Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Басқарушы лауазымды тұлға
Governing official
Губернатор – мемлекеттік басқарушы немесе саяси аймақтың басшысы, мемлекет басшысының қарауында болады. Кейбір жағдайларда, мысалы, генерал-губернаторлар, мемлекеттің ресми өкілі ретінде де тағайындалуы мүмкін. Губернатордың тағайындалуы немесе сайлануы саяси аймақ немесе мемлекеттің түріне байланысты. Губернатордың өкілеттіктері жергілікті заңнамаға сәйкес айтарлықтай өзгеріп отыруы мүмкін. Губернаторға қатысты айтуға арналған сөз – латын тіліндегі gubernare түбірінен пайда болған gubernatorial.
A governor is an administrative leader and head of a polity or political region, ranking under the head of state and in some cases, such as governors general, as the head of a state's official representative. Depending on the type of political region or polity, a governor may be either appointed or elected, and the governor's powers can vary significantly, depending on the public laws in place locally. The adjective pertaining to a governor is gubernatorial, from the Latin root gubernare.
Рим империясына дейінгі империялар
Римдіктер әрбір губернатор басқарған провинциялардың құқықтық және әкімшілік жүйесін құрғанмен, "губернатор" термині тарихшыларға ежелгі дәуірдегі ұқсас жүйелерді сипаттауға қолайлы болып келді. Шындығында, Римге дейінгі көптеген аймақтар Римнің жаулап алуынан кейін римдік "бір текті" провинциялық басқарулармен алмастырылды. Платон мемлекеттік кемені рульмен басқару туралы метафора қолданды; рульдің латынша сөзі – губернакулум.
Though the legal and administrative framework of provinces, each administered by a governor, was created by the Romans, the term governor has been a convenient term for historians to describe similar systems in antiquity. Indeed, many regions of the pre Roman antiquity were ultimately replaced by Roman 'standardized' provincial governments after their conquest by Rome. Plato used the metaphor of turning the Ship of State with a rudder; the Latin word for rudder is gubernaculum.
Мысыр
Фараондық дәуірде Жоғарғы және Төменгі Египет патшалықтарының әр түрлі провинцияларының басшылары (гректер оларды "номдар" деп атаған, ал олардың аттары көбінесе жергілікті діни құлшылық дәстүрлеріне байланысты болған) көбінесе грек тіліндегі сөзбен танылады.
In Pharaonic times, the governors of each of the various provinces in the kingdoms of Upper and Lower Egypt (called "nomes" by the Greeks, and whose names often alluded to local patterns of religious worship) are usually known by the Greek word.
Византия
Бұл жүйе батыста империяның құлдырауына дейін, ал шығыста VII ғасырдағы парсы және араб шабуылдарымен тәртіптің бұзылуына дейін аз ғана маңызды өзгерістермен сақталды. Осы кезеңде жаңа басқарушы – Стратег пайда болды. Бұл рөл, осы кезде провинциялардың орнын басатын "темаларды" басқарды, Республика мен ерте Империя дәуіріндегідей азаматтық және әскери биліктің біріктірілуіне қайта оралуды білдірді.
This system survived with few significant changes until the collapse of the empire in the West, and in the East, the breakdown of order with the Persian and Arab invasions of the seventh century. At that stage, a new kind of governor emerged, the Strategos. It was a role leading the themes which replaced provinces at this point, involving a return to the amalgamation of civil and military office which had been the practice under the Republic and the early Empire.
Мұра
Батыстағы Рим әкімшілігі варварлардың шапқындары кезінде көбінесе жойылды, бірақ оның үлгісі сақталды; бұл үлгі екі арна арқылы зор ықпалға ие болды: Рим құқығы және христиан шіркеуі.
While the Roman administration in the West was largely destroyed in the barbarian invasions, its model was remembered; this model became very influential through two particular vehicles: Roman law and the Christian Church.
