Кіріспе

Хью Виндер Нибли (27 наурыз 1910 – 24 ақпан 2005) – Америкалық соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мүшесі және шамамен 50 жыл бойы Бригам Янг университетінде (BYU) профессор болған ғалым. Ол өнімді автор болды және Джозеф Смиттың археологиялық, тіл білімі және тарихи дәлелдерін қолдайтын апологетикалық еңбектер жазды. Нибли соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мүшесі болды және шіркеу журналдарында көптеген мақалалар жариялап, соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің кітаптары мен доктриналық тақырыптар туралы жазды және лекция оқыды. Нибли Орегон штатындағы Портленд қаласында дүниеге келді, ал оның отбасы 1921 жылы Калифорния штатындағы Лос-Анджелес қаласына көшті, онда Нибли орта мектеп пен жоғары мектепте оқыды. Нибли Германияда соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің миссиясында қызмет етті, онда ол неміс тілін үйренді. Миссиядан кейін ол Калифорния университетіне (UCLA) түсіп, 1934 жылы бітірді. 1938 жылы ол Берклидегі Калифорния университетінен (UC Berkeley) докторлық дәрежесін алды. 1942 жылы АҚШ армиясына қатарына енгенге дейін Клермонт колледждерінде әртүрлі пәндерді оқытты, онда ол барлау офицері ретінде оқытылды. 1946 жылы Нибли Бригам Янг университетінде (BYU) профессор болды, онда ол шетел тілдері мен христиан шіркеу тарихын оқытты. Ол египет және копт тілдерін зерттеуді жалғастырды және 1973 жылы BYU-да Ежелгі зерттеулер институтының жетекшісі болды. Профессорлық қызметі кезеңінде Нибли ғылыми басылымдар мен соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің ресми басылымдарына мақалалар жазды. Нибли «Өзгерістер дәуірі» журналында бірнеше мақалалар сериясын және 1957 жылы Мелхиседек рухының сабақтарына арналған оқулық болған «Мормон кітабына көзқарас» атты еңбегін жариялады. Ол сондай-ақ Жозеф Смит папирустарындағы мәселелерге жауап ретінде және «Бағалы інжу-маржан» туралы басқа да мақалалар жариялады. Ниблидің шіркеу басылымдарынан басқа, ол соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің мәдениетіне бағытталған әлеуметтік тақырыптарда да жазды. Ниблидің еңбектері көп дау тудырды. Кент П. Джексон мен Дуглас Ф. Салмон Ниблидің ежелгі мәдениет пен соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің еңбектері арасындағы параллельдер таңдаулы немесе дәл емес екенін айтты. Ниблидің жақтастары Луис С. Мидгли мен Ширли С. Рикс оның параллельдерінің мағынасы бар екенін мәлімдеді. Хью Ниблидің ұлы Алекс Хью туралы «Көзбен көргеннің иман жолы» (Faith of an Observer) атты деректі фильм жасады. Хью Ниблидің толық еңбектері Ежелгі зерттеулер және Мормон зерттеулері қоры (FARMS) және Deseret Book бірлесіп жариялады. 2005 жылы Нибли қайтыс болған кезде оның қызы Марта Бек өзінің естеліктерінде Ниблидің оны жыныстық тұрғыдан зәбірлегендігі туралы жасырылған естеліктерін қалпына келтіргенін мәлімдеді. Бектың естеліктерін қараған отбасы мүшелері мен бірқатар кітап сыншылары оның мәлімдемесін жалған деп санайды.

