Кіріспе
Американдық сегрегациялық ұйымдар
Азаматтар кеңесі (көбінесе Ақ азаматтар кеңесі деп аталады) – АҚШ-тағы ақ үстемдік, сегрегациялық ұйымдардың біріккен желісі, Оңтүстікте шоғырланған және АҚШ Жоғарғы Сотының «Браун білім беру кеңесі» шешіміне қарсы ақ нәсілшілдердің наразылық қозғалысының бір бөлігі ретінде құрылған. Алғашқысы 1954 жылдың 11 шілдесінде құрылды. 1956 жылы атауы Американың Азаматтар кеңесі болып өзгертілді. Оңтүстік АҚШ-та шамамен 60 000 мүшесі бар бұл топтар негізінен мемлекеттік мектептердің нәсілдік интеграциясына қарсы тұру үшін құрылды, бұл «Браун білім беру кеңесі» шешімінің логикалық салдары еді. Кеңестер сонымен қатар Оңтүстік штаттарында сайлауға тіркелуге қарсы күресті (онда 19-шы ғасырдың соңынан бері көптеген афроамерикандықтар сайлау құқығынан айырылған) және 1950-ші, 1960-шы жылдары жалпы қоғамдық орындарды біріктіруге қарсылық көрсетті. Олардың мүшелері экономикалық бойкот, негізсіз жұмыстан шығару, үгіт-насихат және тікелей зорлық-зомбылық сияқты тактикаларды қолданды. 1970-ші жылдарға қарай федералдық азаматтық құқықтар заңнамасының қабылдануына байланысты Кеңестердің ықпалы едәуір төмендеді. Кеңестердің пошта тізімдері мен олардың кейбір кеңес мүшелері 1985 жылы құрылған Сент-Луис қаласындағы Консервативті азаматтар кеңесіне өтті.
Құрылғысы мен қызметі
1954 жылғы мамыр айында АҚШ Жоғарғы Соты «Браун мен Білім беру кеңесі» ісінде мемлекеттік мектептерді бөлу конституцияға қайшы екенін мәлімдеді. Сол кезде Оңтүстік штаттарында мектептер мен басқа да қоғамдық мекемелер штат заңдарымен бөлінген болатын. «Азаматтар кеңесі» Браун ісі бойынша сот шешімінен екі ай өткен соң Миссисипи штатының Индианола қаласында құрылды. 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заң қабылданғаннан кейін тәуекел бірден аяқталған жоқ. Паттерсон және оның жақтастары азаматтық құқықтар қозғалысының күшеюіне жауап ретінде «Ақ азаматтар кеңесін» құрды, ол бұл қозғалысқа экономикалық қысым мен зорлық-зомбылықпен жауап берді. 1951 жылы Т.Р.М. Ховард құрған, барлық афроамерикалықтардан тұратын Моунд-Байу қаласында (Миссисипи штаты) орналасқан «Негрлердің аймақтық кеңесі» (RCNL) Индианоладан 40 шақырым қашықтықта болды. RCNL-дің кейінгі өкілі және болашақ Миссисипи NAACP басшысы Аррон Генри бала кезінде Паттерсонмен танысқан. Бірнеше айдың ішінде «Ақ азаматтар кеңесі» өз басшыларының расистік көзқарастарымен келісетін мүшелерді тартты; жаңа бөлімдер Миссисипитен тыс, Теңіз Оңтүстігінің басқа аймақтарында да құрылды. Кеңес көбінесе көптеген қалалардың белгілі ақ азаматтарының, соның ішінде бизнесмендердің, құқық қорғау органдарының, қоғамдық және кейде дін қызметкерлерінің қолдауын алды, олардың көпшілігі кеңес мүшелері болды. Газет басылымы, заңдық қызметтер, медициналық көмек сияқты мүше кәсіпорындар тіркелген сайлаушыларға қарсы ұжымдық әрекеттер жасады, олардың есімдері алдымен жергілікті газеттерде жарияланды, содан кейін оларға қарсы қосымша жазалау шаралары қолданылды.
