Кіріспе

Элемент ≥ (немесе ≤) кез келген басқа элемент. Математикада, әсіресе реттік теорияда, ішінара реттелген жиынның (посеттің) кіші жиынының ең үлкен элементі – бұл жиынның кез келген басқа элементінен үлкен элемент. Ең кіші элемент термині осыған қарама-қарсы анықталады, яғни ол – бұл жиынның кез келген басқа элементінен кіші элемент.

Қажетті шарттар

Шекті тізбекте әрқашан ең үлкен және ең кіші мүше болады.

Жоғарғы және төменгі

Бүкіл ішінара реттелген жиынның ең кіші және ең үлкен элементтері ерекше рөл атқарады және олар төменгі (⊥) және жоғарғы (⊤) немесе нөл (0) және бірлік (1) деп аталады. Егер екеуі де болса, онда бұл жиын шектелген жиын деп аталады. 0 және 1 белгілері көбінесе жиын толықтырылған тор болғанда қолданылады, және шатасуға мүмкіндік болмаса, яғни, төменгі және жоғарғы элементтерден өзге 0 және 1 элементтерін қамтитын сандардың ішінара реті туралы сөз болмағанда. Ең кіші және ең үлкен элементтердің болуы – ішінара реттің ерекше толықтық қасиеті болып табылады. Қосымша кіріспе ақпарат тәртіп теориясы туралы мақалада таба аласыз.

Мысалдар

Тұрақты сандардың ішкі жиыны нақты сандар жиынында жоғарғы шекке ие емес. қатынасы былай берілсін: . Жиынның жоғарғы шегі бар, бірақ ең кіші жоғарғы шегі және ең үлкен елементі жоқ (қ. сурет). Рационал сандарда, квадраттары 2-ден кіші сандар жиыны жоғарғы шекке ие, бірақ ең үлкен элементі де, ең кіші жоғарғы шегі де жоқ. 1-ден кіші сандар жиынында ең кіші жоғарғы шек бар, атап айтқанда 1, бірақ ең үлкен элемент жоқ. 1-ге тең немесе одан кіші сандар жиынында ең үлкен элемент бар, атап айтқанда 1, ол сонымен қатар ең кіші жоғарғы шек болып табылады. Көбейту ретімен қарастырылғанда, жұптарының жиыны жоғарғы шекке ие емес. Лексикографиялық ретте бұл жиын жоғарғы шектерге ие, мысалы, , бірақ ең кіші жоғарғы шегі жоқ.