Ерте өмір және білім

Хью Нибли Орегон штатының Портленд қаласында Александр ("Эл") Нибли мен Агнес Слоунның ұлы болып дүниеге келді. Олардың басқа ұлдары Слоан Нибли, Ричард Нибли және Рид Н. Нибли болды. Олардың әкесі Александр шіркеудің басқарушы епископы Чарльз У. Ниблидің ұлы еді. Александрдың анасы, Чарльздың әйелі Ребекка Нейбаур болды. Ребекка Мормон дінін қабылдаған алғашқы яһудилердің бірі Александр Нейбаурдың қызы еді. Александр Нибли Льеж конференциясында миссия президенті болды. 1917 жылы Ниблидің отбасы Медфордқа (Орегон штаты) көшіп барды, онда оның әкесі әкесімен бірге қант қызылшасы компаниясын басқара бастады. Келесі жылы, сегіз жасында, Нибли ИСА шіркеуіне крещение рәсімінен өтті. 1919 жылы қант қызылшасы зауыты банкрот болғаннан кейін отбасы Портлендке оралды. 1920 жылы Нибли бастауыш мектебінің директоры барлық оқушыларға IQ тестісін өткізді. Ниблидің жоғары нәтижелерін көрген соң, директор Ниблиге жеке сабақтар беруді шешті. Ниблидің ата-анасы балаларына музыка және француз тілінен жеке сабақтар алды. Ниблидің отбасы 1921 жылы Лос-Анджелеске көшіп барды, онда оның әкесі дамып келе жатқан жылжымайтын мүлік нарығына қатысып, Лос-Анджелестің жоғары қоғамының құрамына кірді. Нибли 1921 жылдан 1923 жылға дейін Алта-Лома орта мектебінде оқыды. Ол 1927 жылы Лос-Анджелес орта мектебін бітірді, онда Джон Кейджпен дос болған. Нибли әсіресе астрономия, өнер және ағылшын тіліне қызығушылық танытты. Телескопынан тосқауылсыз көру үшін ол кірпіктерін кесіп тастады. Әдебиетке деген қызығушылығы оны ежелгі және орта ағылшын, неміс, латын және грек тілдерін зерттеуге итермеледі. 1925 жылдың жазында ол ағаш өңдеу зауытында жұмыс істеді. 1926 жылы Ниблидің өлеңдері Improvement Era және The Lyric West журналдарында жарияланды. Сол жылы оның отбасы сарайға көшіп келді. Нибли алты апта бойын Кратер көлінің жанындағы далада жалғыз өмір сүрді, жалғыздыққа және трансценденталистер сияқты "табиғатқа оралуға" құштарлық танытты. Нибли Резервтік офицерлер оқу корпусына (ROTC) қатысып, үлгерімді болды. Ниблидің айтуынша, ол анасының тікелей тілегімен ROTC-ге қатысқан, және ол егер тағы бір дүниежүзілік соғыс болса, ол офицер болады деп үміттенген. 17 жасында Бригам Янг академиясының Аспен Гроув жазғы мектебіне қатысты. Ниблидің ата-анасы оның әлеуметтік дамуы туралы алаңдады және ИСА миссиясы оған адамдармен көбірек байланысқа түсуге көмектеседі деп ойлады. 1927 жылдың қарашасында Нибли ғибадатханадағы иелік алды және 1929 жылға дейін Германияда ИСА миссиясында қызмет ету үшін Солт-Лейк миссионерлік үйінде оқыды. Ол Германиядағы алғашқы үш аптасын басқа миссионерлермен бірге Кельн қаласында неміс тілін үйреніп өткізді. Миссиясынан кейін ол Грекияға алты аптаға барып, сол жердегі ИСА шіркеуінің басқа мүшелерімен байланысуға арнайы рұқсат алды. Миссиядан кейін Нибли UCLA-да тарих мамандығы бойынша білім алды. Ол сонымен қатар латын, грек және испан тілдерін оқып, 1934 жылы summa cum laude мамандығын бітірді. Ниблидің әкесі Чарльз және інісі Филип 1931 және 1932 жылдары қайтыс болды. 1933 жылдың маусым айында Нибли стенография және теріп жазу білімін пайдаланып, солтүстік-батыс штаттарындағы қысқа мерзімді миссияда миссиялық стенограф ретінде қызмет етті. Ол 1934 жылдың қыркүйегінде Беркли университетінде докторлық диссертациясын бастау үшін уақытында оралды. 1936-1937 оқу жылында ол оқу ақысы мен баспанасын жабатын стипендия алды. Ниблидің әкесі одан ақша қарызға алып, қайтармады. Ол латын тілінен аудармашы болып жұмыс тапты, бірақ қаржысы жеткіліксіз болғандықтан, қымбат Халықаралық үйден арзан пәтерге көшіп барды, онда көршілері араб тілінде сөйлейтін. Оның "Рим ойындары - архаикалық жылдық культтің сақталуы" атты диссертациясы қабылданды және ол 1938 жылы ғылым кандидаты дәрежесін алды.