Расистік идеология
Кеңес мүшелері "Қара дүйсенбі" атты кітап жариялады. Кітапта афроамерикалықтардың ақ адамдардан кем түсетіні туралы олардың сенімдері егжей-тегжейлі сипатталған, бұл олардың түрлер бөлек болуы тиіс деген нанымының негізі болды. Авторлардың бірі, Миссисипи аймақтық сотының судьясы Том П. Брейди: "Егер біз әділдікке жасалған осы зұлымдыққа бірігіп қарсылық көрсетпесек, онда біз тізе бүгіп бергеніміз жақсы" деп жазды.
Оңтүстік аймақтан тыс аумақтарда
1956 жылдың тамызында олардың ресми газеті "кем дегенде 30 штатта" кеңестер құрылғанын хабарлады, олар Чикаго, Кливленд, Детройт, Лос-Анджелес, Сент-Луис және Ньюарк сияқты қалаларда өткізілді. 1964 жылы Кеңестер бірнеше қаланың газеттерінде екі жарнама жариялады: біріншісі Линкольнның сегрегацияны қолдаушы екенін, ал екіншісі Томас Джефферсонның "табиғат, әдет-ғұрып, пікір екі нәсіл арасында өшпес шекара салды" деген цитатасын келтірді. Осының нәтижесінде Тынық мұхитының солтүстік-батысы мен Миссуриде Кеңестерге қызығушылық артты. Сол сияқты, 1964 жылғы Джордж Уоллес сайлау кампаниясы Индиана және Висконсин штаттарында да қызығушылық тудырды. Оңтүстікке жатпайтын аймақтарда кеңестер құру үшін екі толық уақытты ұйымдастырушы тағайындалды: бұрынғы Джон Бирч қоғамының қызметкері Кент Х. Стеффген Калифорния үшін, онда жақында болған тәртіпсіздіктер Кеңестерге қызығушылық оятып, ал "Ньюбург шайқасы" фильмінің актері Джозеф Макдауэлл Митчелл Вирджиния, Мэриленд және Вашингтон штаттары үшін тағайындалды. 1957 жылдан 1966 жылға дейін Азаматтар кеңесі "Азаматтар форумы" атты телерадио бағдарламасын жүргізді, онда олар сегрегация идеологиясын жариялады. Бағдарлама алғаш WLBT телеарнасында телешоу ретінде көрсетілді, кейін радио форматқа ауыстырылып, Истленд сияқты адамдардың көмегімен Конгресс студияларын пайдалана отырып, Вашингтонда эфирге шықты. Онда Истленд және Джон Белл Уильямс сияқты түрлі тұлғалармен сұхбаттар жүргізілді. 1966 жылдан бастап олар Родезия сияқты Африка елдерінен хабар таратып, Иан Смитпен сұхбаттасты. Басқа да іс-әрекеттерінің ішінде 1950 жылдардың соңғы жартысында Ақ азаматтар кеңесі нәсілшіл балалар кітаптарын шығарды, мысалы, христиандық түсінік бойынша, жұмақтың да бөлінген екенін үйретті.
Кеңес мектептері
Миссисипи штатындағы Ақ азаматтар кеңесі 1964 жылға дейін мектептердің интеграциясына кедергі келтірді. Оңтүстіктің кейбір аймақтарында мектептердегі сегрегация күшейгенде, кейбір қауымдастықтар Ақ азаматтар кеңесінің демеуімен ақ балалар үшін жеке "кеңес мектептерін" құрды. Мұндай жеке мектептер, сондай-ақ сегрегациялық академиялар деп аталатын, мемлекеттік мектептерге қатысты сот шешімдерінен тыс қалды. Осы жекеменшік "сегрегациялық академиялардың" көптегені бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Кеңес Миссисипи штатының Джексон қаласында он екі жекеленген мектеп жүйесін ұйымдастырды.
