Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тыныс жолдарының кедергісіздігін қамтамасыз ететін медициналық процедура
Medical procedure ensuring an unobstructed airway
Тыныс жолдарының басқарылуы – тыныс жолдарының кедергісін алдын алу және жою үшін қолданылатын амалдар мен медициналық процедуралар жиынтығы. Бұл пациенттің өкпесі мен атмосфера арасында газ алмасу үшін ашық жол қамтамасыз етеді. Бұл бұрын кедергіге тап болған тыныс жолдарын тазарту арқылы немесе анафилаксия, есінен жаңылу, медициналық седация сияқты жағдайларда тыныс жолдарының кедергісін болдырмау арқылы жүзеге асырылады. Тыныс жолдарының кедергісіне тіл, шетел заттар, тыныс жолдарының тіндері және қан, асқазан құрамы (аспирация) сияқты дене сұйықтықтары себеп болуы мүмкін. Тыныс жолдарының басқарылуы көбінесе екі санатқа бөлінеді: қарапайым және кеңейтілген. Қарапайым техникалар көбінесе инвазивті емес және арнайы медициналық жабдықтар мен терең білімді талап етпейді. Оларға жақсы желдету үшін бас пен мойынның қозғалысы, ішкі қысым және арқаға соққы беру жатады. Кеңейтілген техникалар арнайы медициналық оқыту мен жабдықтарды қажет етеді және анатомиялық тұрғыдан жоғарғы көмей құрылғыларына (ауыз және мұрын арқылы салынатын тыныс құбырлары сияқты), төменгі көмей техникаларына (трахеялық интубация сияқты) және хирургиялық әдістерге (крикотиреотомия және трахеотомия сияқты) бөлінеді. Тыныс жолдарының басқарылуы жүрек-өкпе реанимациясы, анестезия, жедел жәрдем, жансақтау медицинасы, неонатология және алғашқы жәрдем салаларында маңызды рөл атқарады. ABC жүйесіндегі "А" әрпі – тыныс жолдары.
Airway management includes a set of maneuvers and medical procedures performed to prevent and relieve airway obstruction. This ensures an open pathway for gas exchange between a patient's lungs and the atmosphere. This is accomplished by either clearing a previously obstructed airway; or by preventing airway obstruction in cases such as anaphylaxis, the obtunded patient, or medical sedation. Airway obstruction can be caused by the tongue, foreign objects, the tissues of the airway itself, and bodily fluids such as blood and gastric contents (aspiration). Airway management is commonly divided into two categories: basic and advanced. Basic techniques are generally non invasive and do not require specialized medical equipment or advanced training. These include head and neck maneuvers to optimize ventilation, abdominal thrusts, and back blows. Advanced techniques require specialized medical training and equipment, and are further categorized anatomically into supraglottic devices (such as oropharyngeal and nasopharyngeal airways), infraglottic techniques (such as tracheal intubation), and surgical methods (such as cricothyrotomy and tracheotomy). Airway management is a primary consideration in the fields of cardiopulmonary resuscitation, anaesthesia, emergency medicine, intensive care medicine, neonatology, and first aid. The "A" in the ABC treatment mnemonic is for airway.
