Дон Делиллоның «Libra» романы – Джон Кеннедиге жасалған қастандық, Ли Харви Освальд және ЦРУ-дың құпия жоспары туралы. Тарихи деректер мен ойдан шығарылған сюжетті үйлестіреді.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1988 жылы Дон ДеЛиллоның романы – 1988 жылы жарық көрген, Дон ДеЛиллоның Ли Харви Освальдтың өмірі мен президент Джон Ф. Кеннедиге жасалған қастандыққа қатысты, құпия ЦРУ заговорлары туралы ойдан шығарылған әңгімесі. Роман тарихи фактілерді және авторлық болжамдарды үйлестіреді. «Libra» романы сыншылар тарапынан жоғары бағаланды, ДеЛиллоға Irish Times International Fiction Prize сыйлығын әкелді, сондай-ақ 1988 жылғы National Book Award for Fiction сыйлығына ие болды.
1988 novel by Don DeLillo
Libra is a 1988 novel by Don DeLillo that describes the life of Lee Harvey Oswald and his participation in a fictional CIA conspiracy to assassinate President John F. Kennedy. The novel blends historical fact with fictional supposition. Libra received critical acclaim and earned DeLillo the inaugural Irish Times International Fiction Prize, as well as a nomination for the 1988 National Book Award for Fiction.
Сюжет
Кітап екі байланысты, бірақ бөлек сюжет желісін қамтиды: Освальдтың балалық шағынан бастап, оны өлтіргенге дейін өміріндегі оқиғалар және құлпынайға қатысқан басқа да адамдардың әрекеттері. Екінші қатардағы оқиға Николас Бранч туралы, ол ЦРУ-ның архивисті, оған Кеннедидің өлімі туралы деректерді жинақтаудың үлкен міндеті жүктелген. Освальд бейімделмеген антигерой ретінде бейнеленеді, оның ашық коммунистік саяси көзқарастары оған американдық қоғамға сіңісуде қиындықтар туғызады. Бронксте жалғыз ананың тәрбиесінде өскен Освальд 1950-ші жылдары әскерге шақырылып, Жапониядағы Ацуги әскери-әуе базасында орналасады, онда ол өзінің ынталы солшыл идеологиясымен әскери серіктерін көңілді етеді. Освальд қызметтен кейін Кеңес Одағына қашып, КГБ-да Ацугиде байқаған U-2 барлау ұшақтары туралы сұраққа жауап береді, бірақ ол көп пайдалы ақпарат бере алмайды. Өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін Освальд Минскіге көшіріледі, онда ол фабрикада жұмыс істейді және жас әйелмен, Маринамен танысып, оған үйленеді. 1960 жылдардың басында Освальд пен Марина Техасқа көшіп келеді. Роман ішінде, Кеннедидің Шошқалар шығанағына жасалған шабуылды жеткілікті түрде қолдамағанына көңілі қалған ЦРУ агенттерінің тобы оны өлтіруге тырысуды жоспарлап, оны Куба үкіметіне таңуды көздейді. ЦРУ-дағы бас құлпынайшылар: Вин Эверетт, Лоуренс Парментер және Т.Дж. Маки. Бұл құлпынайға бірнеше тәуелсіз топтар тартылады, соның ішінде Нью-Орлеандағы ұйымдасқан қылмыс өкілдері мен Майамидегі Кубадан эмиграциялағандар бар. Бастапқыда олар президентті қасақана өткізіп жіберуді жоспарлағанмен, кейін қарулы адам өлтіруге мақсат қоюы керек деп шешеді. Освальд Кеңес Одағынан оралғаннан кейін, құлпынайшылардың назарына ілігеді, олар оның коммунизмді қолдау тарихы оны тамаша күнәлік ететінін түсінеді. Олар онымен байланысқа түсіп, өлтіруге қадам жасауға бағыттайды. Освальд сондай-ақ Далласта қара ұлтшыл болып кеткен әскери әріптесімен кездеседі, және екеуі оның тұрғын үйінде оңшыл генерал Эдвин Уокерді өлтіруге тырысады. 1963 жылдың 22 қарашасында президент Кеннедидің кортежі Далас қаласының орталығындағы Дили Плазадан өтіп бара жатқанда, Освальд оған Техас мектеп кітап қоймасынан атып, ал кішкентай топ Куба эмигранттары шөпті дөңгелектің артынан атыс ашады. Освальд қылмыс орнынан қашуға үлгереді, өйткені ол қойманың қызметкері болғандықтан, полиция оны күдікті ретінде анықтамайды. Сол күні ол күдікті мінез-құлқы үшін тоқтаған Даллас полициясын атып өлтіреді. Освальд кинотеатрға барады, онда ЦРУ құлпынайы оны өлтіруді жоспарлаған, бірақ олар оны өлтіре алмай, Даллас полициясы ұстайды. Бірнеше күннен кейін Освальдты полиция күзетімен Джек Руби өлтіреді, ол жер асты әлемімен байланысы бар түнгі клубтың иесі, құлпынайшылар Освальдты өлтіруге итермелеген. Романның соңында Освальд Форт-Уорт қаласындағы қабірге жасырын есіммен жерленеді, оған жақын туыстары қатысқан шағын рәсімде.
