run in 1981, 1982, or 1983. In 2007, IROC could not find a sponsor and postponed the first two races at Daytona and Texas. IROC went on hiatus in 2007 hoping to return with a sponsor in 2008, which did not happen. In March 2008, IROC auctioned off its tools, equipment, cars, and memorabilia, and went out of business. On January 8, 2024, Ray Evernham alongside Rob Kauffman announced the series would relaunch in 2024 with the intent of 1 race while exploring future opportunities afterwards.
Жүргізушілер
Шақырылған жүргізушілер әртүрлі жарыс түрлерінен келді: Инди-кар, НАСКАР, спорттық автомобильдер жарысы, ал кейде спринт автомобильдер жарысынан да. Шақыру шарттары өте бос болды, бірақ көбінесе тиісті серияның соңғы маусым чемпиондары мен ірі жарыстардың жеке жеңімпаздары (мысалы, Инди, Дейтона) шақырылды. Кейде NHRA-ның үздік жүргізушілері шақырылып, қатысады деген әңгімелер тарады, бірақ ешқайсысы да қатыспады. Серияның негізгі құрылымы – стандартты автомобиль болғандықтан және жарыстардың көп бөлігі овал трассаларда өткендіктен, көбінесе НАСКАР қатысушылары жеңіске жетті (бұл серияның басты кемшілігі саналды). Сонымен қатар, онға жуық автомобильден тұратын жарыс алаңында НАСКАР шақырылған жүргізушілерінің үлесі уақыт өте келе артты: алғашқы маусымда үш жүргізуші болса, соңғы маусымда жетіге жетті. Серияның НАСКАР-дан тыс соңғы чемпионы 1988 жылы Аль Унсер кіші болды. Ашық дөңгелекті автомобильдер жүргізушілері көп жетістіктерге қол жеткізгенімен, 2005 жылға дейін IROC тарихында жол жарыстары сериясынан келген жүргізушілер бар болғаны екі жарыста жеңіске жеткен. Кей жылдары спорттық автомобильдер жүргізушілері жарысқа қатыспады.
The drivers invited were from a broad range of racing disciplines: Indy cars, NASCAR, sports car racing, and on occasion, sprint car racing. Criteria for invitation was very loose, but typically consisted of recent season champions of the respective series, and individual winners of big events (Indy, Daytona, etc.) It was occasionally rumored that a top NHRA drag racer would be invited and compete, but none ever did. Due to its fundamental stock car formula, and the majority of racing being contested on ovals, the series was often dominated by NASCAR participants (which was the major criticism of the series). Also, in the small field of about a dozen cars, the share of NASCAR invitees grew over time; from just three drivers in the first season to seven in the final season. The last non NASCAR based champion of the series was Al Unser Jr. in 1988. Although open wheel drivers had numerous successes, as of 2005, drivers from road racing series had only won two races in the history of IROC. In some years, no sports car drivers competed.
Көлік идентификациясы
2003 жылға дейін IROC көліктерінің алуан түрлі түстері басқа жарыс серияларынан оңай ажыратылатын. Көлік нөмірлері ұпай жинау үшін қолданылды, бірақ олар басты идентификация құралы болған жоқ. Оның орнына, жүргізушінің тегі көліктің есігінде көрсетілетін. Бірақ, Марио мен Майкл Андретти бірдей жарыста қатысса, олардың есімдері қолданылатын. Нөмірлер жарыстан жарысқа өзгеретін, ал бірінші стартқа шыққан жүргізушіге 1-нөмір берілетін, және т.с.с. Түстер нөмірлерге сәйкес келетін. Жарысқа дейін жүргізушілер құрсақтан тарту арқылы анықталатын, сондай-ақ бірінші жарыстың старттық тізімі де осылай құрылатын. Бірінші жарыстың нәтижесі екінші жарыстың старттық тізімін кері ретпен анықтаса, ал үшінші және төртінші жарыстардың тізімі ұпайлардың кері тізімі бойынша белгіленетін. Нөмірлер старттық позицияға қарай берілетін. Алғашқы жарыстан кейін нөмірлер ұпайлар бойынша тағайындалатын. 2004 жылы алкогольдік сусындар өндіруші компаниясы Diageo, True Value-ны ығыстырып, Crown Royal брендінің вискиін пайдаланып, серияның титулдық демеушісіне айналды, және процедура да өзгерді. Көліктердің барлығы бірдей ақ түспен боялатын, ал жүргізушінің тұрақты жарыс сериясындағы түсін көрсету үшін сыртқы бөлігін өзгертуге болады. Сондай-ақ, IROC-тегі жүргізушінің нөмірі оның тұрақты нөмірімен сәйкес келетін. Мысалы, Стив Кинсер 11-нөмірлі көлігінде жасыл түспен, ал Мэтт Кенсет 17-нөмірлі көлігінде сары түспен шығатын. Нөмірлеу жүйесіндегі жалғыз ерекшелік – 3-нөмір. 2001 жылғы Daytona 500 жарысында Дейл Эрнхардт қайтыс болғаннан кейін, IROC 3-нөмірді пайдаланудан бас тартты. Осы нөмірді тұрақты түрде пайдаланатын кез келген жүргізуші 03-нөмірді қолданатын. Хелио Кастроневес 03-нөмірлі көлікпен жарысқа қатысты, бірақ оның IndyCar көлігінің қызыл түсін еске сақтау үшін көлігі де қызыл түсті болды. Егер нөмірлерде қайшылық туындаса, басқа нөмір қолданылатын. Көбінесе бір таңбалы нөмірлердің алдына 0 қосылатын, әйтпесе тарихи маңызы бар нөмір таңдалатын. (Мысалы, Penske жүргізушілері Марк Донохюге байланысты 66-нөмірді пайдалана алатын.)
