Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Биікке секіру техникасы
High jump technique
Фосбери флоп – бұл жеңіл атлетика спортында биікке секіруге қолданылатын секіру стилі. Оны 1968 жылы Мексикада өткен жазғы Олимпиада ойындарында алтын медаль жеңіп алып, әлемге танытқан америкалық спортшы Дик Фосбери танымал етті. Флоп бұл жарыстың басым стиліне айналды. Фосбериден бұрын көптеген кәсіби секірушілер штриддл техникасын, батыс домалағын, шығыс қиымын немесе қайшы секіруді қолданып, жоғарыдан секіріп өтетін. Кері флоп техникасы Фосбериден жылдар бұрын белгілі болғанмен, қонуға арналған жерлер құмды алқаптар немесе төмендеп жатқан төсеніштер болды. Биік секірушілер жарақат алмау үшін аяқтарына немесе кем дегенде сақтықпен қонуға мәжбүр болды. Қалың көбікті төсеніштердің пайда болуымен биік секірушілер қону стиліндерін тәуекелдірек пайдалана алды, соның салдарынан секіру стилімен тәжірибе жасау мүмкіндігіне ие болды.
The Fosbury flop is a jumping style used in the track and field sport of high jump. It was popularized and perfected by American athlete Dick Fosbury, whose gold medal in the 1968 Summer Olympics in Mexico City brought it to the world's attention. The flop became the dominant style of the event; before Fosbury, most elite jumpers used the straddle technique, Western Roll, Eastern cut off, or scissors jump to clear the bar. Though the backwards flop technique had been known for years before Fosbury, landing surfaces had been sandpits or low piles of matting and high jumpers had to land on their feet or at least land carefully to prevent injury. With the advent of deep foam matting, high jumpers were able to be more adventurous in their landing styles and hence more experimental with jumping styles.
Техника
Фосбери флоптың жақындауы (немесе жүгіріп келуі) кем дегенде соңғы төрт немесе бес қадамды қисық сызықпен жасаумен сипатталады, бұл спортшыға бұрылыс кезінде штангадан алыстауға мүмкіндік береді. Бұл ауырлық орталығын тізе бүгілгенге дейін төмендетуге мүмкіндік береді, соның арқасында секіруге дейін ұзақ уақыт қалды. Сонымен қатар, секіріп көтерілгенде ішкі жақтан сыртқы жаққа кенеттен бұрылу, секірушінің денесін штанга осі бойынша айналдырады, бұл таза секіруге көмектеседі. Айналуды драйвер аяқ тудырады (бір орында айналатын конькишіге ұқсас), ол секірушінің тік осінің айналуын (белдің айналуын) қамтамасыз етеді. Нәтижесінде, штангадан өту кезінде дене жатқан күйде, дене штангаға перпендикуляр болып орналасады, ал бас пен иықтар денеден бұрын штангадан өтеді. Бұл Флопқа ерекше "арқасымен штангадан өту" сипаттамасын береді, спортшы иықтары мен арқасымен төсектегі кілемге түседі. Ұшу кезінде спортшы иығын, арқасын және аяқтарын бірте-бірте иіп, дененің мүмкіндігінше көп бөлігін штанганың астында ұстай алады. Теориялық тұрғыдан алғанда, ауырлық орталығы штанганың астынан өтуі мүмкін. Straddle стилі секіру кезінде тізеде күштілікті қажет етеді және денелі спортшылар қолдана алады (мысалы, Валерий Брумель), ал Флоп денесі жұқа спортшыларға олардың үйлесімділігін тиімді пайдалануға және бұрынғы стильдерден зардап шеккен тізе жарақаттарының қаупін азайтуға мүмкіндік берді. Флопты қолданатын спортшылар көбінесе J пішіндес жақындауды қолданады, онда алғашқы үш-бес қадам штангаға перпендикуляр түзу сызықпен жасалады, ал соңғы төрт-бес қадам қисық сызықпен (жоғарыда көрсетілгендей) жасалады. Фосбери өзі штангадан өту кезінде қолын денесінің бойымен ұстады, ал кейбір спортшылар штангадан өту кезінде қолдарын жанына немесе тіпті басының үстіне көтеріп, массалық орталықты оңтайландырады. Зерттеулер көрсеткендей, әр спортшының ең жақсы нәтижеге жетуі үшін жақындау, қол техникасы және басқа да факторларға түзетулер енгізілуі мүмкін. J пішіндес жақындаудың кемшіліктеріне ұқсас себептерге байланысты, Флоптың оңтайлы жылдамдығы толыққанды спринт емес. Сонымен қатар, спортшы жақындаудың тұрақтылығын арттырып, жылдамдықты басқара алмаса, сегіз немесе оннан көп қадам жасау ұсынылмайды. Штангаға қарай секіру бұрышы әдетте он бес-отыз градус