Тыныс алу жолдарын басқарудың негізгі әдістері
Негізгі тыныс жолдарының басқарылуы арнайы медициналық жабдықты қажет етпейтін амалдарды қамтиды (құрылғылық тыныс жолдарының басқарылуынан өзгеше). Ол көбінесе алғашқы көмек көрсетуде қолданылады, себебі ол инвазивті емес, жылдам және салыстырмалы түрде оңай орындалады. Тыныс жолдарының бітелгенін анықтаудың ең қарапайым жолы – науқастың сөйлей алатынын бағалау. Бірнеше сатыны ұсынады, олар күштілігі артып келе жатқан қысымды қолдануға бағытталған. Көптеген хаттамалар алдымен құрбандарды жөтелдіруге шақырады және егер олар күшпен жөтелсе, бөтен денені өздігінен шығарып тастау мүмкіндігін береді. Егер адамның тыныс жолы бітелген күйде болса, одан да күшті амалдар, мысалы, қатты соққылар және ішкі итерулер (Хеймлих әдісі) қолданылуы мүмкін. Кейбір нұсқаулықтар ішкі итерулер мен арқаға соққыларды кезектестіруді ұсынады, ал басқалары арқаға соққылаудан бастауды ұсынады. Басқа біреуге ішкі итеру жасау үшін оның артында тұрып, кеуде мен құрсақ арасындағы аймаққа, яғни жоғарғы ішкі бөлікке ішкі және жоғары бағытталған күшті қысым жасау керек. Құтқарушы әдетте екінші қолымен ұстаған жұдырықпен қысым жасайды. Ішкі итеруді жақын жердегі заттардың көмегімен, мысалы, орындыққа еңкейіп, өзіңізге де жасауға болады. Дегенмен, тұншығуға ұшыраған адам өзі болса, ең сенімді нұсқалардың бірі – тұншығуға қарсы арнайы құрылғыны пайдалану. Ересектерде, бас төменге бұрудың тұншығуды өзімен емдеу үшін қолданылуына қатысты шектеулі мәліметтер бар және бұл опция тек басқа амалдар тиімсіз болған жағдайда ғана қарастырылады. Ал 1 жасқа дейінгі балаларға бас төменге бұрылып жатқызу ұсынылады, себебі бұл арқаға соққылау мен ішкі итерудің тиімділігін арттырады. Егер құрбанға ішкі қысым жасау мүмкін болмаса (мысалы, жүктілік немесе семіздік болған жағдайда), ішкі емес, кеудеге итеру ұсынылады. Кеудеге итеру – кеуде сүйегінің төменгі жартысына жасалатын дәл осындай қысым (бірақ шифоидтық процесс деп аталатын ең шеткі нүктеге емес, ол зақымдануы мүмкін). Американдық медицина қауымдастығы және Австралиялық жансақтару кеңесі, құрбан есінен танымаған жағдайда, тыныс жолдарынан бөтен денені шығару үшін тамақтың артқы жағына саусақпен сүртуді ұсынады. Алайда, көптеген қазіргі хаттамалар мен әдебиеттер саусақпен сүртуді қолдануға кеңес бермейді. Адам есінде болса, ол бөтен денені өзі шығарып алуы керек, ал есінен таныса, саусақпен сүрту одан да көп зиян келтіруі мүмкін. Саусақпен сүрту бөтен денені тыныс жолдарына тереңірек итеріп, оны шығаруды қиындатуы немесе құсуды тудырып, аспирацияға әкелуі мүмкін. Сонымен қатар, құтқарушы ауыз қуысын анық көре алмаса (мысалы, өткір тістерге саусағын кесіп алуы мүмкін), ол өзіне зиян келтіруі мүмкін.
Basic airway management involves maneuvers that do not require specialized medical equipment (in contrast to advanced airway management). It is mainly used in first aid since it is non invasive, quick, and relatively simple to perform. The simplest way to determine if the airway is obstructed is by assessing whether the patient is able to speak. recommend several stages, designed to apply increasingly more pressure. Most protocols recommend first encouraging the victims to cough, and allowing them an opportunity to spontaneously clear the foreign body if they are coughing forcefully. If the person's airway continues to be blocked, more forceful maneuvers such as hard back slaps and abdominal thrusts (Heimlich maneuver) can be performed. Some guidelines recommend alternating between abdominal thrusts and back slaps while others recommend the same starting with the back slaps first. Performing abdominal thrusts on someone else involves standing behind them, and providing inward and upward forceful compressions in the upper abdomen, concretely in the area located between the chest and the belly button. The rescuer usually gives the compressions using a fist that is grasped with the other hand. Abdominal thrusts can also be performed on oneself with the help of the objects near, for example: by leaning over a chair. Anyway, when the choking victim is oneself, one of the more reliable options is the usage of any specific anti choking device. In adults, there is limited evidence that the head down position can be used for self treatment of suffocation and appears to be an option only if other maneuvers do not work. In contrast, in children under 1 it is recommended that the child be placed in a head down position as this appears to help increase the effectiveness of back slaps and abdominal thrusts. When the victim can not receive pressures on the abdomen (it can happen in case of pregnancy or excessive obesity, for example), chest thrusts are advised instead of abdominal thrusts. The chest thrusts are the same type of compressions but applied on the lower half of the chest bone (not in the very extreme, which is a point named xiphoid process and could be broken). The American Medical Association and Australian Resuscitation Council advocate sweeping the fingers across the back of the throat to attempt to dislodge airway obstructions, once the choking victim becomes unconscious. However, many modern protocols and literature recommend against the use of the finger sweep. If the person is conscious, they should be able to remove the foreign object themselves, and if they are unconscious, a finger sweep can cause more harm. A finger sweep can push the foreign body further down the airway, making it harder to remove, or cause aspiration by inducing the person to vomit. Additionally, there is the potential for harm to the rescuer if they are unable to clearly see the oral cavity (for example, cutting a finger on jagged teeth).