The book follows two related but separate narrative threads: episodes from Oswald's life from his childhood until the assassination and his death, and the actions of other participants in the conspiracy. A secondary parallel story follows Nicholas Branch, a CIA archivist of more recent times assigned the monumental task of piecing together the disparate fragments of Kennedy's death. Oswald is portrayed as a misfit antihero, whose overtly communist political views cause him difficulties fitting into American society. Raised by a single mother in The Bronx, Oswald enlists in the military in the 1950s and is stationed at the Naval Air Facility Atsugi in Japan, where he amuses his fellow marines with his earnest left wing ideology. Oswald defects to the Soviet Union after the end of his service and is interviewed by the KGB about the U 2 reconnaissance planes he observed at Atsugi, although he is unable to furnish much useful information. Following a suicide attempt, Oswald is moved to Minsk, where he works in a factory and meets a young woman, Marina, whom he marries. In the early 1960s, Oswald and Marina relocate to Texas. Concurrently in the novel, a cadre of CIA agents disillusioned by Kennedy's perceived failure to adequately support the Bay of Pigs invasion hatch a plot to stage an assassination attempt and blame it on the Cuban government. The chief conspirators in the CIA are Win Everett, Lawrence Parmenter and TJ Mackey. The conspiracy grows to encompass several largely independent factions, including organized crime figures in New Orleans and a contingent of Cuban exiles in Miami. Although at first they planned to intentionally miss the President, at some point it is decided that the gunman should aim to kill. After Oswald's return from the Soviet Union, he comes to the attention of the conspirators, who realize that his history of public support for communism makes him a perfect scapegoat. They make contact with him and guide him along the path to the assassination. Oswald also meets a fellow serviceman in Dallas who has become a black nationalist, and the two men attempt an assassination of the far right General Edwin Walker in his living room. On November 22, 1963, as President Kennedy's motorcade is passing through Dealey Plaza in downtown Dallas, Oswald shoots at him from the Texas School Book Depository, while a small group of Cuban exiles fires from behind the grassy knoll. Oswald is able to escape the scene of the crime because, as an employee of the Depository, the police do not identify him as a suspect. Later that afternoon, he shoots a Dallas patrolman who stops him for suspicious behavior. Oswald goes to a movie theater where the CIA conspiracy had planned to have him killed, but before they can do so he is apprehended by the Dallas police. A few days later, Oswald is murdered in police custody by Jack Ruby, a nightclub owner with underworld connections who was manipulated into killing Oswald by the conspirators. At the end of the novel, Oswald is buried under an alias in a grave in Fort Worth in a small ceremony attended by his immediate family members.
Тарихилығы
ДеЛилло «Либра» романының ойдан шығарылған кейіпкерлер мен болжамды сюжеттік элементтерді қамтитындықтан, деректі роман емес екенін айтты. Оның Кеңес Одағына қашуы тарихи деректермен сәйкес келеді. Уоррен комиссиясы да, АҚШ Өкілдер палатасының сарапшылар тобы да Освальдты генерал Уокерге жасалған қастандыққа қатысқан деп айыптады. Романның көптеген кейіпкерлері, оның ішінде ФБР агенты Гай Банистер, Освальдтың досы Джордж де Мореншильдт және оның әйелі Марина – нақты адамдар болған. Кітаптың соңында ДеЛилло «өлтіруге байланысты туындаған сұрақтарға нақты жауап беруге тырыспағанын» жазды. Уоррен комиссиясы Освальдтың жеке әрекет еткенін анықтады, ал Ассасинация жөніндегі палаталық комиссия Кеннедидің өлтірілуінің құпиялы сөздердің нәтижесі болуы мүмкін деген қорытындыға келді.