Британ империясы мен Британдық одақтастықтың мемлекеттері
Британ империясында губернатор – британ монархы (немесе кабинет) тағайындаған, тәждік колонияны басқаруға бекітілген, колониялық әкімшіліктің (кейде формалды) басшысы болған. Губернаторлардың өкілеттіктері колониядан колонияға, оның конституциялық құрылысына байланысты өзгерген; барлық колонияларда жеке сот жүйесі болғанымен, губернатор тек заң шығару кеңесі немесе заң шығару жиналысы жоқ колонияларда ғана заң шығару билігіне ие болды. Губернаторға берілген атқару билігі де әртүрлі болды; көптеген колонияларда колонияның басқаруына көмектесетін атқару кеңесі болды, олар президенттік кабинеттерге ұқсас органдардан бастап, өздерінің жеке атқару билігі немесе функциялары жоқ, тек кеңес беру форумы ретінде ғана қызмет ететін, ал губернатор тәуелсіз шешім қабылдауға қабілетті болған, толыққанды парламенттік министрліктерге дейін жетті, олардың шешімдерін губернатор ресми түрде орындауға міндетті болды. Бүгінде Ұлыбританияның тәждік колониялары әртүрлі деңгейде билікке ие губернаторлармен басқарыла береді. Ұлыбританияның бұрынғы колонияларының конституциялық тарихының әртүрлілігіне байланысты, "губернатор" термині қазір биліктің әртүрлі деңгейлеріне ие лауазым иелерін білдіреді. Әкімшілер, комиссарлар және жоғары комиссарлар губернаторларға ұқсас өкілеттіктерді жүзеге асырады. (Ескерту: мұндай жоғары комиссарларды Ұлттар Достастығы мемлекеттері арасындағы елшілерге тең келетін жоғары комиссарлармен шатастыруға болмайды). Көбінесе губернаторлардың резиденцияларына "Үкімет үйі" деген атау беріледі. Бұл термин жалпы мағынада да қолданылуы мүмкін, әсіресе оны қамтитын күрделі атауларда: генерал-губернатор және губернатор-лейтенант.
In the British Empire, a governor was originally an official appointed by the British monarch (or the cabinet) to oversee a crown colony and was the (sometimes notional) head of the colonial administration. The governors' powers varied from colony to colony, depending on its constitutional setup; while all colonies had a separate court system, the governor only had legislative power in colonies that lacked a Legislative Council or Legislative Assembly. The executive powers vested in the governor varied as well; while many colonies had an Executive Council to help with the colony's administration, these ranged from presidential cabinet like bodies that only served as consultative forums without collective executive powers or functions of their own while the governor had an independent decision making capacity, to fully fledged parliamentary ministries whose decisions the governor was required to formally execute. Today, crown colonies of the United Kingdom continue to be administered by governors who hold varying degrees of power. Because of the different constitutional histories of the former colonies of the United Kingdom, the term governor now refers to officials with differing amounts of power. Administrators, commissioners and high commissioners exercise similar powers to governors. (Note: such high commissioners are not to be confused with the high commissioners who are the equivalent of ambassadors between Commonwealth states). Frequently the name 'Government House' is given to governors' residences. The term can also be used in a more generic sense, especially for compound titles which include it: governor general and lieutenant governor.
Ұлыбританияның теңізден тыс аумақтары
Ұлыбританияның қалған теңіз арты елдеріндегі губернатор, әдетте, британ үкіметінің тікелей тағайындамасымен қызмет етеді және басқару мен заң шығару ісінде белсенді рөл атқарады (көбінесе сайланған жергілікті өкілдердің кеңесімен). Губернатордың басты жауапкершілігі – елдің қорғанысы және сыртқы істері. Кейбір кіші теңіз арты елдерінде губернатордың орнына әкімші немесе комиссар тағайындалады, ал кейде бұл лауазым жоғары комиссарға қосымша міндет ретінде жүктеледі.
In the United Kingdom's remaining overseas territories, the governor is normally a direct appointee of the British government and plays an active role in governing and lawmaking (though usually with the advice of elected local representatives). The governor's chief responsibility is for the defence and external affairs of the colony. In some minor overseas territories, instead of a governor, there is an administrator or commissioner, or the position is held ex officio by a High Commissioner.
Австралия
Австралияда әр штаттың губернаторы – монархтың штат үкіметіндегі ресми өкілі болып табылады. Бұл саяси емес, рәсімдік лауазым. Әр штаттың губернаторы Австралия монархымен, штат үкіметінің саяси басшысы – премьер-министрдің ұсынысы бойынша тағайындалады (1986 жылға дейін штат губернаторларын британдық монарх британ үкіметінің ұсынысы бойынша тағайындаған). Штат губернаторларының төтенше жағдайлардағы резервтік биліктері бар, бірақ олар көбінесе қолданылмайды. Австралияның ACT-ден басқа аумақтарында губернаторлардың орнына әкімшілер тағайындалады, оларды ресми түрде генерал-губернатор тағайындайды. Генерал-губернатор – Австралияның премьер-министрінің ұсынысымен Австралия монархы тағайындайтын федералдық деңгейдегі өкіл. Австралияның және басқа да Ұлттар Достастығы елдерінің генерал-губернаторлары сияқты, штат губернаторлары да өз биліктерін көбінесе үкімет министрінің ұсынысымен ғана жүзеге асырады.