Алдын алу
Алдын алу техникалары тілмен тыныс жолдарының бітелуін болдырмауға және асқазан ішіндегісі немесе қанның жұтылу мүмкіндігін азайтуға бағытталған. Бас еңкейту/жамбас көтеру және жақты алға жылжыту амалдары біріншісі үшін, ал жатқан қалып – екіншісі үшін пайдалы. Егер бас еңкейту/жамбас көтеру және жақты алға жылжыту амалдары тыныс жолдарында кез келген заттар болғанда жасалса, ол оларды тыныс жолдарына тереңірек жылжытып, бітелуді күшейте түсіріп, оларды алуды қиындатуы мүмкін. Бас еңкейту/жамбас көтеру – мойын омыртқасының жарақаты туралы алаңдаушылық болмаған кезде кез келген науқасқа қолданылатын негізгі амал. Бұл амалға мойынды иіп, бас жағын Атланто-оқшығана буынында (иіскеу қалыбы деп те аталады) созу кіреді, бұл тілді жұтқыншақтың артқы қабырғасынан көтеріп, тыныс жолдарын ашады. Басқа төселген сүлгіні қою да сондай нәтиже береді. Жатқан қалып – есінен танып, тыныс-құбылысы қалыпты болатын адам үшін маңызды алдын алу техникасы. Бұл қалыпта адам жанына қарай тұрақты күйде жатады, басы төмен қарап, сұйықтық тыныс жолдарына ағып түспейді, осылайша жұтылу қаупі азаяды. Мойынның жарақаттану мүмкіндігі болған жағдайда, мойын тірегіші басты дұрыс бағытта ұстауға көмектеседі. Бұл тыныс жолына жасалатын көптеген амалдар мойын омыртқасының қозғалысымен байланысты. Мойын тірегіші тыныс жолын және қан қысымын сақтауда қиындықтар тудырғанымен, басқа қолмен ұстап тұруға жеткілікті мамандар болмаса, оны алып тастау ұсынылмайды.
Prevention techniques focus on preventing airway obstruction by the tongue and reducing the likelihood of aspiration of stomach contents or blood. The head tilt/chin lift and jaw thrust maneuvers are useful for the former while the recovery position is useful for the latter. If head tilt/chin lift and jaw thrust maneuvers are performed with any objects in the airways it may dislodge them further down the airways and thereby cause more blockage and harder removal. The head tilt/chin lift is the primary maneuver used in any patient in whom cervical spine injury is not a concern. This maneuver involves flexion of the neck and extension of the head at Atlanto occipital joint (also called the sniffing position), which opens up the airway by lifting the tongue away from the back of the throat. Placing a folded towel behind the head accomplishes the same result. The recovery position is an important prevention technique for an unconscious person that is breathing casually. This position entails having the person lie in a stable position on their side with the head in a dependent position so fluids do not drain down the airway, reducing the risk of aspiration. When there is a possibility of cervical injury, collars are used to help hold the head in line. Most of these airway maneuvers are associated with some movement of the cervical spine. Even though cervical collars can cause problems maintaining an airway and maintaining a blood pressure, it is not recommended to remove the collar without adequate personnel to manually hold the head in place.
Тыныс алу жолдарын басқарудың озық әдістері
Бас иесін тіреу немесе жақ сүйегін итеру сияқты қарапайым тыныс жолдарына араласу амалдарынан өзгеше, кеңейтілген тыныс жолдарына араласу медициналық құралдарды қолдануға негізделген. Кеңейтілген тыныс жолдарына араласуды ларингоскоп арқылы көмейді көру арқылы немесе "соқыр" әдіспен жүзеге асыруға болады. Ауыр жарақат алған, кең ауқымды өкпе ауруларына шалдыққан немесе наркоз алған науқастарға оттегімен қамтамасыз ету және жасанды тыныс алуды жеңілдету үшін жиі кеңейтілген тыныс жолдарына араласу жүргізіледі. Сонымен қатар, тынықпау немесе тыныс жолдарының бітелу мүмкіндігін болдырмау үшін манжетті жүйе қолданылады. Кеңейтілген тыныс жолдарына араласуда көптеген әдістер қолданылады. Инвазивтілігінің арту ретімен мысал келтесек, ауыз қуысы және мұрын қуысы арқылы салынатын тыныс жолдары сияқты көмей үсті құрылғыларын, трахеялық интубация сияқты көмей асты әдістерін және соңында хирургиялық әдістерді пайдалануға болады.