DeLillo has stated that Libra is not a nonfiction novel due to its inclusion of fictional characters and speculative plot elements. and his defection to the Soviet Union are all historically accurate. Both the Warren Commission and the United States House Select Committee on Assassinations implicated Oswald in the attempted assassination of General Walker. Many other characters in the novel, including FBI agent Guy Banister, Oswald's friend George de Mohrenschildt, and his wife Marina were real people. In an author's note at the close of the book, DeLillo writes that he has "made no attempt to furnish factual answers to any questions raised by the assassination." The Warren Commission found that Oswald acted alone, while the House Select Committee on Assassinations concluded that Kennedy's assassination was likely the result of a conspiracy.
Тақырыптар
Қылмыстың құпия ресми ЦРУ тарихын жазуға тағайындалған Николас Бранч кейіпкері бұл күш ешқашан аяқталмайды және шындықты білу мүмкін емес деп қорытындылайды. ДеЛилло үшін Кеннедидің өлтірілуі Америка тарихындағы шешімді нүкте болды, ол соғыстан кейінгі кезеңде елдің ортақ шындық пен мақсат туралы сезімін қиратты. Көркем әдебиет оқырманға тарихтың жетіспейтін теңгерімін және үйлесімін қайтаруға мүмкіндік береді. Publishers Weekly рецензенты былай деп жазды: «Роман көптеген деңгейде талдауға ұшырайды, бірақ тұтастай алғанда, бұл керемет көркем шығарманың үздіксіз, сәндік туындысы. «Либраны осыншалықты мазалайтыны – ДеЛиллоның әдеби сынды повестің ішіне енгізу қабілеті, ол өзінің әңгімесінің ағынын бұзбай, көркем әдебиеттің мәні мен конвенциялары туралы пікір білдіреді». Рецензент «автордың оқиғалар нұсқасының Зэпрудер фильмімен нәзік қатарласуы» жұмыстың «шығармашылық пен шындық арасындағы қарым-қатынас туралы маңызды сұрақтарды тудыратынын» дәлелдеді. Роберт Тауэрс The New York Review of Books басылымында «Либраны» «өте қызықты» деп мақтады және ДеЛилло «Америка ғасырының арқасын сындырған» эхолы кадрларды шығаруға жиналған күштердің желілерін қиялмен қадағалайтынын» айтты. Лондондық кітаптарды шолушы Адам Бегли оны автордың сол кезге дейінгі ең жақсы кітабы деп санады, Ферри мен Руби сияқты бұзылған тұлғаларды бейнелеуде карикатурадан аулақ болғаны және «жағымпаздыққа, тіпті мейірімділікке орын қалдырғаны» үшін мақтады. Бегли сондай-ақ ДеЛилло «істің фактілеріне қатты таңданып немесе шектелгендей көрінбейтінін» айтты. Ол қайшылықтар мен жіберулерге де ренжімейді. «Либра оның шығармашылық параноясының шеберлігін көрсетеді: ол жазбадағы бос орындарды өзінің қиялымен толтырады, мүмкін емес кездейсоқтықтардың үйірмесінен керемет желіні тоқиды». Kirkus Reviews басылымында орташа оң пікір жарияланды, онда рецензент былай деп жазды: «ДеЛилло кітапты ЦРУ агенттерінің бірінің кісі өлтіру немесе ойдан шығарылған сюжеттердің мәні туралы тым маңызды интеллектуалдық ойларымен және Джек Рубидің еврей бандитінің сөз сөйлеуімен аздап бұзады. Бірақ бұл кітаптың ұсақ кемшіліктері, ол шын мәнінде қорқынышты, әркім білетін, бірақ өзі білмейтін, ДеЛилло уайымдап, шабыттандырып, шеберлікпен тереңдететін оқиғаға толы». The Christian Science Monitor журналының Мерл Рубин былай деп мәлімдеді: «ДеЛилло факті мен ойды араластыруға, көптеген белгілі деректерді ойландыратын атмосфераға толы сенімді әңгімеге тоқуға жеткілікті шебер. Алайда ол кейде жазушының көркем шығармасын шынымен болған оқиғадан гөрі қызықты етуге мүмкіндік беретін Достоевскийлік тереңдік пен резонансты жинап ала алмайды». Норман Мейлер «Либраға» үлкен құрмет көрсетті және бұл кітап оны 1995 жылы жазған Освальдтың әңгімесі биографиясын жазуға шабыттандырды. 2007 жылы Нью-Йоркте Освальд ДеЛиллоның ең керемет кейіпкері ретінде сипатталды. 2008 жылы Трой Джоллимор «Освальдтың, Джек Рубидің, Уин Эверетт пен Ларри Парментердің және басқа да қастандықшылардың қиялға толы және жанашырлықпен суреттелген портреті ДеЛилло тарихтың қалай жұмыс істейтінін терең түсінгенін көрсетеді, оның қаншалықты кездейсоқ, қаламаған екендігін көрсетеді» деп дәлелдеді. 2018 жылы Джеффри Сомерс «Кеннедидің өлтірілуі – ДеЛиллоның ойлап тапқан оқиғасы, егер ол шынымен орын алмаса. Кейде бұл басқа атаулармен көлеңкеленеді, бірақ бұл және Ақ шу ДеЛиллоның шедеврлері деп айтуға болады».
