Кіріспе
Тарихи тұрғыдан "Британ патшасы" атағын қолданған немесе оған ие болған патшалар жоқ.
historical kings who used or upon whom was bestowed the title "King of the Britons"
The following list of legendary kings of Britain (Brenin y Brythoniaid, Brenin Prydain) derives predominantly from Geoffrey of Monmouth's circa 1136 work Historia Regum Britanniae ("the History of the Kings of Britain"). Geoffrey constructed a largely fictional history for the Britons (ancestors of the Welsh, the Cornish and the Bretons), partly based on the work of earlier medieval historians like Gildas, Nennius and Bede, partly from Welsh genealogies and saints' lives, partly from sources now lost and unidentifiable, and partly from his own imagination (see bibliography). Several of his kings are based on genuine historical figures, but appear in unhistorical narratives. A number of Middle Welsh versions of Geoffrey's Historia exist. All post date Geoffrey's text, but may give us some insight into any native traditions Geoffrey may have drawn on. Geoffrey's narrative begins with the exiled Trojan prince Brutus, after whom Britain is supposedly named, a tradition previously recorded in less elaborate form in the 9th century Historia Brittonum. Brutus is a descendant of Aeneas, the legendary Trojan ancestor of the founders of Rome, and his story is evidently related to Roman foundation legends. The kings before Brutus come from a document purporting to trace the travels of Noah and his offspring in Europe, and once attributed to the Chaldean historian Berossus, but now considered to have been a fabrication by the 15th century Italian monk Annio da Viterbo, who first published it. Renaissance historians like John Bale and Raphael Holinshed took the list of kings of "Celtica" given by pseudo Berossus and made them into kings of Britain as well as Gaul. John Milton records these traditions in his History of Britain, although he gives them little credence.
Британның аңыз патшаларының (Brenin y Brythoniaid, Brenin Prydain) келесі тізімі негізінен 1136 жылғы Джеффри Монмуттың “Historia Regum Britanniae” (“Британ патшаларының тарихы”) еңбегінен алынған. Джеффри британдықтар үшін (Уэльс, Корнуолл және Бретондардың ата-бабалары) көбінесе ойдан шығарылған тарихты құрастырды, ол Гилдас, Ненний және Беда сияқты ерте ортағасырлық тарихшылардың еңбектеріне, сондай-ақ уэльс шежірелері мен қасиеттілердің өміріне, қазір жоғалған және анықталмаған көздерге және оның жеке қиялына (библиографияны қараңыз) негізделген. Оның көптеген патшалары нақты тарихи тұлғаларға негізделген, бірақ тарихи емес әңгімелерде кездеседі. Джеффридің “Historia”-сының бірнеше орта уэльс тіліндегі нұсқалары бар. Бәрі Джеффридің мәтінінен кейін жазылған, бірақ Джеффри қолданған жергілікті дәстүрлер туралы бізге ақпарат бере алады. Джеффридің баяндауы жер аударылған Троялық ханзада Бруттан басталады, оның атымен Британияның аталғаны айтылады, бұл дәстүр бұрын 9 ғасырдағы “Historia Brittonum” еңбегінде жазылған болатын. Брут – Римнің негізін қалаушылардың аңыздағы Троялық атасы Энейдің ұрпағы, ал оның тарихы Римнің негізін қалау туралы аңыздармен байланысты. Бруттан бұрынғы патшалар туралы мәліметтер Нұх пен оның ұрпақтарының Еуропадағы саяхаттарын баяндайтын құжаттан алынған. Бұл құжат бұрын халдей тарихшысы Бероссқа тиесілі деп есептелген, бірақ қазір оны алғаш жариялаған 15 ғасырлық итальяндық монах Аннио да Витербо жасаған деп санайды. Ренессанс тарихшылары, мысалы Джон Бейл мен Рафаэль Холиншед, псевдо-Беросс берген “Келтика” патшаларының тізімін алып, оларды Британия және Галлия патшалары деп көрсетті. Джон Милтон осы дәстүрлерді “Британия тарихы” еңбегінде жазған, бірақ оларға көп сенім артпады.