In contrast to basic airway management maneuvers such as head tilt or jaw thrust, advanced airway management relies on the use of medical equipment. Advanced airway management can be performed "blindly" or with visualization of the glottis by using a laryngoscope. Advanced airway management is frequently performed in the critically injured, those with extensive pulmonary disease, or anesthetized patients to facilitate oxygenation and mechanical ventilation. Additionally, implementation of a cuffing system is used to prevent the possibility of asphyxiation or airway obstruction. Many methods are used in Advanced airway management. Examples in increasing order of invasiveness include the use of supraglottic devices such as oropharyngeal or nasopharyngeal airways, infraglottic techniques such as tracheal intubation and finally surgical methods.
Шетелдік заттарды алып тастау
Кішкентай балаларда шетел заттарды жұту және демқұбырға түсіру жиі кездесетін және қауіпті мәселе болып табылады. Бұл 5 жасқа дейінгі балалардың өлімінің негізгі себептерінің бірі болып қалады. Көбінесе тағамдық өнімдер (бейбі сәбізшелер, жержаңғақтар және т.б.) және тұрмыстық заттар (монеталар, металдар және т.б.) тыныс жолдарының әртүрлі деңгейлеріне кіріп, тыныс жолын қатаң түрде бітеп тастауы мүмкін. Тыныс жолының толық бітелуі – медициналық төтенше жағдай. Мұндай жағдайда күтіммен айналысатын адамдар демқұбырға түскен затты шығару және өкпеге ауа ағынын қалпына келтіру үшін арқаға соққы беру, іштің жоғары жағынан итеру немесе Хаймлих әдісін қолдануға тырысады. Ауруханада медицина қызметкерлері науқастың анамнезі және физикалық тексеру нәтижелері арқылы шетел денесінің демқұбырға түскенін анықтайды. Кейбір жағдайларда дәрігерлер кеуде қуысының рентген суретін тағайындайды, онда зардап шеккен өкпеде ауаның қалыптасу белгілері көрінуі мүмкін. Алдын ала тыныс жолымен жұмыс істеу кезінде демқұбырға түскен шетел денелері қарапайым пластикалық сорғыш құрал (мысалы, Янкауэр сорғыш ұшы) арқылы немесе ларингоскоп немесе бронхоскоппен тікелей қарау арқылы алынып тасталады. Егер оны алып тастау мүмкін болмаса, басқа хирургиялық әдістерді қарастыру қажет.
The ingestion and aspiration of foreign objects pose a common and dangerous problem in young children. It remains one of the leading cause of death in children under the age of 5. Common food items (baby carrots, peanuts, etc.) and household objects (coins, metals, etc.) may lodge in various levels of the airway tract and cause significant obstruction of the airway. Complete obstruction of the airway represents a medical emergency. During such crisis, caretakers may attempt back blows, abdominal thrust, or the Heimlich maneuver to dislodge the inhaled object and reestablish airflow into the lungs. In the hospital setting, healthcare practitioners will make the diagnosis of foreign body aspiration from the medical history and physical exam findings. In some cases, providers will order chest radiographs, which may show signs of air trapping in the affected lung. In advanced airway management, the inhaled foreign objects, however, are either removed by using a simple plastic suction device (such as a Yankauer suction tip) or under direct inspection of the airway with a laryngoscope or bronchoscope. If removal is not possible, other surgical methods should be considered.