In Australia, each state has the governor as its formal representative of the sovereign, as head of the state government. It is not a political office but a ceremonial one. Each state governor is appointed by the Australian monarch on the advice of the premier, who is the political chief executive of the state government (until 1986, state governors were appointed by the British monarch on the advice of the British government). State governors have emergency reserve powers but these are rarely used. The territories of Australia other than the ACT have administrators instead of governors, who are appointed formally by the governor general. The governor general is the representative of and appointed by the king of Australia sovereign at a federal level on the advice of the prime minister of Australia. As with the governors general of Australia and other Commonwealth realms, state governors usually exercise their power only on the advice of a government minister.
Канада
Канадада федералды және провинциялық деңгейдегі үкіметтерде губернаторлар бар, олар өз құзыреттері шегінде Канаданың мемлекет басшысы болып табылатын Канада королінің өкілдері ретінде әрекет етеді. Федералды губернатор – Канаданың генерал-губернаторы, ал әрбір провинцияның губернаторы – лейтенант-губернатор. Генерал-губернаторды Канада премьер-министрінің кеңесі бойынша монарх тағайындайды, ал лейтенант-губернаторларды генерал-губернатор премьер-министрдің кеңесі бойынша тағайындайды. Канададағы генерал-губернатор мен лейтенант-губернаторлардың рөлі көбінесе рәсімдік, бірақ олар ерекше жағдайларда резервтік биліктерді қолдану құқығын сақтайды. Үш территорияның әрқайсысын федералды кабинет тағайындаған комиссар басқарады. Провинциялық лейтенант-губернаторлардан айырмашылығы, олар монархтың емес, федералды үкіметтің өкілдері болып табылады.
In Canada, there are governors at the federal and provincial levels of government who, within their jurisdictions, act as representatives of the king of Canada, who is Canada's head of state. The federal governor is the governor general of Canada, and the governor of each province is the lieutenant governor. The governor general is appointed by the sovereign on the advice of the prime minister of Canada, whereas the lieutenant governors are appointed by the governor general on the advice of the prime minister. The role of the governor general and of the lieutenant governors in Canada is largely ceremonial, although they do retain the authority to exercise reserve powers in exceptional circumstances. Each of the three territories is headed by a commissioner appointed by the federal Cabinet. Unlike provincial lieutenant governors, they are not representatives of the sovereign, but rather are representatives of the federal government.
Британдық Гонконг (1841-1997)
Гонконгтың отарлық кезеңінде губернатор 1843 жылдан бастап егемендіктің өкілі болды, бұл жыл Гонконг хаттарының патенты және Корольдік нұсқаулармен лауазымның өкілеттіктері мен міндеттерінің ресми түрде белгіленген кезі еді. 1997 жылы Гонконг Қытай Халық Республикасының үкіметіне берілгенге дейін. Әр губернатор монарх тағайындаған және заң шығару кеңесінде заң шығарушыларды тағайындау, жерді иеленуге беру, заң жобалары мен ұсыныстарға вето қою, кешірім беру сияқты маңызды өкілеттіктерге ие болды. Сонымен қатар, губернатор отарлық кабинеттің басшысы, Атқарушы кеңестің төрағасы, Заңнамалық кеңестің президенті (1993 жылға дейін), сондай-ақ Гонконгтағы британдық күштердің бас қолбасшысы болды.
In the colonial period of Hong Kong, the governor was the representative of the sovereign from 1843, which was the year that the authorities and duties of the post were officially defined by the Hong Kong Letters Patent and the Royal Instructions, until the handover of Hong Kong to the PRC government in 1997. Each governor was appointed by the monarch and possessed significant powers such as the power of appointing lawmakers in the legislative council, the power to grant land, the power of veto over bills and motions, the power of pardon, etc. At the same time, the governor was also the head of the colonial cabinet, the chairman of the Executive Council, the president of the Legislative Council (until 1993), as well as the commander in chief of the British Forces in Hong Kong.
Жаңа Зеландия
Жаңа Зеландияның генерал-губернаторы Росс тәуелділігінің губернаторы болып табылады, ол Жаңа Зеландия мемлекетінің талабындағы Антарктика секторы.
The governor general of New Zealand is always the governor of the Ross Dependency, an Antarctic sector which is claimed by the Realm of New Zealand.
Біріккен Корольдікте
Ұлыбританияның өзінде 1922 жылдан бастап Солтүстік Ирландияның өкілетті парламенті тоқтатылған 1973 жылға дейін Солтүстік Ирландияның губернаторы лауазымы болды.