Клермонт мектебінде оқыту және әскери қызмет

Нибли Клермонт колледжінде оқытушылыққа ерікті түрде қатысып, 1939–1940 оқу жылында ақысыз сабақ берді. Келесі жылы ол оқытушы болып жұмысқа алынды, тарих, әлеуметтік философия, қазіргі Еуропа тарихы, гуманитарлық ғылымдар, АҚШ тарихы, білім беру тарихы, грек және неміс тілдерін оқытты. Ол Германиядан қашып келген ғалымдармен бірге сабақ берді, соның ішінде Томас Манн, және бірде зейнеткер профессор Эверетт Дин Мартинмен бірге сабақ өткізді. Ол белгілі зиялылардың Соғыс мақсаттары мен бейбітшілік мақсаттары жөніндегі комитетте сөйлеген сөздерін жазып отыратын хатшы болды. Ол басқа да тілдерді, соның ішінде ирланд, вавилон, орыс, итальян және испан тілдерін үйренді. Ол мүмкіндігінше ана тілінде сөйлейтін адамдармен сөйлесуге тырысты. Беркли университетіндегі досы Пол Спрингерге жазған хатында Нибли Скриппс колледжіндегі екі досының нацистік агенттер екені анықталғанын жазды. 1942 жылдың маусым айында Клермонттан кетіп, Екінші дүниежүзілік соғысқа АҚШ армиясына қарапайым сарбаз ретінде қатысты. Армияда Нибли 1943 жылдың наурыз айында негізгі дайындықтан өткеннен кейін ауа райын бақылау мектебін бітірді. Оның командирі оны офицерлік даярлыққа ұсынды, ол Мэриленд штатының батысындағы Ричи лагерінде АҚШ армиясының барлау орталығында әскери барлау бойынша оқудан өтті. 2 маусымда барлау дайындығын аяқтады. Тамыз айында ол екінші Order of Battle курсына қатыса бастады. Еуропаға кетер алдында ол Анахид Искианға қыз іздеп, үйленуге ұсыныс жасады, бірақ ол бас тартты. Нибли өзінің "Орден Битва" курсын бітіргендерімен бірге аға сержант атағын алды. Hyde Park Corner-де OB оқуын аяқтағаннан кейін, ол 1944 жылдың маусым айындағы Order of Battle кітабына неміс офицерлері туралы ақпарат жинауға көмектесуге тағайындалды. Ол 101-ші әуе десанттық дивизиясының офицерлері мен басқа да әскерилерге неміс шайқас құрылымы туралы нұсқау берді. Ол D-Day шабуылы кезінде Юта Бич дивизиясының құрамында болды және операция Market Garden аясында Эйндховенге парашютпен қонды. Нибли неміс әскери қозғалыстары туралы ақпаратты азаматтардан, құжаттардан және тұтқындардан жинады. Ол No5 командасының жалғыз аман қалған мүшесі болды. Ол Дахау концлагеріне босатылғаннан кейін бірнеше күн өткен соң барды. 1945 жылдың қараша айында армиядан босатылып, Юта штатының Ураган қаласының жанында демалысқа шықты. Improvement Era 1946 жылы Ниблиді бас редактор ретінде жұмысқа алды. Бос уақытында Нибли Фаун М. Бродидің Джозеф Смит туралы маңызды өмірбаянына, "Ешкім менің тарихымды білмейді" деген кітабына толыққанды жауап жазды. "Жоқ, ханым, бұл тарих емес" деп аталатын жауапта Бродидің еңбегіндегі кемшіліктер, соның ішінде оның дереккөздерді қалай түсінгені анықталды, бірақ ол мұны "ауырсыну мен жоғарыпарсылықпен" жасады. "Мормондық зерттеулер: сын тарих" кітабының авторы Рональд Хелфрихтің айтуынша, "Жоқ, ханым" кітабы "мормондық апологетика мен полемика тарихындағы бұрылыс нүктесі болды", өйткені ол өз аргументтерінде ғылыми тілді қолданды. Хелфрих пікірінше, Ниблидің жоғарыпарсылық тілі Ниблидің өзінің "патриархалдығы мен әкелік қатынасының" көрінісі болуы мүмкін. Броддиге өмірбаянын жазуға көмектескен тарихшы Дейл Морган Ниблидің "өз тіліне құмар болғанын" байқады. Джозеф Смит туралы өзінің өмірбаянымен танымал Ричард Бушман "Жоқ, ханым" кітабына қатысты сын-пікірлерді естігеннен кейін, оның қаншалықты "дәл" екеніне таң қалды. Ниблидің риторикалық стилі шіркеудің қорғаушыларымен танымал болды, ал 1979 жылы Ежелгі зерттеулер және мормондық зерттеулер қоры (FARMS) құрылып, "Нибли стиліндегі апологетика мен полемика" жариялады. Солтүстік Лейк-Ситиде тұрып жатқанда Нибли орыс тілін жақсарту үшін өзі мен украиналық бөлмелес серігі тек орыс тілінде сөйлесін деп талап етті. Нибли бөлмелесіне орыс тілінде жасаған әр қателігі үшін бір центтен, ал әр ағылшын сөзі үшін екі центтен төлеуге уәде берді.

БЮУ профессоры

Апостол Джон А. Видтсо Ниблиді БЮУ президенті Говард С. Макдоналдқа ұсынды, ол 1946 жылы БЮУ-да дін және тарих профессоры болды. Бірінші жылы грек және орыс тілдерінен сабақ беріп, христиан тарихын оқытты. Ол БЮУ кітапханасына ертедегі христиан шіркеуінің бес жүзден астам томын сатып алуды ұйымдастырды; бұл томдар қазір кітапхананың Ежелгі зерттеулер оқу залын құрайды. Ол исланд қауымынан Испан Форк қаласына көне скандинав тіліндегі кітаптар да сатып алды. 1953 жылы толық профессор атағын алды. 1954 жылы Нибли «Альфа және Омега» деп аталатын «ғылыми және рухани шындықтың әртүрлі салаларын біріктіруге» бағытталған студенттік клубтың кеңесші кеңесінде болды. Нибли БЮУ-дан Юта университетінде жұмыс істеу үшін кетуді ойлады, бірақ J. Reuben Clark Нибли тек БЮУ-да жұмыс істей алатын жобаларды ұсынды. Уилкинсон университеттің Нибли үшін университет кітапханаларына жылына екі рет саяхат жасауына келісті, сондықтан Нибли БЮУ-да қалды. Алайда университет жылына екі кітапханаға баруды қаржыландырған жоқ. Нибли 1950 жылдары «Батыс саяси тоқсандық», «Батыс сөйлеу» және «Еврей тоқсандық шолуларында» жариялады. 1959–1960 оқу жылында Нибли Беркли университетінде гуманитарлық ғылымдар бойынша қонақ профессор ретінде сабақ берді. Ол египет тілін жаңа профессор Клаус Баерден оқыды. Нибли бірнеше аптадан кейін копт тілінде сабақ беретін жалғыз студент болды, ал египет тіліндегі сыныпта екі студенттің бірі болды. Беркли университеті оған профессорлық лауазымға орналасуды ұсынды, оның жалақысы БЮУ-дағысынан жоғары болды. Нибли БЮУ-да қалуға шешім қабылдады және тіл сабақтарын тоқтатуды өтінді. Нибли 1959 жылдың қазан айында және 1960 жылдың қаңтарында «Jewish Quarterly Review» журналында «Христиандық ғибадатханаға қызғаныш» деп аталатын екі бөлімді мақала жариялады, онда ертедегі христиандардың ғибадатханадағы рәсімдерді қалай қалағаны талқыланды. Нибли БЮУ-ға қайтып келгенде, дін факультеті Мормон кітабы немесе ЛДС шіркеуінің негізгі ілімдері бойынша сабақ қажетті дін сабағы болуы керектігін талқылады. Бұл пікірталас Ниблиді көңілсіздікке түсірді, сондықтан ол 1960 жылдың маусым айында өткен түлектер жиналысында дұға айтуды өтінгенде, ол: «Біз бүгін мұнда жалған діни қызметкерлердің қара киімдерін киіп жиналдық», – деп бастады. Ол 1961 жылы «Church History» журналында «The Passing of the Church: Forty Variations on an Unpopular Theme» атты еңбегін жариялады. Бұл мақалада Нибли ертедегі шіркеу аталары христиан шіркеуінің табысқа жетуін күтпегенін, сондықтан әлеуметтік мәселелермен, шіркеу әкімшілігімен, миссионерлік жұмыспен немесе жұртшылықтан қолдау табумен айналыспағанын, керісінше, олар өлім мен өмірден кейінгі өмірде сыйлықтарын күткенін айтқан. Ханс Хиллербранд сол журналда алғашқы христиандардың «шіркеу» болғаны «теологиялық тұрғыдан қауіпті» болған деп жазды. Роберт М. Грант Нибли шіркеу аталарының сөздерін мән-жайын ескермей, өз бетімен айтқан деп айтқан. Грант институционалдық шіркеу тарихының мәселесі маңызды екендігіне келісті, әйтпесе шіркеу тарихы идеялар тарихы болып саналуы мүмкін. Нибли бұл пікірлерге жауап бермеді. Нибли сонымен қатар, ретімен 1965, 1966 және 1967 жылдары «Revue de Qumran», «Vigiliae Christianae» және «Concilium: An International Review of Theology» журналдарында мақалалар жариялады. «Vigiliae Christianae» журналында жазған мақаласында ол, гностицизм туралы алғашқы христиандық деректерге сүйене отырып, Иса шәкірттеріне қайта тірілгеннен кейін қосымша ырымдарды үйретті деген пікірді ұсынды. 1966–1967 жылдары Чикаго университетінде египет тілін Клаус Баер мен Джон А. Уилсоннан оқыды. Оған Кларион мемлекеттік колледжінде оқытушылық қызмет ұсынылды, бірақ ол бас тартты. 1973 жылы БЮУ президенті Даллин Х. Оукс Ниблиді БЮУ-да Ежелгі зерттеулер институтының директоры болуға сендірді, әкімшілік аспектілерді қарау үшін директордың көмекшісі болды. 1975 жылы қызметкер лауазымынан зейнетке шыққаннан кейін, ол 1994 жылға дейін профессор-эмиритус болып жұмыс істеді. Ол Гарольд Б. Ли кітапханасында шағын кеңседе жұмыс істеді, ол өзінің «Бір мәңгілік дөңгелек» атты үлкен еңбегінде жұмыс істеді, ол Ыбырайым кітабындағы гипоцефалияға («Факсимиль 2») назар аударды.

Студенттер

Ниблидің көрнекті студенттері Крешимир Ćosić, Авраам Гилеади, Джон Ги және Бенджамин Уррутия. Ниблидің қызы Кристинамен дос болғаннан кейін, Крешимир Ćosić Хью Ниблиге ӘҚТ шіркеуі туралы сұрақтар қойды. Нибли Ćosić-ке үйретті және оны шүкіршілікпен суға батырды, ал Ćosić 1973 жылы бітіргенге дейін олардың Евангелия талқылауларын жалғастырды.

Әлеуметтік және саяси көзқарастар

Нибли белсенді демократ, табиғатты қорғаушы, пацифист және материализмге қарсы болған. Ол АҚШ-тың Вьетнам соғысына қатысуына қарсы күресті. Оның жинақталған еңбектерінің 9-томы, "Сионға жақындау" кітабында капитализм мен социализмді сынаған және құлшылық заңын қолдаған мәдениет туралы эсселері бар. Нибли 1983 жылы "Лидерлерден менеджерлерге: қатаң өзгеріс" атты сөйлесінде студенттерді жоғары тұрғандарына ұнауға және "көңіл көтеруге" шақырғаны үшін ЛДС мәдениетін сынады, бұл Нибли мәдениеттің құлдырауының белгісі деп мәлімдеді. Кейінгі сұхбатында Нибли Рекс Ли мен басқару мектебінің оқытушыларының осы сөйлесін жек көретінін айтты. Нибли студенттердің оқудан гөрі сыртқы түріне көбірек мән беретінін сезінді. 1975 жылғы "Білімсіз ынта" сөйлесінде ол студенттердің шіркеу жиналыстарында қиындық көруге тым көп көңіл бөлгенін, ал рухани жаттығуларға жеткілікті мән бермейтініне алаңдады. Бай отбасында өскен кезінде кешкі асқа киетін пальто мен галстуктерінен өзгеше, Нибли өзінің сыртқы түріне немқұрайлы қарау бейнесін қалыптастырды. Оның екі әріптесі Ниблидің біреуге жаңа пальто алу үшін шіркеу жинағына ақша салғанын, бірақ ол адамның өзі екенін білмейтінін айтты. Бір профессордың айтуынша, Нибли өзінің шалақы келбетімен мақтанған, BYU факультетінің деканы бола алмайтынына әзілдеген. Оның үйінің ауласы көбінесе ретсіз болып, көршілеріне оны тазалауға тыйым салғаны немесе шөп шабу үшін ешкіні байлап қойғаны туралы әңгімелер тарады.

ЛДС шіркеуімен ынтымақтастық

1957 жылы Ниблидің «Мормон кітабына қатысты көзқарас» кітабы Мелхиседек діни қызметкерлері сабақтары үшін ЛДС шіркеуінің ресми оқулығы болды. Кітап Мормон кітабындағы оқиғалар мен ежелгі Таяу Шығыс дәстүрлері арасындағы параллельдерді көрсетті. Мормон тарихын зерттеген эссесінде Марвин С. Хилл ежелгі мәдениет пен Мормон кітабы арасындағы көптеген ұқсастықтар «көбінесе американдық сипатқа ие, ежелгі емес» екенін айтты, бірақ Хилл бұл мәселені әрі қарыштап қарастырмады. Сол жылы Ниблиге кітабын оқыған шіркеу мүшелерінен дінге қатысты көптеген сұрақтар келіп түсті. Ол оқырмандардың жиі қоятын сұрақтарына жауап беру және шіркеудің жоғары лауазымды тұлғаларын хабардар ету үшін түрлі тақырыптар бойынша есептер жинады. Оқулық жарық көргеннен кейін ол жергілікті шіркеу қауымдарына жиі лекция оқыды. 1988 жылы жарық көрген үшінші басылымын қарастырған Уильям Хэмблин Ниблидің ежелгі Таяу Шығыс мәдениеті туралы түсіндірмесінің дұрыс болғанын, бірақ ол өзінің басқа, күшті аргументтерін әлсірететін анахронизмдерге барып тірелгенін айтты. Сондай-ақ, Хэмблин Ниблидің Таяу Шығыс мәдениеттері мен Мормон кітабындағы оқиғалар арасындағы маңызды айырмашылықтарды назарға алмағанын атап өтті. «Диалог» журналында Луис Мидгли Ниблидің Мормон кітабының ұстанымдарын қазіргі саясатқа қолдануын жоғары бағалады. «Мәсіх қауымының» мүшесі Роберт Месл кітапқа жазған шолуында Ниблидің ЛДС шіркеуіне қатысты сынды қабылдамауы оның жеткілікті түрде сын көзбен қарауына кедергі келтіргенін, оның жұмысын «бос және наивті» деп сипаттады. 1961 жылы Нибли «Bookcraft» баспасы арқылы «Миф жасаушылар» кітабын жариялады. Кітапта Нибли Джозеф Смит туралы антимормондық мәлімдемелерге классикалық апологеттік стильде қарсылық білдірді. Шіркеудің жоғары лауазымды тұлғалары Ниблидің жазбаларына тағы да әсерленді, ал Ирвинг Уоллестің «Жиырма жетінші әйелі» жарық көрген кезде, олар Ниблиден жауап жазуын сұрады. Нибли Бригам Янг туралы тарихи материалдарды зейін қойып зерттеді. Ол «Sounding Brass: Informal Studies in the Lucrative Art of Telling Stories about Brigham Young and the Mormons» кітабын жариялады, онда Уоллестің кітабындағы таластарды ғана емес, Бригам Янг туралы көптеген басқа да пікірлерді де талқылады. Кітапта «Мормонға қарсы кітапты қалай жазуға болады (жаңадан бастаушыларға арналған нұсқаулық)» деген сатирикалық тарау бар. «Тарихшылар және Қиыр батыс» атты эссесінде Томас Г. Александр «Sounding Brass» кітабының «интеллектуалды артықшылық» түріндегі айқын кемшіліктерді сарказммен көрсеткенін айтты. Александр православиелік мормондардың кітап олардың көзқарасын нығайтатынын бағалайтынын, бірақ тарихшылардың оқиғаларды егжей-тегжейлі қарастыруды қалайтынын атап өтті. 1967 жылы ЛДС шіркеуі Джозеф Смит папирустарын сатып алды. Бірінші президенттік Ниблиден папирустарға жауап беруін сұрады. 1975 жылы Нибли папирустардың аудармасы мен түсіндірмесін жариялады. Онда Нибли «Тыныс кітабынан» алынған папирустар мәтінінің ЛДС храмдарындағы «Құдайға бағышталу» рәсімімен байланысты екенін дәлелдеді. Нибли Ыбырайым туралы жазуын жалғастырып, 1981 жылы «Мысырдағы Ыбырайым» кітабын жариялады. Ол Джозеф Смиттың «Бағалы інжу-маржан» кітабындағы жазбаларының ежелгі мәтіндерден шабыттанғанын және алынғанын көрсетуге баса назар аударды. Марвин С. Хилл Ниблиді Ыбырайым кітабын Ыбырайымнан кейін жүздеген жылдар өткен жазбалармен салыстырғаны үшін сынға алды; Луис Мидгли Хиллді Ниблидің аргументін дұрыс түсінбегендігі үшін сынға алды, ол Ыбырайым кітабын Джозеф Смит білмеген қатардағы әдебиетпен салыстыруға қатысты. 1982 жылы «Диалог» журналында жарияланған шолуда Эрик Джей Олсен Ниблидің «Мысырдағы Ыбырайым» кітабындағы эклектикалық тәсілінің сирек дереккөздерді келтіру арқылы тым көп көлемді болғанын айтты. Олсен Ниблидің өзінің аргументтерін қолдайтын мысалдарды таңдауын сынға алды. 1985 жылы шіркеу басшылары храмдық құдайға бағышталу рәсімін өзгертуді қарастырып, Ниблиден «құдайға бағышталудың тарихы мен маңызы» туралы жазуды өтінді. 1986 жылы Нибли Бірінші президенттікке және Он екі елшінің кворумына храм туралы бір эссе, ал құдайға бағышталу тарихы туралы материалды қосымша материал ретінде ұсынды. Бұл эсселер басқа кітаптарда жарияланды, бірақ храмдық құдайға бағышталу рәсіміне нақты сілтемелер жасалмады.

Ғылым мен сын

Евангелистік ғалымдар Моссер мен Оуэн Ниблиді "Мормон ғылыми апологетикасының әкесі" деп атады. Уильям Хэмблин, БЮУ-дағы әріптесі: "Ниблидің әдістемесі тарихтан гөрі салыстырмалы әдебиетке көбірек негізделген". Джозеф Спенсер, БЮУ-дың дін профессоры, "Мормон кітабын зерттеу журналында" жариялаған мақаласында Ниблидің "қазіргі кезде [Мормон кітабын зерттеу] саласының қозғаушы күші" болғанын айтты. Ниблидің өзі 1951 жылы Фрэнсис Киркхамға жазған хатында "Мормон кітабының ғалымы" емес екенін және өзінің зерттеулерін "университет баспасының құзырына жатпауы тиіс" "халықтық еңбектер" деп сипаттады. Мормон кітабын қорғауда "Лехи шөлде және Яредтілер әлемінде" Нибли өзін мормонға қарсы аргументтерге қарсы зияткерлік шайқаста қорғаныс жасайтын тұлға ретінде көрсетті, ол "қорғаушы адвокат" ретінде "бейтарап емес" екенін мойындады, бірақ оның цитаталары мен дәлелдері "квалификациялы және әділ" екенін мәлімдеді. "Кумрадан бастап" еңбегіндегі тарихи аргументтері Мормон кітабының негізгі ойын басып тастауы мүмкін деп алаңдаған Нибли Мормон кітабы туралы жазуын кітаптың пайғамбарлық хабарына арналған уағыздарға қарай бұрды. Нибли 1967 жылдан кейін де Ыбырайым кітабының тарихилығы туралы жазды. 1988 жылы "Хью Ниблидің толық еңбектері" жинағына жазған шолуында, BYU Studies журналының 1-ші санында Кент П. Джексон Ниблиді дереккөздердің жетіспеуі, дереккөздерді таңдамалы пайдалану және оларды контекстен тыс қолдану үшін сынады. Джексон Ниблидің ерте зерттеулері оның ең нашарлары екенін және олардың кейбіреулері оның жинақталған еңбектерінде жарияланбауы керек деп мәлімдеді. Бұған жауап ретінде Луи Мидгли Ниблидің әдістемесін қорғады және Джексонның салыстырмалы зерттеулердің мүмкін еместігін жоққа шығарғанын, өйткені барлық тарихи зерттеулер "баламалардың арасынан таңдауды қамтиды" деді. Юджин Англияның "Кумрадан бастап және Сионға жақындау" еңбектерінің 7-ші және 9-шы томдарына жазған шолуында Ниблиді Кассандра кейіпкері ретінде сипаттады. Англия Ниблидің қоршаған ортаны сақтау, соғыстан аулақ болу және өркендеу теологиясына қарсы тұру туралы әлеуметтік пікірлері көбінесе назарсыз қалғанын атап өтті. Англия Ниблидің айқын тілі мен өткір сатирасын жоғары бағалады, "Лидерлерден менеджерлерге: Қиралы өзгеріс" атты сөйлеуінің жоқтығын томдардың маңызды кемшілігі деп атады. 2000 жылы шыққан Dialogue журналында Дуглас Ф. Салмон Ниблидің салыстырмалы әдісін зерттеді, оның Энсинге жазған Енох туралы мақалалар сериясына назар аударды. Салмон Ниблидің Бағалы інжу мен ежелгі мәтіндер арасында тапқан кейбір параллельдердің өте таңдамалы екенін, ал басқаларының дәл емес, маңызсыз немесе бұрмаланған дереккөздер екенін атап өтті: "параллеломания". Салмонның пікірінше, тиісті параллельдер ежелгі еңбектің тілі, мәдениеті және контекстін ескеруі керек. Бұл мәселеге жауап ретінде Хэмблин The FARMS Review of Books басылымында Ниблидің бірнеше қателік жасағанына қарамастан, бұл Бағалы інжу-маржанның Енох туралы ежелгі жазбалармен ұқсастығы туралы оның барлық аргументін жоққа шығаруға себеп бола алмайтынын айтты. Хэмблин Салмонды FARMS зерттеушілерінің параллельдер әдістемесі туралы айтқандарын елемегендігі үшін және Ниблидің зерттеулерінде қателіктер тапқандығы үшін айыптады. Джералд пен Сандра Таннердің Солтүстік Лейк-Сити хабаршысында Рональд В. Хуггинс 2008 жылы Ниблидің "өз цитаталарын жасанды түрде оларды көбірек қолдау үшін өзгертетінін" жазды және бірнеше мысал келтірді. Ширли С. Рикс "FARMS Review of Books" журналына жауап жазды. Ол Ниблидің төменгі жазбаларын тексерген адамдардың тәжірибесіне сүйене отырып, редакторлар мен машинистер қате жіберуі мүмкін екенін түсіндірді. Ол Ниблидің кейбір жарияланған еңбектері, оның сөздері сияқты, жариялануға арналмағанын және факт-чекерлер өз бетінше түбіртектерді қосуға тиіс болғанын айтты. Рикс, FAIR (бұрынғы FairMormon) қауымдастығына қатысты апологеттермен бірге, Ниблидің аргументтері тым агрессивті болуы мүмкін және оның төменгі жазбаларында көптеген себептермен қателер болуы мүмкін, бірақ Нибли өзінің дереккөздерін ойлап таппағанын мәлімдеді. Рикс Хьюгинстің сын-пікірлеріне тікелей жауап бере отырып, Ниблидің аударма стилі сөзбе-сөз емес, поэтикалық болуы мүмкін екенін және Нибли аударманы өз алдына түсініктеме ретінде қарастырғанын айтты. Нибли мен Родс мысырлық дін мен "Джозеф Смиттың Факесимиль №2-ге берген түсіндірмесі" арасындағы параллельдердің ыңғайлы таңдау емес, египет және ЛДС діндеріндегі маңызды теологиялық тақырыптар екенін, осылайша Джозеф Смит аяндарының шынайылығын қолдайтынын мәлімдеді. Ерте христиандық ғылымының маманы Ариэль Байби Лаутон Ниблидің ерте христиандық туралы жазуында "әдістемесінің негізінде апологетикалық мотивацияға негізделгенін көрсететін тігістер мен жарықтар бар" деді.

Мұра

1982 жылдан 1984 жылға дейін Хьюдың ұлы Алекс Нибли Ниблимен сұхбаттасуды ұйымдастырды, оны өзінің өмірі туралы "Көзқарастың сенімі" деген деректі фильмде пайдалану үшін. Стерлинг Ван Вагенен продюсер болды. Ол Хьюдың 75 жасқа толуына арналған BYU-дағы арнайы салтанатта көрсетілді. Джон Уэлч FARMS ұйымдастырғаннан кейін, ол Deseret Book-пен Хью Ниблидің жинақталған еңбектерін бірлесіп басып шығаруға келісті. Бірінші том 1986 жылы жарық көрді, ал 2002 жылға дейін 14 том басылды. FARMS сондай-ақ Ниблидің 80 жылдығына арналған екі томдық Festschrift жариялады. Жинаққа Азиз Атия, Джеймс Чарльзворт, Сайрус Гордон, Джейкоб Милгром, Джейкоб Нойснер және Рафаэль Патайдың мақалалары енді. 2001 жылы Гарольд Б. Ли кітапханасындағы Ежелгі зерттеулер оқу залы көшірілгенде, оның аты Хью Нибли атындағы Ежелгі зерттеулер оқу залы деп өзгертілді. Кейін Алекс Нибли Хьюдың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан кезіндегі естеліктерін "Сержант Нибли, PhD" деген кітапта жинақтады, ол 2006 жылы жарық көрді. Ол соңғы кітабына қатысты материалдарды 2002 жылдың күзінде FARMS-ке тапсырды, ол 2010 жылдың наурыз айында оның 100 жылдығына арналған еске алу ретінде жарияланды. Оның некрологында ол 14 тілді жетік білгені айтылды. Нибли өмірінде мормондық халық аңызына айналды, және LDS шіркеуінің мүшелері оның туралы көптеген фантастикалық әңгімелер айтты. Sunstone журналында жарияланған бір мақалада бірнеше кең таралған халық әңгімелері (кейбіреулерінің шындығы күмәнді) келтірілген, сонда соңғы күндердің қасиеттілері Нибли туралы әңгімелейтін, мысалы, екінші дүниежүзілік соғыста парашютпен секіргенде гректерді өзінің достығына көндіру үшін "Иллиададан" цитаталар айқайлаған, немесе студенттің тілді білмейтінін ескермей, оған неміс тіліндегі кітаптарды оқуға ұсынған жайттар айтылған.

Марта Бектің мәлімдемелері

Ниблидің қызы Марта Бек 2005 жылы "Сәулетшілерді тастап кету: Мормондарды қалай жоғалтып, иманды қалай таптым" атты кітап жариялады. Онда ол ЛДС шіркеуінен кету жолын баяндап, 1990 жылы әкесінен бала кезінде сексуалдық зорлық көргенін еске түсіргенін айтты. Бек бұл зорлықты әкесінің мормондық сенімді қорғаушы рөлімен байланыстырды. Кітап ЛДС шіркеуі тарапынан айыпталып, сынға ұшырады. Бұл мәлімдемелер ұлттық деңгейде кеңінен таралды. Нибли бұл айыптауларды білгенін және оларды жоққа шығарғанын мәлімдеді. Бектің жеті бауырласы жауап беріп, Нибли әулетінің шамамен жартысы ЛДС шіркеуінен шығып кеткенін немесе мормонизмде белсенді болмайтынын, ал көпшілігі әкесінің мінезі мен әдеттеріне наразы болғанын, бірақ Бектің мәлімдемесін қабылдамай біріккенін атап өтті. "Санстоун" журналында "Сәулетшілерді тастап кету" кітабына жазған рецензиясында Тания Рэндс Лион Бектің баяндамасындағы көптеген "ішкі қайшылықтарды" атап өтті, олар зорлық-зомбылық туралы айыптауларға қарсы дәлелдеп, мормонизмге деген теріс көзқарасынан алаңдады. Лион сондай-ақ Бек бастапқыда осы қолжазбаны роман ретінде жазуды жоспарлағанын, бірақ баспагердің ұсынысымен автобиографияға айналдырғанын айтты.

Таңдалған жарияланымдар

"Жоқ, ханым, бұл тарих емес" (1946). Шөлдегі Лехи және яредтілер әлемі (1952). "Миф жасаушылар" (1961). "Ғибадатхана деген не?" ; Тарихтағы ғибадатхана идеясы (1963). Мормон кітабына қатысты көзқарас (1964). Куморадан бері (1967). SBN: 87747 240 8.
Джозеф Смит папирустарының мәні; Мысырлық сыйлық (1975). Нибли уақытты және мәңгілік туралы; Хью В. Ниблидің классикалық эсселері (1978). Ыбырайым Мысырда (1981).