historical kings who used or upon whom was bestowed the title "King of the Britons"
The following list of legendary kings of Britain (Brenin y Brythoniaid, Brenin Prydain) derives predominantly from Geoffrey of Monmouth's circa 1136 work Historia Regum Britanniae ("the History of the Kings of Britain"). Geoffrey constructed a largely fictional history for the Britons (ancestors of the Welsh, the Cornish and the Bretons), partly based on the work of earlier medieval historians like Gildas, Nennius and Bede, partly from Welsh genealogies and saints' lives, partly from sources now lost and unidentifiable, and partly from his own imagination (see bibliography). Several of his kings are based on genuine historical figures, but appear in unhistorical narratives. A number of Middle Welsh versions of Geoffrey's Historia exist. All post date Geoffrey's text, but may give us some insight into any native traditions Geoffrey may have drawn on. Geoffrey's narrative begins with the exiled Trojan prince Brutus, after whom Britain is supposedly named, a tradition previously recorded in less elaborate form in the 9th century Historia Brittonum. Brutus is a descendant of Aeneas, the legendary Trojan ancestor of the founders of Rome, and his story is evidently related to Roman foundation legends. The kings before Brutus come from a document purporting to trace the travels of Noah and his offspring in Europe, and once attributed to the Chaldean historian Berossus, but now considered to have been a fabrication by the 15th century Italian monk Annio da Viterbo, who first published it. Renaissance historians like John Bale and Raphael Holinshed took the list of kings of "Celtica" given by pseudo Berossus and made them into kings of Britain as well as Gaul. John Milton records these traditions in his History of Britain, although he gives them little credence.
Британиялық Брут (Троялық Брут)
Historia Brittonum – бұл 829-30 жылдары Солтүстік Уэльсте жазылған кельт британдарының тарихы. Онда кельт британдарының ежелгі Троя қаласынан келген троялықтардың ұрпақтары екені айтылады, және олар Британия аралына бірінші болып қоныстанған. Бұған қоса, Монмутский Джеффридің Historia Brittonum және Historia Regum Britanniae еңбектерінде британдардың алғашқы патшасы Троялық Брут болғаны және Британия аралы оның құрметіне аталғаны жазылған.
Британиялық Люций
Люций – британиялықтардың 2-ғасырдағы аңызға толы патшасы, ол Британияға христиан дінін әкелген деп есептеледі. Люций туралы алғашқы мәліметтер 6-ғасырға жататын Liber Pontificalis еңбегінде кездеседі, онда ол Папа Элютерийге христиан болуға рұхсат етуін сұрап хат жібергендігі айтылады. Бұл оқиға 8-ғасырда Беданың «Англия халқының шіркеу тарихы» еңбегінде қайта жарияланғаннан кейін кеңінен таралды. Беда Люцийдің өтініші қабылданғаннан кейін британиялықтардың патшаларының үлгісімен христиан дініне көшкенін және 303 жылғы Диоклетиан қудалауына дейін христиандық сенімін сақтағандарын қостырады. Кейінгі жазушылар бұл аңызды кеңейтіп, Люцийдің миссионерлік қызметі туралы айтады және оған бірнеше шіркеулерді құрғандығын жатқызады. Осы есімді патшаның замандас болуына ешқандай дәлел жоқ. 1904 жылы Адольф фон Харнак Liber Pontificalis-те «Britanio» деген жазу қатесі болғанын болжады, «Britio» сөзінің қателігінен туған, ол Эдесса қаласының бекінісі, қазіргі Түркиядағы Шанлыурфа. Эдессаның Папа Элютериймен бір замандас патшасы Люций Элий Аврелий Абгар VIII болған. Аңыз бойынша, Альбина атты патшайым басқаратын, жер аударылған грек патшаларының тобы алғаш рет Британияға негіз салған, бірақ олар қоныстанғанға дейін онда ешкім тұрмаған. Альбина алғаш Британияға есімін берді, кейін ол Бруттың құрметіне Британия деп аталды. Бұл поэма сондай-ақ эухемеризм арқылы алыптар туралы аңыздарды түсіндіруге тырысады; Альбина «өте бойлы» деп сипатталғанмен, мифологиялық жаратылыс емес, грек патшасының ұрпағы, адам патшайым ретінде бейнеленеді. Альбина туралы аңыз Уэстың «Roman de Brut» (1155) еңбегінің кейбір кейінгі қолжазбаларында да кездеседі, ол кіріспе ретінде қосылған.