Супраглоталық техника
Супраглоттикалық әдістер дистальді ұшының соңғы орналасқан кезде глоттис деңгейінен жоғары тұруы үшін жасалған құрылғыларды пайдаланады. Супраглоттикалық құрылғылар ауыз және жұтқыншақ кеңістіктеріне көпір салу арқылы трахеяға енбей жоғарғы тыныс жолдарының ашық болуын қамтамасыз етеді. Дегенмен, бас сүйегінің табанында сынық болуы күдікті болған жағдайда, NPА қолдану әдетте ұсынылмайды. Мұндай жағдайларда, NPА енгізу кезінде бас сүйегіне еніп, неврологиялық зақымдануға себеп болуы мүмкін. Назофарингеальды тыныс жолдарының қолдануымен байланысты басқа да асқынулар: ларингоспазм, мұрын қан кетуі, құсу және ұзақ қолдану кезінде тіндердің некрозы. ОРА енгізу кезінде сақ болу қажет. Пайдаланушы науқастың жұтқыншағына тілді итеруден аулақ болуы керек. Бұл әдетте ОРА-ны иілісі басқа қарай бағытталған күйде енгізу арқылы және артқы жұтқыншаққа кіргенде 180 градусқа бұру арқылы жасалады. Экстраглотикалық құрылғылар – ауыз арқылы енгізілетін және ларинкстің үстіне орналасатын супраглоттикалық құрылғылардың тағы бір түрі. Экстраглотикалық құрылғылар жалпы наркоз астында жүргізілетін операциялардың көпшілігінде қолданылады. Манжетті трахеялық түтікпен салыстырғанда, экстраглотикалық құрылғылар аспирацияға қарсы аз қорғаныс береді, бірақ оларды енгізу оңай және ларинкстік жарақаттарды азайтады. Мұндай жағдайларда эндотрахеальды интубация көбінесе артықшылыққа ие. Ең көп қолданылатын экстраглотикалық құрылғы – ларингеальды маскалық тыныс жолы (LMA). LMA – ауызға енгізіліп, глоттиске орналастырылатын және манжеті бар периларингеальды герметик. Ол орналасқаннан кейін манжет үрленеді. Ең көп қолданылатын жол – оротрахеальды, онда эндотрахеальды түтік ауыз және дауыс аппараты арқылы трахеяға енгізіледі. Назотрахеальды процедурада эндотрахеальды түтік мұрын және дауыс аппараты арқылы трахеяға енгізіледі. Стандартты эндотрахеальды түтіктерге балама ретінде ларингеальды түтік және комбитүтік қолданылады.
Supraglottic techniques use devices that are designed to have the distal tip resting above the level of the glottis when in its final seated position. Supraglottic devices ensure patency of the upper respiratory tract without entry into the trachea by bridging the oral and pharyngeal spaces. NPAs, however, are generally not recommended if there is suspicion of a fracture to the base of the skull. In these circumstances, insertion of the NPA can cause neurological damage by entering the cranium during placement. Other complications of Nasopharyngeal airways use includes laryngospasm, epistaxis, vomiting, and tissue necrosis with prolonged use. Careful attention must be made while inserting an OPA. The user must avoid pushing the tongue further down the patient's throat. This is usually done by inserting the OPA with its curve facing cephalad and rotating it 180 degrees as you enter the posterior pharynx. Extraglottic devices are another family of supraglottic devices that are inserted through the mouth to sit on top of the larynx. Extraglottic devices are used in the majority of operative procedures performed under general anaesthesia. Compared to a cuffed tracheal tube, extraglottic devices provide less protection against aspiration but are more easily inserted and causes less laryngeal trauma. In these circumstances, endotracheal intubation is generally preferred. The most commonly used extraglottic device is the laryngeal mask airway (LMA). An LMA is a cuffed perilaryngeal sealer that is inserted into the mouth and set over the glottis. Once it is in its seated position, the cuff is inflated. The most widely used route is orotracheal, in which an endotracheal tube is passed through the mouth and vocal apparatus into the trachea. In a nasotracheal procedure, an endotracheal tube is passed through the nose and vocal apparatus into the trachea. Alternatives to standard endotracheal tubes include laryngeal tube and combitube.
