Кіріспе

Белгиялық тайпа Белловактар (галл: Bellouacoi) – темір дәуірі мен рим дәуірінде қазіргі Бове қаласының жанында, қазіргі Пикардия аймағында қоныстанған белгиялық тайпа. 57 ж.б.д. Цезарьдан жеңілгеннен кейін, олар 52 ж.б.д. Верцингеторикс басқарған галлдық көтеріліске әлсіз қолдау көрсетті. Дегенмен, Белловактар 51 ж.б.д. Римге қарсы қарсылық ұйымдастырды.

Атауы

Олар Цезарь (б.з.б. 1-ші ғасырдың ортасы) Bellovacos және Bellovaci, Страбон (б.з.б. 1-ші ғасырдың басында) Belloákoi (Βελλοάκοι), Плиний (б.з.б. 1-ші ғасыр) Bellovaci және Птолемей (б.з.б. 2-ші ғасыр) Belloúakoi (Βελλούακοι) деп атаған. Белловаци этнонимі – галл тіліндегі Bellouacoi (дара түрі Беллуакос) сөзінің латыншаға аударылған түрі. Соңғысы bello ('күшті, зор') түбірінен шыққан, бірақ uaco жұрнағының мағынасы белгісіз. Ол 'қисайған' (лат. uaccilare сөзімен салыстырыңыз) дегенді білдіруі мүмкін, немесе ирланд тіліндегі fachain ('талап ету') және шотланд гаэль тіліндегі fachail ('соғыс, жанжал') сөздерімен байланысты болуы мүмкін. Бове қаласы, б.з.д. 400 жыл шамасында Bellovacorum ('Белловактар қаласы', 874 жылы Belvacus, 1132 жылы Biauvais) деп аталады, бұл қала бельгиялық тайпаның атымен аталған.

География

Белловактардың аумағы Амбианидің оңтүстігінде, Терайн аңғарында жатқан. Олар Veliocasses-пен табиғи шекара құрайтын орманды төбелерді бақылап тұрды. Шығысында Суессиондер тұрды, олар Белловактардың Оиз өзенінен әрі кеңеюіне мүмкін болатын қауіптің алдын алуға күшті болды. Олардың цивитасының астанасы Рим дәуірінде Цезаромаг (қазіргі Бове) деп аталды. Белловактар, әлдеқайда ықтимал, Гурне-сюр-Арондедегі төбелік бекінісін бақылаған, онда Амбиани және Виромануилерді күтіп қабылдаған жәрмеңкелер өткен болуы мүмкін.

Экономика

Олардың территориясы Сена және Сомма өзендері арасындағы жол бойында орналасқан. Б.з.б. бірінші ғасырда олар орталық Галлиядағы Эдуи тайпасының тәуелділері болған. Белловаки тайпасына тиесілі ерекше алтын монеталардың табылмауы олардың экономикалық қуаты орташа болғанын көрсетеді.

Римдік жаулап алу

Бұл шабуыл Компиен орманында, Суессиондықтар мекендеген аймақта болды. Белловактар осы аумақты басып алуға тырысты, бұл жағдай Юлий Цезарьдің үлкен қауіпке ұшырауына алып келеді деп қорқытты және ол Римнің басымдығын көрсету үшін араласудың пайдалы екенін шешті. Белловактар партизандық соғыс тактикасын қолданды, әсіресе римдік азық-түлік іздеушілерді нысанаға алды. Ал Цезарьдің стратегиялық жоспары Белловактар күштерін ашық алаңға шығару болды.

Жаулап алу

Цезарь әскерлерін Суессион аумағына енгізуге бұйрық берді, бірақ Белловактармен жеке өзі бетпе-бет кездесуді таңдады. Коррей басшылығындағы Белловактар Сент-Марк тауында лагерь құрды, егер Цезарь үш легионмен келсе, тікелей шабуыл жасауға, ал одан көп әскермен келсе, партизандық тактика қолдануға ниеттенді. Римдік лагерь Сент-Пьер тауында орналасқан және екі шаңқау мен екі қорғаныс қатарымен күшті нығайтылған. Бұл жорықтың оқиғаларын Аул Хирций жазды, бірақ оның тұжырымдары аймақтың географиясымен толық сәйкес келмейді – ол Белловактардың "батпақпен қоршалған биік орманды жерде" лагерь құрғанын ғана айтты. Белловактар рим әскерлерінің келуіне таң қалды, ал Юлий Цезарь жаудың үлкен күшіне қорқыныш білдірді, тіпті ол (Цезарь) өзімен бірге төрт легион, тайпалар және бірнеше шарауат пойыздары бар, шамамен 30 000 адамнан тұратын үлкен әскерді алып келгеніне қарамастан. Ешкім шайқас бастаған жоқ. Алғашқы ұрыстар Белловактар аумағын қоршаған батпақта әртүрлі нәтижелермен өткен шағын қақтығыстар болды. Бельгиялық жауынгерлер римдік азық іздеушілерге қарсы орманға тұзақтар қойып, өте қолайлы жағдайды сақтап, Цезарьді Требонийден үш легион күшін қосымша шақыруға мәжбүр етті. Римдік күштердің келуінен сескенген және қоршаудан қорқып, Коррей түні бойы шайқасқа жарамсыз әскерлерінің көп бөлігін қашып кетуге жіберді. Олар мұны сәтті істеді, бірақ рим әскері араласса, оларды ұстап алуға мүмкіндік болған.

Жеңіс пен жаулап алудан кейінгі кезең

Ақырында Цезарь Сент-Марк тауының батпақты жері арқылы көпір салып, әскерін Белловактар лагерінің оқ-дәрі жеткізілетін қашықтығына орналастырды. Коррей және Белловактар түнде 10 миль қашықтықтағы мықтырақ лагерьге шегінді, римдік әскерлерді шатастыру үшін оттық сызық қолданды және римдіктердің оларды қууын қиындату үшін артынан тұзақтар қойды. Сосын Коррей Цезарь әскеріне шабуыл жасауға тырысты, бірақ барлық әскерін емес, шамамен 6000 адамын Цезарьтың азық-түлік іздейтін жеріне жіберді. Цезарь бұл туралы естіді, бірақ қалай екені белгісіз, және шабуыл басталғанда қарсы шабуылға дайын күштерді жинады; алайда ол келген кезде Белловактар жеңіліп, олардың басшысы Коррей қаза тапты. Шайқастан кейін Белловактар Цезарьдың кешірімділігіне таң қалды, оны Дивисиак түсініксіз жолмен қамтамасыз етті; «Белло Галлико» бойынша, көтеріліс көшбасшылары Британияға қашты.