Within the United Kingdom itself, there was a position of Governor of Northern Ireland from 1922 until the suspension of the devolved Parliament of Northern Ireland in 1973.
Англия ішінде
XVI ғасырдан 1995 жылға дейін Уайт аралының – Англияның бір бөлігінің – әкімі болды. Генрих VIII тұсында монарх Англия шіркеуінің Жоғарғы басшысы атағын алған.
From the 16th century until 1995, there was a governor of the Isle of Wight, part of England. Since the reign of Henry VIII, the monarch has borne the title of Supreme Governor of the Church of England.
Ресей және бұрынғы Кеңес Одағы
Ресей империясында губернаторлық (губерния) және генерал-губернаторлық Петр I реформаларынан бастап аумақтық және әкімшілік бөліністің негізгі бірліктері болды. Оларды губернатор және генерал-губернатор басқарды. Ерекше жағдай – Қытайдың Шығыс темір жолы аймағы, ол Империялық Қытай тарапынан Ресейдің «Қытай Шығыс темір жолы қоғамына» (орыс тілінде Obshchestvo Kitayskoy Vostochnoy Zheleznoy Dorogi; 1896 жылдың 17 желтоқсанында Санкт-Петербургте құрылды, кейін Владивостокқа көшірілді) берілген концессия ретінде басқарылды. Аталған қоғам 1481 км теміржол құрылысын жүргізді (Тарская – Хилар – Харбин – Никольск Уссуриски; 3 қараша 1901 жылы қозғалыс ашылды) және 1898 жылдың 16 мамырында жаңа астана Харбин қаласын құрды. 1903 жылдың 1 шілдесінде Қытай Шығыс темір жолы ашылып, өзінің CER әкімшілігіне (орысша: Upravleniye KVZhD) өкілеттік берілді, ол Қытай Шығыс темір жолының директорларына жүктелді, олар бірқатар функциялармен қатар Қытай Шығыс темір жолы аймағының губернаторлары да болды (Харбинде; осылайша 1903 жылдың 12 тамызынан 1905 жылдың 1 шілдесіне дейін Алыс Шығыстың императорлық вице-корольдігіне бағынды, қараңыз Лүшүнкоу). Бұл лауазым саяси өзгерістерге қарамастан Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де сақталды. Ресейдің кейбір әкімшілік бөлімшелерін губернаторлар, ал кейбірлерін президенттер немесе әкімшілік басшылары басқарады. 1991 жылдан 2005 жылға дейін олар халықтың тікелей дауысымен сайланды, ал 2005 жылдан 2012 жылға дейін федералды президент тағайындап, провинцияның заң шығарушы органы бекітті. 2012 жылдың сәуірінде Мемлекеттік Думада өткен талқылардан кейін губернаторларды тікелей сайлау қайта жаңартылуы күтілуде.
In the Russian Empire, the governorate (guberniya) and governorate general were the main units of territorial and administrative subdivision since the reforms of Peter the Great. These were governed by a governor and governor general respectively. A special case was the Chinese Eastern Railway Zone, which was governed as a concession granted by Imperial China to the Russian 'Chinese Eastern Railway Society' (in Russian Obshchestvo Kitayskoy Vostochnoy Zheleznoy Dorogi; established on 17 December 1896 in St. Petersburg, later moved to Vladivostok), which built 1,481 km of tracks (Tarskaya – Hilar – Harbin – Nikolsk Ussuriski; 3 November 1901 traffic opened) and established on 16 May 1898 the new capital city, Harbin; in August 1898, the defense for Chinese Eastern Railway (CER) across northeast China was assumed by Russia (first under Priamur governor). On July 1, 1903, the Chinese Eastern Railway was opened and given authority of its own CER Administration (Russian: Upravleniye KVZhD), vested in the Directors of the Chinese Eastern Railway, with the additional quality of Governors of the Chinese Eastern Railway Zone (in Harbin; as such being August 12, 1903 – July 1, 1905 subordinated to the imperial Viceroyalty of the Far East, see Lüshunkou). The post continued to function despite various political changes until after World War II. Some of the administrative subdivisions of Russia are headed by governors, while others are headed by presidents or heads of administration. From 1991 to 2005, they were elected by popular vote and from 2005 to 2012, they were appointed by the federal president and confirmed by the province's legislature. After the debate, conducted by State Duma in April 2012, the direct elections of governors were expected to be restored.
