Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эпистемологиядағы тұжырым. Ақиқаттың консенсустық теориясы – адамдардың көпшілігі келісетін болғандықтан ғана нақты мәлімдемелерді шындық деп санау процесі.
Concept in epistemology
A consensus theory of truth is the process of taking statements to be true simply because people generally agree upon them.
Consensus gentium (жақсылық келісім)
Шындықтың ежелгі өлшемі, консенсус гентиум (лат. халықтың келісімі), "адамдар арасындағы барлыққа ортақ нәрсе шындықтың салмағын арттырады" (Ферм, 64) дейді. Шындықтың консенсустық теорияларының көптеген түрлері осы принциптің өзгешелеріне негізделген. Кейбір өлшемдерде әмбебап келісім түсінігі қатаң қабылданады, ал басқалары консенсус шарттарын әртүрлі жолдармен нақтылайды. Консенсус теориясының нұсқаларында белгілі бір мәселе бойынша пікір білдірген халықтың нақты тобы, келісім үшін қажетті халықтың үлесі және консенсус жариялау үшін қажетті уақыт классикалық нормадан айырылуы мүмкін.
An ancient criterion of truth, the consensus gentium (Latin for agreement of the people), states "that which is universal among men carries the weight of truth" (Ferm, 64). A number of consensus theories of truth are based on variations of this principle. In some criteria the notion of universal consent is taken strictly, while others qualify the terms of consensus in various ways. There are versions of consensus theory in which the specific population weighing in on a given question, the proportion of the population required for consent, and the period of time needed to declare consensus vary from the classical norm.
Тұтастық - реттеуші идеал
Дескриптивті теория нәрселердің қалай екенін түсіндіреді, ал нормативті теория нәрселердің қалай болуы керек екенін түсіндіреді. Практикалық тұрғыдан алғанда, нормативті теория, дәлірек айтқанда саясат, агенттерге қалай әрекет ету керектігін көрсетеді. Саясат абсолютті міндеттеме болуы мүмкін, агенттерге кез келген жағдайда қалай әрекет ету керектігін айтады, немесе белгілі бір мақсатқа жетуді қаласа, агенттерге қалай әрекет ету керектігін көрсететін шартты нұсқау болуы мүмкін. Саясат көбінесе эвристика, максима, норма, ереже, ұран сияқты кеңес түрінде айтылады. Саясаттың басқаша атаулары – ұсыным және реттеуші принцип. Реттеуші идеалды сипаттама түрінде беруге болады, бірақ ол сипаттайтын нәрсе – істің идеалды жағдайы, оның мақсатын, соңын, мақсатын, ниетін немесе міндетін құрайтын жағдай. Нақты жағдайдың идеалды жағдайға сәйкес келуі сирек, әйтпесе идеалға жетуге бағытталған саясаттың қажеті болмас еді. Нақты жағдай мен идеалды жағдай арасындағы айырмашылыққа сәйкес, нақты консенсус пен идеалды консенсус арасында да айырмашылық бар. Нақты консенсус тұжырымына негізделген шындық теориясы, идеалды консенсус тұжырымына негізделген шындық теориясынан мүлдем өзгеше. Сонымен қатар, идеалды консенсус бірнеше түрлі жолмен идеалды болуы мүмкін. Консенсус жағдайы өзінің мәні бойынша идеалды болуы мүмкін, абстракция, экстраполяция және шектеу құру сияқты зихи операциялар арқылы нақты тәжірибеде ойластырылуы мүмкін. Немесе консенсусқа қол жеткізуге болатын жағдайлар нақты жағдайларды идеалдау ретінде қалыптастырылуы мүмкін. Идеалды консенсус теориясының кең таралған түрі бір немесе бірнеше жағынан нақты қоғамдарды идеалдау болып табылатын қоғамға қатысты.
A descriptive theory is one that tells how things are, while a normative theory tells how things ought to be. Expressed in practical terms, a normative theory, more properly called a policy, tells agents how they ought to act. A policy can be an absolute imperative, telling agents how they ought to act in any case, or it can be a contingent directive, telling agents how they ought to act if they want to achieve a particular goal. A policy is frequently stated in the form of a piece of advice called a heuristic, a maxim, a norm, a rule, a slogan, and so on. Other names for a policy are a recommendation and a regulative principle. A regulative ideal can be expressed in the form of a description, but what it describes is an ideal state of affairs, a condition of being that constitutes its aim, end, goal, intention, or objective. It is not the usual case for the actual case to be the ideal case, or else there would hardly be much call for a policy aimed at achieving an ideal. Corresponding to the distinction between actual conditions and ideal conditions there is a distinction between actual consensus and ideal consensus. A theory of truth founded on a notion of actual consensus is a very different thing from a theory of truth founded on a notion of ideal consensus. Moreover, an ideal consensus may be ideal in several different ways. The state of consensus may be ideal in its own nature, conceived in the matrix of actual experience by way of intellectual operations like abstraction, extrapolation, and limit formation. Or the conditions under which the consensus is conceived to be possible may be formulated as idealizations of actual conditions. A very common type of ideal consensus theory refers to a community that is an idealization of actual communities in one or more respects.