Хирургиялық әдістер
Тыныс жолдарына хирургиялық араласу әдістері жоғарғы тыныс жолдарынан өтуді айналып, төменгі тыныс жолдарына тікелей қол жеткізу үшін көмекейдің астынан хирургиялық кесу жасауға негізделген. Хирургиялық тыныс жолының басқарылуы көбінесе ауыз және мұрын арқылы трахеяға түтік енгізу мүмкін болмаған немесе қарсы көрсетілген жағдайларда соңғы шара ретінде қолданылады. Егер адам ұзақ мерзімге жасанды тыныс алғыш құралға (механикалық вентилятор) қосылуы қажет болса, хирургиялық тыныс жолының басқарылуы да қолданылады. Тыныс жолдарына хирургиялық араласу әдістеріне крикотиреотомия және трахеостомия жатады. Крикотиреотомия – бұл шұғыл хирургиялық процедура, онда крикотироид жарғақшасы арқылы тік тыныс жолы ашылады. Бұл процедура шетел денесінен туындаған тыныс жолының бітелуі, ангиоэдема немесе ауыр бет жарақаттары сияқты өмірге қауіпті жағдайларда қолданылады. Крикотиреотомия трахеотомияға қарағанда оңай және жылдам орындалады, мойын омыртқасына әсер етпейді және дереу асқынулардың азырақ болуымен байланысты. Крикотиреотомияның кейбір асқынуларына қан кету, инфекция және айналадағы тері мен жұмсақ тіндерге зақым келтіру жатады. Трахеостомия – хирургтың мойынға кесік жасап, трахеяға тікелей тыныс алу түтігін енгізуіне байланысты хирургиялық процедура. Трахеостомия жасаудың жиі кездесетін себебі – ұзақ мерзімге жасанды тыныс алғыш құралға (механикалық вентилятор) қосылу қажеттігі.
Surgical methods for airway management rely on making a surgical incision below the glottis in order to achieve direct access to the lower respiratory tract, bypassing the upper respiratory tract. Surgical airway management is often performed as a last resort in cases where orotracheal and nasotracheal intubation are impossible or contraindicated. Surgical airway management is also used when a person will need a mechanical ventilator for a longer period. Surgical methods for airway management include cricothyrotomy and tracheostomy. A cricothyrotomy is an emergency surgical procedure in which an incision is made through the cricothyroid membrane to establish a patent airway during certain life threatening situations, such as airway obstruction by a foreign body, angioedema, or massive facial trauma. Cricothyrotomy is much easier and quicker to perform than tracheotomy, does not require manipulation of the cervical spine and is associated with fewer immediate complications. Some complications of cricothyrotomy include bleeding, infection, and injury to surrounding skin and soft tissue structures. A tracheotomy is a surgical procedure in which a surgeon makes incision in the neck and a breathing tube is inserted directly into the trachea. A common reason for performing a tracheotomy includes requiring to be put on a mechanical ventilator for a longer period.
Жүрек- өкпе реанимациясы
Жүрекке қайта жандану кезінде тыныс жолдарын басқарудың оңтайлы әдісі қазірге дейін толық анықталған жоқ, себебі осы тақырыптағы көптеген зерттеулер байқауға негіделген. Дегенмен, бұл зерттеулер болашақта перспективалық, рандомизацияланған бақыланатын сынақтар жүргізілгенге дейін ұсынымдар беруге мүмкіндік береді. Қазіргі деректер ауруханадан тыс жүрек тоқтауы кезінде негізгі тыныс жолдарына жасалған араласулар (бас иілтіп, иек көтеру әрекеттері, қапша-клапанды маскамен жабу немесе ауыздан ауызға дем беру, мұрындық және/немесе ауыздық тыныс жолдары) қысқа және ұзақ мерзімді өмір сүруді арттырады, сондай-ақ неврологиялық жағдайды жақсартады. Бұл осы зерттеулердің байқау сипатында болуына байланысты, көрсетілім бойынша туындаған қателіктерге назар аудару қажет. Яғни, күрделі тыныс жолына мұқтаж болған науқастардың бастапқыда негізгі араласуларға мұқтаж болғандарға қарағанда жағдайы нашар болуы мүмкін. Алайда, аурухана ішіндегі жүрек тоқтауы кезіндегі зерттеулер қазіргі уақытта күрделі тыныс жолын құруды қолдайды. Сапалы көкірек қысымын минималды үзіліспен жасау өмір сүруді жақсартатыны жақсы дәлелденген. Бұл, ішінара, жүрек және басқа да өмірлік маңызы бар органдардың жеткілікті қанмен қамтамасыз етілмейтін «ағынсыз» уақыттың қысқаруына байланысты деп есептеледі. Күрделі тыныс жолын (эндотрахеальды түтік, ларингеальды маска) орнату асинхронды дем беруге мүмкіндік береді, бұл негізгі тыныс жолына (қапша-клапанды маска) қарағанда «ағынсыз» уақытты азайтады, себебі пациенттің жағдайын жақсарту үшін қысымды тоқтату қажет. Медициналық білімі жоқ куәгерлер адамның кенеттен құлап қалғанын көрсе, дереу көмек шақырып, көкірек қысымын бастауы керек. Американдық Жүрек Қауымдастығы қазіргі уақытта жасөспірімдер мен ересектерге арналған «Қолмен ғана» жүргізілетін қайта жандануды қолдайды, ол құтқару демімен бірге емес, тек көкірек қысымын жасауды ұсынады. Бұл ауыздан ауызға дем беру қажеттігіне байланысты қайта жандануды бастауға деген тартыншақтылықты азайтуға бағытталған.