Through 2003, IROC was also known for its rainbow of car colors being easily recognized from all other racing series. Car numbers were utilized for scoring purposes, but were not the primary means of identification. Instead, the drivers' surname would appear on the door of the car. Exceptions were made when Mario and Michael Andretti raced in the same events. In those cases, their first name was used. The numbers would change from race to race, with the number 1 being given to the driver starting first, and so on. The colors would correspond to the numbers. Before the races, drivers were assigned via blind drawing, as was how the starting grid for the first race was determined. The finishing order of the race would be inverted for the second race's starting grid, while the reverse of the points standings determined races three and four's grids. Numbers were assigned by the starting position. After the first race, the numbers would be assigned based on points standings. In 2004, the alcoholic beverage company, Diageo became the series' title sponsor, utilising their Crown Royal brand whiskey, replacing True Value, and the procedure changed, as well. Cars would be identically painted in white, with trim which could be changed to represent the driver's colors in his regular racing series. Also, a driver's number in IROC would be his regular number. Thus, Steve Kinser would use green trim with the No.11, and Matt Kenseth's car featured yellow trim with No.17. The only exception to the numbering scheme involves the number 3. Following the death of Dale Earnhardt in the 2001 Daytona 500, IROC retired the use of No.3. Any driver with that regular number would use No.03 instead. Hélio Castroneves raced with No.03, but the car kept red trim, in reflection of his IndyCar being red. If there was a numbering conflict, another number would be substituted. In most cases, for one digit numbers, a zero would be added in front. Otherwise a historically notable number would be run. (Penske drivers, for one instance, could use No.66, owing to Mark Donohue.)
Жол жарыстары
Ол 1991 жылға дейін әр маусымда жол трассасында кем дегенде бір жарыс өткізілді. Риверсайд IROC-тің ең көп жол жарыстарын қабылдады, одан кейін Уоткинс Глен келді. Жарыстар Mid Ohio, Daytona біріктірілген жол трассасы және Кливленд (Burke Lakefront Airport) CART сериясы трассасында да өтті. 1992 жылдан 2005 жылға дейін IROC маусымы тек овал трассаларда ғана өткізілді. 2006 жылы IROC сериясына жол трассалары қайта енгізілді, көліктер Daytona International Speedway жол трассасында жарысқа түсті. Сондай-ақ, 2006 жылы IROC тарихында алғаш рет екі пилот бір көлікті бөлісіп жүргізді. Grand American Road Racing пилоттары Макс Анжелелли мен Уэйн Тейлор 2006 жылы екі жарысқа қатысып, команда ретінде IROC титулын жеңуге тырысты, бұл спорттық жарыстардағы екі пилоттан тұратын команданың сипатын көрсетеді. Дегенмен, 2007 жылы бұл тәжірибе қолданылмаған болуы мүмкін, себебі 2006 жылғы Grand American Road Racing чемпионы Йорг Бергмейстер жеке чемпион атанды. Бергмейстер жүргізу міндеттерін әртүрлі пилоттармен бөлісуге мәжбүр болды, өйткені оның тұрақты серігі үш жарысқа қатыса алмады, себебі олар Indy Racing League жарыстарымен сәйкес келді; 17 жастағы Колин Браун MSA ережелеріне сәйкес осы үш жарыста қатыса алмады.