Скот
Шотланд мифологиясы мен псевдотарихында Скота – египет фараонының мифологиялық қызы, және гаелдер мен шотландтар өз тегін одан шығарған. Скота алғаш рет 11 немесе 12 ғасырлардағы әдебиетте кездеседі, ал қазіргі ғалымдардың көпшілігі онымен байланысты аңыздардың Джеффри Монмутскийдің Бруттың ұрпақтары (Альбанакт арқылы) Шотландияны құрған деген талабына қарсы пайда болғанын түсіндіреді. Дегенмен, кейбір ерте ирландтық дереккөздер де Скота туралы аңыздарды айтады, және барлық ғалымдар да осы аңыздарды құрастырылған немесе саяси мақсатта жасалған деп санамайды. Шотландияның пайда болуы туралы мифтерде Альбанакттың рөлі шамалы болды, ал шотланд шежірешілері (мысалы, Джон Фордун және Уолтер Бауэр) Скотаның Шотландия мен шотландтардың атымен аталатын негізін қалаушы болғанын, тіпті Альбанакттан бұрын, Мұса заманында болғанын мәлімдеді.
Монмут Геффриінен шыққан монархтар
Джеффри кейбір монархтарын Киелі кітаптағы, грек, рим және ирланд аңыздарындағы тұлғалар мен оқиғалармен, сондай-ақ тарихи оқиғалармен синхронизациялайды. Бұл синхронизациялар төмендегі кестедегі "Синхронизация" бағанында келтірілген. Джеффри Бруттың Британияға келгенін (және одан кейін Троялық британдық монархияның құрылғанын) б.з.д. 1115 жылға датарлады. Кейіннен Джеффридің кітабын Уэйс (француз тілінде) және Лэймон (орта ағылшын тілінде) қайта баяндады; кестедегі соңғы баған Лэймонның нұсқасын көрсетеді. Оның екі туысы, Ивор мен Ини, Бриттаниядан шеттетілгендерді бастап келді, бірақ біріккен патшалықты қайта орната алмады. Аңглосаксон шапқыншылары Ұлыбритания аралының оңтүстік-шығыс бөлігін биледі, ол кейін Англияға айналды, содан кейін Бретуалдалар мен кейін Англия патшалары биледі. Кельттік британдық тәктің мұрагерлері Уэльстің Гвинед патшалары арқылы жалғасты, осы әулет 13 ғасырда Плантагенеттерге бағынуға мәжбүр болғанға дейін. Гвинед князьдері мен лордтары 1282 жылдан 1283 жылға дейін билік еткен Давид III-нің билігіне дейін биледі. Оның өлімі Брут әулетінің аяқталуын білдірді. Англияның Генрих VII-нің әкесі Оуэн Тюдор Гвинед патшаларының аналық тарапынан туған ұрпағы болды; Генрихтің Йорктан келген Елизаветамен некесі екі патшалық үйдің (сондай-ақ Йорк және Ланкастер үйлерінің) бірігуін білдірді.