The optimal method of airway management during CPR is not well established at this time given that the majority of studies on the topic are observational in nature. These studies, however, guide recommendations until prospective, randomized controlled trials are conducted. Current evidence suggests that for out of hospital cardiac arrest, basic airway interventions (head tilt–chin lift maneuvers, bag valve masking or mouth to mouth ventilations, nasopharyngeal and/or oropharyngeal airways) resulted in greater short term and long term survival, as well as improved neurological outcomes in comparison to advanced airway interventions (endotracheal intubation, laryngeal mask airway, all types of supraglottic airways (SGA), and trans tracheal or trans cricothyroid membrane airways). Given that these are observational studies, caution must be given to the possibility of confounding by indication. That is, patients requiring an advanced airway may have had a poorer prognosis in relation to those requiring basic interventions to begin with. For the management of in hospital cardiac arrest however, studies currently support the establishment of an advanced airway. It is well documented that quality chest compressions with minimal interruption result in improved survival. This is suggested to be due, in part, to decreased no flow time in which vital organs, including the heart are not adequately perfused. Establishment of an advanced airway (endotracheal tube, laryngeal mask airway) allows for asynchronous ventilation, reducing the no flow ratio, as compared to the basic airway (bag valve mask) for which compressions must be paused to adequately ventilate the patient. Bystanders without medical training who see an individual suddenly collapse should call for help and begin chest compressions immediately. The American Heart Association currently supports "Hands only" CPR, which advocates chest compressions without rescue breaths for teens or adults. This is to minimize the reluctance to start CPR due to concern for having to provide mouth to mouth resuscitation.
Травмалық
Ауа жолы – травма кезінде жандандыру үшін қолданылатын ABC жүйесіндегі «А» әрпін білдіреді. Травмада ауа жолын басқару әсіресе қиын болуы мүмкін және ауа жолына және оның айналасындағы тіндерге зақымның механизміне, орналасуына және ауырлығына байланысты. Мойын омыртқасының жарақаттануы, ауа жолының травмалық зақымдануы, күйдіру немесе жылулық зақымдану кезіндегі ісіну, сондай-ақ қарсыласатын науқас – бұл дәрігердің ауа жолын қамтамасыз ету қажеттілігін және оны қалай істеу керектігін бағалау кезінде ескеруі керек жағдайлардың мысалдары. Ауруханаға дейінгі кезеңде ауа жолын басқаруға ерекше қиындықтар туындайды, оларға тар кеңістіктер, мойынның бекітілуі, нашар жарықтандыру және көбінесе тасымалдау кезінде процедураларды орындаудың күрделілігі кіреді. Мүмкіндігінше, бас иесін көтеру және жақ ашу сияқты қарапайым ауа жолын басқару әдістеріне басымдық беру керек, сондай-ақ қаптық маскамен желдетуді қолдану керек. Егер тиімді болмаса, ауа жолын оттегімен қамтамасыз ету және оның ашық болуын сақтау үшін жоғарғы көмейлік ауа жолын пайдалануға болады. Ауыз қуысының тілшесін қолдану қабылданады, бірақ травма кезінде, әсіресе бас сүйегінің сынығы күдікті болған жағдайда, мұрын-жұтқыншақ тілшесін пайдаланудан аулақ болу керек. Эндотрахеальды интубация көптеген тәуекелдермен байланысты, әсіресе бұлшықеттерді релаксациялайтын препараттар қолданғанда, себебі интубация сәтсіз болған жағдайда ауа жолын сақтау қиындыққа толады. Сондықтан, тәжірибелі мамандар ғана инвазивті емес әдістер сәтсіз болған кезде немесе науқасты қауіпсіз тасымалдау үшін қажет деп танылған жағдайда оны орындауы керек, сәтсіздік тәуекелін және гипоксияға байланысты ауру мен өлім-жітімнің артуын азайту үшін. Шұғыл жәрдем бөлімшесінде ауа жолын басқару бірнеше мамандықтар бойынша оқытылған мамандардың болуымен және «қиын ауа жолына арналған жабдықтарға» (видеоларингоскопия, Эшман трахеялық түтік енгізу құралы, фиброоптикалық бронхоскопия, хирургиялық әдістер және т.