Кіріспе

Милан папирусы – б.з.б. III ғасырының соңында немесе б.з.б. II ғасырының басында Птолемей әулеті билігінде болған Александрияда жазылған папирус шорысы. Қазіргі уақытта Милан университетінде (тізім нөмірі 1295 R) сақтаулы, сонымен қатар ғылыми еңбектерде P. Mil. Vogl. VIII 309 деп белгіленеді.

Тарих

Алғашында бейтаныс қабір тонаушылар мумияны ораған кезде оны тауып алған, ал 1992 жылы Милан университеті Еуропадағы папирус "сұр нарығынан" сатып алған. Грек поэзиясының сақталған ең көне мысалы және көп жылдар бойы классикалық грек поэзиясының корпусына ең үлкен үлес ретінде табылғандықтан, оның табылған оқиғасы "The New York Times" және "National Geographic" басылымдарында жарияланды. 2001 жылы "Милан папирусы" деген атпен, Гидо Бастианини, Клаудио Галлацци және Колин Остин редакциялаған, басқа ғалымдардың да үлесімен ғылыми басылымда жарық көрді. Басылымға папирустың бет жағының толық түсірмесі, кеңінен түсіндірмелер және бүкіл папирустың жоғары сапалы көшірмелері енгізілді. 2002 жылы Остин мен Бастианини "Posidippi Pellaei quae supersunt omnia", яғни "Пеллалық Позидипптің сақталған барлық еңбектері" атты толық, бірақ кішірек басылымды жариялады. Онда папирустағы эпиграммалар, Цетц арқылы белгілі эпиграммалар және Палатин антологиясы арқылы жеткен басқа эпиграммалар, сонымен қатар итальян және ағылшын тілдеріндегі аудармалар кірді. Бұл Позидипптің еңбектерінің ең беделді басылымы деп есептеледі. Ғалымдар ежелгі грек мәдениетінің маңызды орталығында жасалған, ең жоғары деңгейдегі әдеби туындылардың жаңа қорын зерттеуге асықты. 2001 жылғы қаңтарда Америка филологиялық қауымдастығының жылдық мәжілісінде кеңінен талқыланғаннан кейін, 2002 жылғы сәуірде Гарвардтың грек зерттеулер орталығында Милан папирусы бойынша семинар өтті, ал 2002 жылғы қарашада Милан, Флоренция және Цинциннати қалаларында халықаралық конференциялар ұйымдастырылды. Милан папирусы, Позидипп және Александрияның әдеби эпиграммасы туралы ғылыми зерттеулер осы жаңалықтың арқасында жанданып, қарқынды жүріп жатыр.

Сипаттамасы мен мазмұны

Грек поэзиясының бұрын белгілі болмаған алты жүзден астам жолы табылды, олардың шамамен 112 қысқа өлең немесе эпиграммадан тұрады. Олардың екеуі бұрыннан белгілі болып, 12 ғасырғы Византия ғалымы Джон Цецес оларды грек эпиграммашысы Позидипп Пеллалыққа (шамамен б.з.д. 310 – шамамен б.з.д. 240 ж.) жатқызған, ол македониялық және өзінің әдеби мансабын Александрияда өткізген. Алғашқы реакция барлық жаңа жолдарды Позидиппке жатқызу болды, бірақ Франко Феррари қолжазбаның антология екенін көрсететін дәлелдер бар екенін айтады, онда Позидипптің эпиграммалары басым. Ректоға (яғни рулонның ішкі бетіне) жазылған эпиграммалардан өзге, папирусте грек тіліндегі мифологиялық мәтін де бар, ол қатты зақымдалған және версоға (сыртқы бетіне) жазылған, 2023 жылға дейін жарияланбаған. Датасы туралы бір дереккөз былай дейді: "Бір жағында шамамен 600 тармақтан тұратын, б.з.д. 230-200 жылдарға жатқызылған жазу бар. Екінші жағында б.з.д. 2 ғасырының басына жататын мифологиялық материалдар бар". Тағы бір дерек: "П. Мил. Вогл. VIII 309-дың барлық он алты бағаны шамамен б.з.д. 220 жылға жатқызылатын стильде жазылған".

Мәтіндер мен дереккөздер

Посидипп А. Б. = Остин, С. – Бастианини, Г. (ред.), Posidippi Pellaei quae supersunt omnia, LED Edizioni Universitarie, Милан, 2002,
Бастианини, Г. – Галлацци, К. (ред.), Милан университетінің папирустары. Посидипп Пеллалық. Эпиграммалар, LED Edizioni Universitarie, Милан, 2001,
Г. П., HE = Гоу, А. С. Ф. – Пейдж, Д. Л., Грек антологиясы I: Эллинистік эпиграммалар, Кембридж, 1965. Тзецес, Chiliades L. = Леоне, П. Л. М. (ред.), Иоаннис Тзецес Historiae, Неаполь, 1968.

Екіншілік әдебиет

Un Poeta Ritrovato. Посидипп Пеллский. Giornata di studio, Милан, 23 ноября 2001 г., LED Edizioni Universitarie, Милан, 2002 г.