After the death of Cadwallader, the kings of the Brythons were reduced to such a small domain that they ceased to be kings of the whole Brythonic speaking area. Two of his relatives, Yvor and Yni, led the exiles back from Brittany, but were unable to re establish a united kingship. The Anglo Saxon invaders ruled the south eastern part of the island of Great Britain, which would become England, after that point in time under the Bretwaldas and later the kings of England. The heirs to the Celtic British throne continued through the Welsh kings of Gwynedd until that line was forced to submit itself to the Plantagenets in the 13th century. Princes and lords of Gwynedd ruled until the reign of Dafydd III, who ruled from 1282 to 1283. His death marked the end of the house of Brutus. Owen Tudor, grandfather of Henry VII of England, was a maternal descendant of the kings of Gwynedd; Henry's marriage with Elizabeth of York thus signified the merging of the two royal houses (as well as the feuding houses of York and Lancaster).
Псевдо-Беросс
1498 жылы Витерболық Анний Ұлы топан судан кейін Нұхтың ұлы Яфеттің ұлы Самоттың Британ аралдарын қоса алғанда, «Келтиканы» алғашқы қоныстандыру туралы Беросстың көне үзінділерін тапқанын мәлімдеді. Кейінірек бұл үзінділер Аннийдің өзі жасаған жалған екені анықталды және қазір «Псевдо-Беросс» деп белгілі. Үзінділерді Ашердің (1993) еңбегінен табуға болады, онда патшалар тізімі де бар. Бұл тізім жалған екені белгілі болғанға дейін Джон Бейлдің «Illustrium majoris Britanniae scriptorum» (1548), Джон Кайстың «Historia Cantabrigiensis Academiae» (1574), Уильям Харрисонның «Англия сипаттамасы» (1577), Холиндшедтің «Хроникасы» (1587) және Энтони Мундейдің «Қысқаша жылнамасы» (1611) кітаптарына енді.
Иоло Морганның Уэльс патшалары
Иоло Морганвг 1801 және 1807 жылдар аралығында антиквар Уильям Оуэн Пугтің көмегімен қолжазба түрінде тапқан деп мәлімдеген Уэльс триадаларының сериясын жариялады. Кейіннен олардың Морганвг жасаған жалғандықтар мен Уильямстың нақты триадаларды өзгерткені анықталды. Морганвгтың жарияланған еңбегінде қаншалықты "нақты" мазмұн бар екендігі бүгінгі ғалымдар арасында даулы мәселе болып қалуда. Морганвгтың үштіктері Ұлыбританияның (Прайдайн) ең алғашқы қоныстануын сипаттайды және Ху Гадарннан басталатын патшалардың тарихи емес билігін қамтиды. Морганвг өз триадаларында Ху Гадарнды Ұлыбританияның ең ерте тұрғыны ретінде сипаттайды, ол 1788 ж.б.д. "Дэффробани деп аталатын жазғы елден, қазіргі Константинополь тұрған жерден" келген. Ол Ұлыбританияда алғашқы өркениетті құрған және егіншілікті енгізген деп есептеледі. Морганвгтың "Барддас" (1862, 348-бет) бұл патшаның Худан тарағанын, бірақ үлкен су тасқынынан кейін (Афанк туралы қараңыз) тек екі адам – Двифан мен Двифах ғана аман қалғанын, және олардан кейінірек Ұлыбританияның тұрғындары пайда болғанын айтады. Уэльс дін қызметкері Эдвард Дэвис бұл аңызды өзінің "Көне британиялықтардың шығу тегі, дәстүрлері мен тілдері" (1804) атты кельт зерттеулеріне енгізді:
XIX ғасырдың бірнеше христиан авторлары, мысалы, Генри Хойл Хауорт, бұл аңызды Нұхтың Киелі кітаптағы топан суының дәлелі деп түсіндірді, бірақ Морганвгтың хронологиясында Двифан мен Двифах б.з.д. 18- немесе 17-ғасырға жатқызылған, бұл Киелі кітаптағы Нұхтың топан суына қатысты есептеулермен сәйкес келмейді.