б.) қол жеткізілуімен оңтайлы жағдайда жүзеге асырылады. Басты назар максиллофациалдық құрылымдардың, көмейдің, трахеяның және бронхтардың жағдайына және ашықтығына аударылуы керек, өйткені олардың барлығы тыныс алу жолының құрамдас бөліктері болып табылады және осы жолдың кез келген жеріндегі ақаулар желдетуге кедергі келтіруі мүмкін. Шамадан тыс сақал, күйік және бет-жақ жарақаттары маскамен тығыз байланыстыруға кедергі келтіріп, қаптық маскамен желдетуді қиындатуы мүмкін. Ауа жолының ісінуі ларингоскопияны қиындатады, сондықтан жылулық күйік күдікті болған жағдайларда ісінудің прогрестік дамуына жол бермес үшін интубация жасау ұсынылады. Сонымен қатар, ауа жолындағы қан мен құсу дауыстық байланыстарды анықтауды қиындатады, бұл тікелей және бейне ларингоскопияны, сондай-ақ фиброоптикалық бронхоскопияны қиынға соғады. Мойынның кеңеюі шектеулі болған жағдайда (мысалы, мойындық жағада), ларинготрахеялық зақымдану немесе гематомадан анатомияның бұрмалануы кезінде хирургиялық ауа жолын құру қиын. Ларинготрахеялық зақымдану толық болған жағдайда немесе 12 жасқа дейінгі балаларда операциялық бөлмеде оқытылған мамандар жүргізген трахеотомия крикотиреоидотомиядан артық ұсынылады.
Airway represents the "A" in the ABC mnemonic for trauma resuscitation. Management of the airway in trauma can be particularly complicated, and is dependent on the mechanism, location, and severity of injury to the airway and its surrounding tissues. Injuries to the cervical spine, traumatic disruption of the airway itself, edema in the setting of caustic or thermal trauma, and the combative patient are examples of scenarios a provider may need to take into account in assessing the urgency of securing an airway and the means of doing so. The pre hospital setting provides unique challenges to management of the airway including tight spaces, neck immobilization, poor lighting, and often the added complexity of attempting procedures during transport. When possible, basic airway management should be prioritized including head tilt chin lift maneuvers, and bag valve masking. If ineffective, a supraglottic airway can be utilized to aid in oxygenation and maintenance of a patent airway. An oropharyngeal airway is acceptable, however nasopharyngeal airways should be avoided in trauma, particularly if a basilar skull fracture is suspected. Endotracheal intubation carries with it many risks, particularly when paralytics are used, as maintenance of the airway becomes a challenge if intubation fails. It should therefore be attempted by experienced personnel, only when less invasive methods fail or when it is deemed necessary for safe transport of the patient, to reduce risk of failure and the associated increase in morbidity and mortality due to hypoxia. Management of the airway in the emergency department is optimal given the presence of trained personnel from multiple specialties, as well as access to "difficult airway equipment" (videolaryngoscopy, eschmann tracheal tube introducer, fiberoptic bronchoscopy, surgical methods, etc.). Of primary concern is the condition and patency of the maxillofacial structures, larynx, trachea, and bronchi as these are all components of the respiratory tract and failure anywhere along this path may impede ventilation. Excessive facial hair, severe burns, and maxillofacial trauma may prevent acquisition of a good mask seal, rendering bag valve mask ventilation difficult. Edema of the airway can make laryngoscopy difficult, and therefore in those with suspected thermal burns, intubation is recommended in attempts to quickly secure an airway prior to progression of the swelling. Furthermore, blood and vomitus in the airway may prove visualization of the vocal cords difficult rendering direct and video laryngoscopy, as well as fiberoptic bronchoscopy challenging. Establishment of a surgical airway is challenging in the setting of restricted neck extension (such as in a c collar), laryngotracheal disruption, or distortion of the anatomy by a penetrating force or hematoma. Tracheotomy in the operating room by trained professionals is recommended over cricothyroidotomy in the case of complete laryngotracheal disruption or children under the age of 12.