аралығында болады. Бұрыш тым тегіс болмауы керек, әйтпесе секіруші штангаға түсіп қалуы мүмкін. Егер бұрыш тым кең болса, ауада "жатып алуға" жеткілікті уақыт болмайды. "Сынған" аяқ (секіру кезінде бірінші болып ауаға итерілетін) әрқашан штангаға жақын болатын аяқ. Сондықтан сол аяқпен секіретін спортшы (сол аяқ секіру күшін береді және соңғы болып жерден көтеріледі) штангаға оң жағынан жақындап, сол жағына иіліп, оң иығына қарай бағады. Оң аяқ ауаға итеріледі, ал секірушінің денесі тік осьтің айналуымен сағат тіліне қарсы айналады, ұшу кезінде арқасын штангаға ұсынады. Аяқ пен жамбасты итеруден басқа, спортшы бір немесе екі қолын ауаға итеруге немесе тіпті соғуға тиіс, бұл жоғары қарай импульстің артуына көмектеседі.
The approach (or run up) in the Fosbury flop is characterized by (at least) the final four or five steps being run in a curve, allowing the athlete to lean in to the turn, away from the bar. This allows the center of gravity to be lowered even before knee flexion, giving a longer time period for the take off thrust. Additionally, on take off, the sudden move from inward lean to outwards produces a rotation of the jumper's body along the bar's axis, aiding clearance. Combined with the rotation around the jumper's vertical axis (center around the waist, which rotates) produced by the drive leg (similar to an ice skater spinning around on one spot), the resulting body position on bar clearance is laid out supine with the body at ninety degrees to the bar with the head and shoulders crossing the bar before the trunk and legs. This gives the Flop its characteristic "backward over the bar" appearance, with the athlete landing on the mat on their shoulders and back. While in flight, the athlete can progressively arch shoulders, back, and legs in a rolling motion, keeping as much of the body as possible below the bar. It is theoretically possible for the center of mass to pass under the bar. While the straddle style required strength in the takeoff knee and could be used by relatively burly athletes (cf. Valeriy Brumel), the Flop allowed athletes of a slender build to use their co ordination to greater effect and not risk knee injuries, which they had previously suffered from other styles. Predominantly, athletes using the flop use a J shaped approach, where the first three to five strides head in a straight line at ninety degrees to the bar, with the final four to five being run in a curve (noted above). Fosbury himself cleared the bar with his hands by his sides, whereas some athletes cross the bar with their arms held out to the side or even above their heads, optimizing their mass distribution. Studies show that variations in approach, arm technique, and other factors can be adjusted to achieve each athlete's best performance. For reasons similar to those noted as drawbacks to the J shaped approach, the Flop's optimal speed of approach is not a full out sprint. Similarly, increasing the number of strides beyond eight or ten is not recommended unless the athlete has achieved high consistency in the approach and can handle the increased speed. The angle of take off towards the bar is usually somewhere between fifteen and thirty degrees. The angle must not be too shallow, or the jumper jumps too far along the bar, landing on it. If the angle is too wide, there is not enough time to "layout" in the air. The "broken" leg (which is thrust into the air first at take off) is always the nearer leg to the bar. Thus someone who uses a left foot take off (where the left foot transmits the jump force and is the latter to leave the ground) will approach the bar from its right hand side, curving to their left to approach their right shoulder. The right leg will drive into the air, and the jumper's body rotates anti clockwise around the vertical axis to present their back to the bar in flight. As well as driving the leg and hips at take off, the athlete should drive or even swing one or both arms into the air, contributing to the upwards momentum.