From its inception to 1991, the series contested at least one race per season on a road course. Riverside held the most IROC road races, followed by Watkins Glen. Races were also contested at Mid Ohio, the Daytona combined road course, and the Cleveland (Burke Lakefront Airport) CART series course. From 1992 to 2005, the IROC season was exclusively run on ovals. In 2006, road courses were reintroduced to the IROC series with the cars competing on the road course at Daytona International Speedway. Also, in 2006, two drivers shared one car in an IROC first. Grand American Road Racing drivers Max Angelelli and Wayne Taylor each drove two races in 2006, trying to win the IROC title as a team, reflecting sportscar racing as a two man team. However, in 2007, that may not have been used, as 2006 Grand American Road Racing champion Jörg Bergmeister was a solo champion. Bergmeister had to split driving duties with various drivers because his regular co driver was forced to sit out three races because they were raced with the Indy Racing League; Colin Braun, who was 17, could not race in those three races under MSA rulings.
Мұра
Халықаралық чемпиондар жарысы сериясы NASCAR және халықаралық жанкүйерлердің бәріне де ұнаған, себебі түрлі жарыс түрлерінен келген жүргізушілерді тең мүмкіндіктермен бәсекелесуге болатын алаңда көруге болар еді. 2020 жылы COVID-19 пандемиясынан автоспорт тоқтап тұрған кезде, NASCAR, NHRA, IndyCar, IMSA, Supercross, Supercars Championship, Formula One және Rallycross жүргізушілерінің тобы iRacing платформасында кір модификацияланған автомобильдер, GTE автомобильдері және акциялық автомобильдермен "IROC-қа құрмет көрсету" деп аталған жарыста бақ сынасты. 2021 жылы IROC-тің соңғы чемпионы Тони Стюарт және Рэй Эвернхэм түрлі жарыс серияларынан келген жұлдыз жүргізушілерді біріктіретін, IROC тұжырымындағы бірдей автомобильдерге негізделген Superstar Racing Experience (SRX) жарысын іске қосты.
The International Race of Champions series was beloved by NASCAR and international fans alike, as drivers from several different disciplines could be seen competing on a level playing field. During the hiatus of motorsports due to the COVID 19 pandemic in 2020, a group of drivers from NASCAR, NHRA, IndyCar, IMSA, Supercross, Supercars Championship, Formula One, and Rallycross competed in iRacing in dirt modifieds, GTE cars, and stock cars in an event dubbed a "tribute to IROC". In 2021, final IROC champion Tony Stewart and Ray Evernham launched Superstar Racing Experience (SRX) based on the IROC concept of identical cars and an all star cast of drivers from different racing series.
МаусымЖылЧемпионКөлікI1974 Марк ДонохьюPorsche Carrera RSRII1975 Бобби УнсерChevrolet CamaroIII1976 А. Ж. ФойтChevrolet CamaroIV1977 А. Ж. Фойт (2)Chevrolet CamaroV1978 Ал УнсерChevrolet CamaroVI1979 Марио АндреттиChevrolet CamaroVII1980 Бобби ЭллисонChevrolet CamaroVIII1984 Кейл ЯрбороChevrolet CamaroIX1985 Гарри ГантChevrolet CamaroX1986 Ал Унсер ЖР Chevrolet CamaroXI1987 Джеффри БодинChevrolet CamaroXII1988 Ал Унсер ЖР (2)Chevrolet CamaroXIII1989 Терри ЛабонтеChevrolet CamaroXIV1990 Дейл ЭрнхардтDodge DaytonaXV1991 Расти УоллесDodge DaytonaXVI1992 Рики РаддDodge DaytonaXVII1993 Дейви ЭллисонDodge DaytonaXVIII1994 Марк МартинDodge AvengerXIX1995 Дейл Эрнхардт (2)Dodge AvengerXX1996 Марк Мартин (2)Pontiac Trans AmXXI1997 Марк Мартин (3)Pontiac Trans AmXXII1998 Марк Мартин (4)Pontiac Trans AmXXIII1999 Дейл Эрнхардт (3)Pontiac Trans AmXXIV2000 Дейл Эрнхардт (4)Pontiac Trans AmXXV2001 Бобби ЛабонтеPontiac Trans AmXXVI2002 Кевин Харвик Pontiac Trans AmXXVII2003 Курт Буш Pontiac Trans AmXXVIII2004 Мэтт Кенсет Pontiac Trans AmXXIX2005 Марк Мартин (5)Pontiac Trans AmXXX2006 Тони СтюартPontiac Trans AmXXXI2024
