Кіріспе

Британдық саяси стереотип

Essex man және Mondeo man – 1990-жылдары Ұлыбританияда танымал болған стереотиптік бейнелер. "Эссекс адамы" саяси фигура ретінде орташа дауыс берушінің типін көрсетеді және консервативті премьер-министр Маргарет Тэтчердің 1980-жылдардағы сайлаудағы сәттіліктерін түсіндіруге көмектесті. Тығыз байланысты "Mondeo адамы" 1997 жылғы сайлауда жеңіске жету үшін Лейборист партиясының қамтиы керек дауыс беруші ретінде анықталды. Базильдон адамы мен әйелі – синоним ретінде қолданылатын тар мағыналы терминдер.

Өмірбаян

Еңбек партиясы жұмысшы класы үшін дәстүрлі түрде "табиғи таңдау" саналғанымен, осы кластың ішінде консерваторларға дауыс бергендердің тобы әрдайым болды, олар "Эссекс адамы" құбылысынан өзгеше. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оңтүстік-Шығыс Англияда маңызды әлеуметтік өзгерістер орын алды. Жұмысшы сыныбының ағылшын отбасылары соғыстан қираған Лондонның шаһар ішіндегі қиын жағдайлардан шығып, қала маңындағы және бас қала маңындағы жаңадан салынған кеңестік үйлерге, соның ішінде Эссекстегі Базильдон мен Харлоуға көшірілуге ынталандырылды. 1980 жылдары өндіріс және білікті жұмысшы мамандықтарының төмендеуіне байланысты, бұл топ көбінесе орта таптың кәсіптеріне немесе жеке кәсіпкерлікке бет бұрды. Олардың балалары ата-аналарының бастан өткергенінен мүлдем бөлек жаңа үйлерде тұрып, білім алып, жұмыспен қамтылды.

Эссекс адамы және Тэтчершілдік

Маргарет Тэтчердің 1979-1990 жылдардағы өкілеттігі кезінде жүргізілген саясатына салықтарды төмендету, инфляцияны бақылау және кеңес тұрғын үй қорын жеңілдетілген бағамен сату кірді. Бұл саясаттың (әсіресе, сатып алу құқығының) салдарынан Эссекс округінде дәстүрлі түрде Лейбористерге дауыс берген көптеген адамдар 1979, 1983 және 1987 жылғы сайлауларда өздерінің саяси бағытын өзгерткен деп саналады. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі (OED) Эссекс адамы туралы ең алғашқы сілтемені 1990 жылдың 7 қазанында Саймон Хеффердің The Sunday Telegraph газеті үшін жазған анонимді мақаласында тіркеген. Дегенмен, 1990 жылдың 26 қаңтарында жарық көрген Campaign журналында былай делінген: "[Дэвид Эмесс] Эссекс адамының жаңа үлгісін көрсетеді, жұмысшы табының өкілі, әкесі электрик, оңшыл көзқарастас, жақсы киінеді, дауыс көтеріп сөйлейтін, әуесқой, сыпайылықтан мүлдем құрғақ". Тэтчердің Ұлыбританиясы мен Рональд Рейганның АҚШ-тағы саясатындағы ұқсастықтарға байланысты, қазіргі «Рейгэн демократы» термині шамамен «Эссекс адамы» ұғымымен паралель.

Мондео адамы

"Мондео адамы" ұғымы 1996 жылғы қазан айында Еңбек партиясының конференциясында сол кездегі Еңбек партиясының басшысы Тони Блэр қолданған сөзбен танымал болды. Ол 1992 жылғы жалпы сайлау науқанында Мидлендс аймағында кездескен Ford Sierra иесін еске алды. Бұл кісі жеке кәсіпкер электрик еді, Блэр оны демалыс күні көлігін жуып, жылтыратып жатқанда кездестірді. Ол Блэрге бұрын Еңбек партиясына дауыс бергенін, кеңес үйін сатып алғанын, жеке машинасының бар екенін және партияның салықтар мен ипотекалық ставкаларды көтеру тарихын еске алып, Еңбек партиясы оған не ұсына алатынын ойлап жүргенін айтты: "Әкесі Еңбек партиясына дауыс берген, өзі де бұрын Еңбек партиясына дауыс берген. Бірақ енді жеке үйі бар, жеке бизнесін ашқан, жақсы табыс тауып отыр. Сондықтан енді консерватор болдым", - деді ол. Сол сәтте менің ойымша, біздің сәтсіздігіміздің түпкі себебі осы еді. Оның өмірге ұмтылысы бар еді, ал біздің ниетіміз оны тоқтату сияқты көрінді. Бірақ бұл біздің тарихымыз бен мақсатымызға қайшы келді. Осы оқиға Блэрдің "Жаңа Еңбек" концепциясын қалыптастыруға түрткі болды деп есептеледі. "Мондео адамы" 1997 жылғы жалпы сайлау науқанындағы мақсатты аудитория ретінде "Эссекс адамын" ығыстырды. (1993 жылы Ford модельдерінің қатарында Sierra орнына Mondeo келді, осы қателік "Мондео адамы" атауының пайда болуына себеп болды). Блэрдің басшылығымен Еңбек партиясы 1997 жылғы жалпы сайлауда 179 депутаттық орынмен рекордтық жеңіске жетті.