The character Nicholas Branch, tasked with writing the secret official CIA history of the assassination, concludes that the effort will be never ending and the whole truth ultimately unknowable. For DeLillo, the Kennedy assassination was a turning point in American history that shattered the country's sense in the postwar era of a common reality and purpose. The medium of fiction allows the reader to reclaim some of the balance and coherence that history lacks. A Publishers Weekly reviewer wrote, "The novel bears dissection on many levels, but is, taken whole, a seamless, brilliant work of compelling fiction. What makes Libra so unsettling is DeLillo's ability to integrate literary criticism into the narrative, commenting throughout on the nature and conventions of fiction itself without disturbing the flow of his story." The reviewer argued that the "subtle juxtaposition of the author's version of events with the Zapruder film" causes the work to "raise meaningful questions on the relationship between fiction and truth." Robert Towers of The New York Review of Books praised Libra as "exceptionally interesting" and stated that DeLillo "imaginatively traces the lines of force converging to produce those echoing shots that 'broke the back of the American century'." Adam Begley of the London Review of Books deemed it the author's best book up to that point, praising him for avoiding caricature in portrayals of disturbed individuals such as Ferrie and Ruby and "[leaving] room for pity, if not for compassion." Begley also argued that DeLillo "never seems overwhelmed or constrained by the facts of the case. Nor is he vexed by contradictions and omissions. Libra displays his genius for creative paranoia: he fills the gaps in the record with his imagination, spinning a brilliant web out of a heap of improbable coincidences." A more moderately positive review appeared in Kirkus Reviews, where the reviewer wrote that "DeLillo mars the book a little with overly portentous intellectual meditations (by one of the CIA operatives) on the nature of plots murderous or fictional and by Jack Ruby's hopelessly awkward Jewish gangster manner of speaking. But these are flaw specks in a book that is genuinely dread filled a story that everyone knows he doesn't really know, and which DeLillo worries, and prods, and deepens with sure artistry." Merle Rubin of The Christian Science Monitor stated, "DeLillo is deft enough at blending fact and fiction at weaving many of the numberless known clues into a plausible narrative soaked in evocative atmosphere. Yet he cannot muster the Dostoyevskian depth and resonance that sometimes enable a writer to present a fiction more compelling than the real event that inspired it." Norman Mailer was a great admirer of Libra and said that the book had inspired him to write Oswald's Tale, his 1995 biography of Oswald. In 2007, Oswald was described in New York as DeLillo's greatest character. In a 2008 retrospective, Troy Jollimore argued, "In his imaginative and sympathetic portrait of Oswald, of Jack Ruby, of Win Everett and Larry Parmenter and the other conspirators, DeLillo displays a deep understanding of how history really works, how much of it is accidental, unintended." In 2018, Jeffrey Somers wrote, "The Kennedy assassination is an event DeLillo might have invented if it hadn't actually happened. [ ] Sometimes this one is overshadowed by other titles, but arguably it and White Noise are DeLillo's masterworks."
Сыйлықтар мен әсері
Libra алғашқы Irish Times International Fiction Prize сыйлығымен марапатталды, сондай-ақ 1988 жылғы Ұлттық кітап сыйлығына иегер болуға ұсынылды. Джеймс Эллрой өзінің "Американдық таблоид" романына шабыттанғанын Libra арқасында айтты, бұл кісі өлтірудің себептерін тағы бір қырынан қарастырады.
Libra was awarded the inaugural Irish Times International Fiction Prize, as well as a nomination for the 1988 National Book Award for Fiction. James Ellroy mentioned Libra as an inspiration for his novel American Tabloid, another take on the causes of the assassination.