SeasonYearChampionCarI1974 Mark DonohuePorsche Carrera RSRII1975 Bobby UnserChevrolet CamaroIII1976 A. J. FoytChevrolet CamaroIV1977 A. J. Foyt (2)Chevrolet CamaroV1978 Al UnserChevrolet CamaroVI1979 Mario AndrettiChevrolet CamaroVII1980 Bobby AllisonChevrolet CamaroVIII1984 Cale YarboroughChevrolet CamaroIX1985 Harry GantChevrolet CamaroX1986 Al Unser Jr. Chevrolet CamaroXI1987 Geoffrey BodineChevrolet CamaroXII1988 Al Unser Jr. (2)Chevrolet CamaroXIII1989 Terry LabonteChevrolet CamaroXIV1990 Dale EarnhardtDodge DaytonaXV1991 Rusty WallaceDodge DaytonaXVI1992 Ricky RuddDodge DaytonaXVII1993 Davey AllisonDodge DaytonaXVIII1994 Mark MartinDodge AvengerXIX1995 Dale Earnhardt (2)Dodge AvengerXX1996 Mark Martin (2)Pontiac Trans AmXXI1997 Mark Martin (3)Pontiac Trans AmXXII1998 Mark Martin (4)Pontiac Trans AmXXIII1999 Dale Earnhardt (3)Pontiac Trans AmXXIV 2000 Dale Earnhardt (4)Pontiac Trans AmXXV 2001 Bobby LabontePontiac Trans AmXXVI 2002 Kevin Harvick Pontiac Trans AmXXVII 2003 Kurt Busch Pontiac Trans AmXXVIII 2004 Matt Kenseth Pontiac Trans AmXXIX 2005 Mark Martin (5)Pontiac Trans AmXXX 2006 Tony StewartPontiac Trans AmXXXI2024
1985: Үшінші кестеленген жарыс жаңбырға байланысты тоқтатылғандықтан тек үш жарыс өтті. 1990: Жаңа демеуші Додж және маусымның кеш басталуына байланысты (Талладега, Кливленд, Мичиган) үш жарыс өтті. Даррел Уолтрип Кливленд IROC жарысының алдындағы күні Дэйтонада NASCAR Pepsi 400 жаттығуларында апатқа ұшырап жарақаттанғаннан кейін, ол соңғы екі жарыста ауыстырылмады. 1993: Дейви Эллисон үш жарыс аяқталғаннан кейін тікұшақ апатынан қаза тапты, және Мичиган халықаралық жылдамдық трассасында тек соңғы жарыс қалды. Терри Лабонтеге соңғы жарыста жүргізуді тапсырды, ал Эллисон мен Лабонтенің ұпайлары IROC чемпионатына жеткілікті болды. Лабонтенің ұтыстары Эллисонның екі баласы Криста мен Роббиге арналған қорға берілді. Алан Кульвики екі жарыстан кейін жылдың басында ұшақ апатынан қаза тапты, ал Дейл Эрнхардт оны 12 жүргізуші өрісін аяқтау үшін таңдалды, барлық ұтыстар Кульвики отбасы таңдаған қайырымдылық ұйымдарына жіберілді. 2001: Дейл Эрнхардт Дейтона 500-де қаза тапқаннан кейін, IROC қалған үш жарыста тек он бір көлікке дейін азайтылды. IROC-те 2004 жылғы ереже өзгергеннен кейін, жүргізушілер жеке нөмірлерін қолданатын болса, IROC бір ерекшелік қосты - 3 нөмірін пайдалануға болмайды. Сериядағы нөмірі 3-ке тең кез келген жүргізуші IROC-те 03-ті қолдануы керек. 2005: 2005 жылғы IROC титулымен және серияның кейіннен тоқтатылуымен Мартин қазір бес IROC Чемпионаты титулдарының барлық уақыттың көшбасшысы. Сондай-ақ 2005 жылғы маусымда Мартин IROC-тің он үш жеңісімен барлық уақыт рекордын иеленді.
1985: Three races only as the third scheduled race was cancelled due to rain. 1990: Three races only because of new sponsor Dodge and the late start to the season (Talladega, Cleveland, Michigan). After Darrell Waltrip was injured in a crash at Daytona in practice for the NASCAR Pepsi 400 the day before the Cleveland IROC race, he was not replaced for the final two races. 1993: Davey Allison was killed in a helicopter crash after three races had been completed, and only the final race, at Michigan International Speedway, was remaining. Terry Labonte was asked to drive the final race, and Allison's and Labonte's points combined were enough for the IROC championship. Labonte's winnings went to a trust fund for Allison's two children, Krista and Robbie. Alan Kulwicki had been killed in a plane crash earlier in the year after two races had been run, and Dale Earnhardt was chosen to replace him to complete a 12 driver field, with all winnings going to charities chosen by the Kulwicki family. 2001: After Dale Earnhardt was killed in the Daytona 500, IROC went to only eleven cars for the remaining three races. Following a 2004 rule change in IROC where drivers would be using their personal numbers, IROC added one exception – the number 3 could not be used. Any driver whose number in a series is 3 would have to have used 03 in IROC. 2005: With the 2005 IROC title and the subsequent termination of the series, Martin now is the all time leader in IROC Championship titles with five. Also during the 2005 season, Martin took over the all time record for IROC wins with thirteen.