Сайлаушылардың бас тартуы
Азаматтық кеңестер сайлаушылар тізімінен афроамерикалық сайлаушыларды алып тастау үшін сайлаушыларды тазарту жұмыстарын жүргізді. 1963 жылы федералды сотта бұл практика заңсыз деп табылғанға дейін, Кеңес екі сайлаушыға басқа сайлаушының заңды түрде тіркелгенін тексеруге мүмкіндік беретін заңға қарсы шақыру заңын қабылдады, осы мүмкіндікті афроамерикалық сайлаушылардың тізімін тазарту үшін пайдаланды. Бір округте, Бьенвилл округінде, афроамерикалық сайлаушылардың 95%-ы тізімнен шығарылды.
Зорлық-зомбылық және экономикалық қысым
Ақ азаматтар кеңесі зорлық-зомбылықтан ресми түрде бас тартса да, Гаррет Колизеумдағы кең ауқымды, ашық өткен кеңес отырысында Ақ азаматтар кеңесі мен Ку-клукс-кланның өте радикалды нәсілдік көзқарастарын жариялаған мимеографиялық парақша таратылды. Оның риторикасы Тәуелсіздік декларациясын еске алушы пародия болды: «Адамзат тарихының барысында, негр нәсілін жою қажеттігі туғанда, тиісті шаралар қолданылуы керек. Олардың қатарында – оқ-дәрі, садақ-жебе, сырға салуға арналған тас және пышақ. Біз бұл шындықтарды өзінен-өзі түсінікті деп санаймыз: барлық ақ адамдар белгілі бір құқықтармен тең жаратылған; олардың ішінде – өмір, бостандық және өлген қаралардың іздеуі». Азаматтар кеңесі сегрегацияны жою және сайлау құқығын қолдайтындай сезімтал болған африкалық американдықтарға, NAACP мүшелеріне, сондай-ақ белсенді деп күдіктенген африкалық американдықтарға қарсы экономикалық тактика қолданды. Бұл тактикаларға қара нәсілді азаматтардың ипотекасын «шақыру», несие беруден бас тарту, жұмыс берушілерге белгілі бір адамдарды жұмыстан шығаруға қысым көрсету және қараларға тиесілі бизнесті бойкоттау кірді. Кейбір қалаларда Кеңестер экономикалық қысым көрсетуді ынталандыру үшін NAACP қолдаушыларының және сегрегацияға қарсы петицияларға қол қойғандардың тізімін жергілікті газеттерде жариялады. Мысалы, 1955 жылы Миссисипи штатының Язу қаласында Азаматтар кеңесі мектепте теңдік орнату туралы петицияға қол қойған 53 адамның есімдерін жергілікті газетте жариялады. Ұзақ өтпей петиция берушілер жұмыстарын жоғалтып, несие алу мүмкіндігінен айырылды. Чарльз Пейннің айтуынша, Кеңестер «қалыпқа қанағаттанбағандарға, қара немесе аққа қарамай, қарсы экономикалық шаралардың толқынын күйрету арқылы жұмыс істеді». Олардың нысаналарына мұғалімдер, фермерлер, орта мектеп және жоғары оқу орнының студенттері, дүкен иелері және үй шаруасындағы әйелдер сияқты қара кәсіп иелері де кірді. Эверс 1963 жылы Ақ азаматтар кеңесі мен Ку-клукс-кланның мүшесі Байрон Де Ла Беквиттің қолынан қаза тапты. Азаматтар кеңесі 1964 жылы Беквиттің екі сот процесіндегі заңдық шығыстарын төледі, екеуі де қазылар алқасының келісімге келе алмауымен аяқталды. 1994 жылы Беквит Миссисипи штаты тарапынан жаңа дәлелдер негізінде сотталды, оның бір бөлігі Джексон Кларион Леджердің ұзақ тергеуінен ашылды; ол бірінші дәрежелі кісі өлтіруде айыпты деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды.