Кіріспе

Колорадо штатының Жоғарғы палатасы

Колорадо штатының Сенаты – АҚШ Колорадо штатының заң шығару органы – Колорадо штатының Бас Ассамблеясының жоғарғы палатасы болып табылады. Ол бір округтен сайланған 35 мүшеден тұрады, әр округтің 2000 жылғы халық санағы бойынша шамамен 123 000 халқы бар. Сенаторлар төрт жылдық мерзімге сайланады және қатарынан екі мерзімнен аспауы тиіс. Мерзімі біткен сенаторлар бір мерзім (төрт жыл) өткен соң қайтадан сайлауға түсе алады. Колорадо Сенаты Денвер қаласындағы Штат Капитолийінде жиналады.

Тарих

Колорадо штатының Бас Ассамблеясының бірінші отырысы 1876 жылдың 1 қарашасынан 1877 жылдың 20 наурызына дейін өтті. Лафайетт Хед – штаттық сенаттың алғашқы президенті болды.

Шарттар мен біліктілік

Колорадо Сенаты 35 мүшеден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Палатаның жартысы губернатор сайлауы болатын жылы, ал қалған жартысы президент сайлауы болатын жылы сайланады. Мемлекеттік сенаторлардың өкілеттік мерзімі екі кезекті мерзіммен, яғни сегіз жылмен шектеледі. Өкілеттік мерзімі біткен бұрынғы мүшелер төрт жылдық үзілістен кейін қайтадан сайлауға түсе алады. Заң шығарушы органдағы бос орындар көбінесе арнайы сайлаулардың орнына саяси партиялардың бос орынды толтыру комитеттерімен толтырылады. Мемлекеттік сенатордың мерзімінің бірінші жартысын толтырған бос орынға тағайындалғандар, келесі жұп жылғы қараша айындағы сайлауда сенатор тағайындалған орынның қалған мерзімі үшін сайлануға міндетті.

Процедура және өкілеттіктер

Төменде көрсетілген ерекшеліктерден басқа, Колорадо Сенаты АҚШ Сенатына өте ұқсас жұмыс істейді. Тұрақты сессиялар жыл сайын өткізіледі және қаңтар айының екінші сәрсенбісінен кешіктірмей басталады. Тұрақты сессиялар 120 күннен аспайды. Арнайы сессияларды Колорадо губернаторы кез келген уақытта немесе әр палатаның мүшелерінің үштен екісінің жазбаша өтініші бойынша шақыруға болады, бірақ мұндай сессиялар сирек өткізіледі. Бас Ассамблеяның кейбір комитеттері сессиялар арасында жұмыс істейді және заң шығару сессиялары арасында Бас Ассамблеяның мақұлдауысыз шешім қабылдауға шектеулі құқықтары бар. Екі палатаның бірлескен процедуралық ережелері жыл сайынғы заң шығару сессиясының басында көптеген заңдарды ұсынуды және заң шығару процесінің әр кезеңін аяқтау үшін қатаң мерзімдерді сақтауды талап етеді. Сонымен қатар, бірлескен процедуралық ережелер әрбір заң шығарушыға жыл сайын бес заң жобасын ұсынуға шектеу қояды, бірақ бұл міндетті емес резолюцияларға, бірыңғай заңдарға, уақытша комитеттердің заң жобаларына және бюджеттік заң жобаларына қатысты белгілі бір ерекшеліктерге жатады. Бас Ассамблея мүшелерінің көпшілігі заң шығару сессиясы басталғанға дейін (немесе олардың көпшілігі) қандай заң жобаларын ұсынатындарын шешеді, бұл сессия басталғаннан кейін сайлаушылардың өтініші бойынша жаңа заң жобаларын ұсыну мүмкіндігін шектейді. Бас Ассамблея қабылдаған көптеген заң жобаларында "қауіпсіздік шарттары" (яғни, заң жобасының шұғыл мәселеге қатысты екендігі туралы заңнамалық мәлімдеме) болады және егер басқаша көзделмесе, заң шығару сессиясынан кейін 1 шілдеде күшіне енеді. Кейбір заң жобалары "қауіпсіздік шарттары"сыз қабылданады, бұл олар күшіне енгенге дейін референдумға салу туралы өтініш беруге мүмкіндік береді және егер басқаша көзделмесе, заң шығару сессиясынан кейінгі тамызда күшіне енеді.

Мемлекеттік бюджет процесі

Губернатор жыл сайын заң шығару сессиясы алдында Біріккен бюджет комитетіне бюджеттік жобаны ұсынады. Колорадо штатының қаржы жылы 1 шілдеден 30 маусымға дейін. Бас Ассамблеяға енгізілген заң жобаларының қаржылық әсері мемлекеттік, партиялық емес заңнамалық қызметтер органымен бағаланады және егер қаржылық әсері болса, ол ассигнованиелер туралы заңнамада қарастырылуы тиіс. Бас Ассамблеяның Біріккен бюджет комитеті жыл сайын "ҰЗАҚ ЗАҢ" (Операциялар және қалыпты басқару туралы заң) деп аталатын мемлекеттік бюджетті әзірлейді. Палата мен Сенат ұзақ заң жобасын енгізу және оны алғашқы комитетте қарау жөніндегі міндетті кезекпен орындайды. Колорадо штатының заң шығарушы органы маңызды қарыз алу, салықты көтеру немесе мемлекеттік конституциялық шығындар шегін арттыру үшін сайлаушылардың келісімін алуға міндетті. Ол сонымен қатар K-12 білім беруге арналған мемлекеттік конституциялық талаптарды орындауға да міндетті. Губернатор ассигнованиелерге қатысты жеке тармақтарға вето қою құқығына ие.

Қазіргі кездегі құрамы

2010 жылғы санақ бойынша әр штат сенаторы 143,691 сайлаушыны өкілдік етеді. 2020 жылғы Колорадо штаты сайлаулары нәтижесінде Демократиялық партия сенаттағы көпшілік орындарды сақтап қалды. Қазіргі уақытта 73-ші жалпы жиналыста Сенатта демократтар басымдығын құрайды: 21 демократ және 14 республикашыл. 2022 жылғы сайлауда 17 сенат орыны қайта сайлауға ұсынылды. Осының нәтижесінде 74-ші жалпы жиналыстың басында штат Сенатының құрамы 23 демократтан және 12 республикашылдан тұруы мүмкін. Демократтардың көпшілігімен Стив Фенберг Сенат Президенті қызметін атқарады және Көпшілік көшбасшысы лауазымы қазіргі уақытта бос тұр.