Австрия
Ландешауптманн (неміс тілінде "мемлекеттік капитан" немесе "мемлекеттік губернатор", сөзбе-сөз "ел басшысы"; көпше түрі Landeshauptleute немесе Landeshauptmänner, 1861 жылға дейін Штирияда қолданылған; Landeshauptfrau – әйел түрі) – бұл белгілі бір саяси лауазымдарға арналған неміс тіліндегі ресми атау. Ол тарихи түрде, әкімшілік және отаршылдық мақсатта қолданылған, қазір Федералдық Австрияда және Тирольге жақын орналасқан, көпшілігі неміс тілінде сөйлейтін Италияның Оңтүстік Тироль провинциясында пайдаланылады.
A Landeshauptmann (German for "state captain" or "state governor", literally 'country headman'; plural Landeshauptleute or Landeshauptmänner as in Styria till 1861; Landeshauptfrau is the female form) is an official title in German for certain political offices equivalent to a governor. It has historical uses, both administrative and colonial, and is now used in federal Austria and in South Tyrol, a majority German speaking province of Italy adjacent to Tyrol.
Бенилюкс монархиялары
Нидерландыда үкімет тағайындаған провинция басшылары 1814 жылдан 1850 жылға дейін Гувернер деп аталды, содан кейін олардың атағы Король (немесе Королева) Комиссары болып өзгерді. Дегенмен, оңтүстік Лимбург провинциясында комиссар әлі күнге дейін бейресми түрде губернатор деп аталады. Голландия королінің Кариб теңізіндегі шетелдік территорияларында (Аруба, Кюрасао және Синт-Мартен) губернатор атағы үкімет басшысының саяси басшысымен қатар қолданылады. Бельгияда он провинцияның әрқайсысында аймақтық үкімет тағайындайтын губернатор бар. Ол провинцияда аймақтық үкіметті ғана емес, сонымен қатар федералды үкіметті де ұсынушы. Ол жергілікті басқару органдарын бақылайды және заң мен тәртіпті, қауіпсіздікті және төтенше жағдайларға жауап беруді қамтамасыз етеді. Провинция құрамына кірмейтін Брюссель қаласында да осыған ұқсас өкілеттіктерге ие губернатор бар.
In the Netherlands, the government appointed heads of the provinces were known as Gouverneur from 1814 until 1850, when their title was changed to King's (or Queen's) Commissioner. In the southern province of Limburg, however, the commissioner is still informally called Governor. In the Dutch crown's Caribbean Overseas territories (Aruba, Curaçao and Sint Maarten), the style governor is still used, alongside the political head of government. In Belgium, each of the ten provinces has a governor, appointed by the regional government. He represents not only the regional, but also the federal government in the province. He controls the local governments and is responsible for law and order, security and emergency action. The national capital of Brussels, which is not part of a province, also has a governor with nearly the same competences.
Франция
Франциядағы Ескі Режим кезінде корольдің провинциялар мен қалалардағы өкілі губернатор болды. Корольдік шенеуніктер жоғары ақсүйектерден таңдалып, провинциялық және қалалық губернаторлар (провинциялар мен қалаларды қадағалау көбінесе біріктірілді) қорғаныс және тәртіп сақтаумен айналысатын әскери лауазымдар еді. Облыстық губернаторлар, сондай-ақ "генерал-лейтенанттар" деп аталған, провинциялық парламенттерді, провинциялық кеңестерді және қалалық органдарды шақыру құқығына ие болды. "Губернатор" атағы алғаш рет Карл VI тұсында пайда болды. 1579 жылғы Блуа жарлығы олардың санын 12-ге дейін азайтты, бірақ 1779 жылғы жарлық олардың санын 39-ға дейін көбейтті (18 бірінші сыныпты губернатор, 21 екінші сыныпты губернатор). Принцип бойынша, олар корольдің өкілдері болғандықтан, олардың өкілеттіктері корольдің қалауы бойынша қайтарылуы мүмкін еді. Бірақ кейбір губернаторлар өздері мен олардың мұрагерлерін провинциялық династия ретінде орнатып алды. Губернаторлар 16 ғасырдың ортасынан 17 ғасырдың ортасына дейін биліктің шыңында болды, бірақ азаматтық соғыстар кезінде провинциялық тәртіпсіздіктерге қатысқандары кардинал Ришельеге қаржы, полиция және сот істері жөніндегі интенданттардың басқаруға оңай лауазымдарын құруға әкелді. 18 ғасырда провинциялық губернаторлардың рөлі айтарлықтай төмендеді.
During the Ancien Régime in France, the representative of the king in his provinces and cities was the gouverneur. Royal officers chosen from the highest nobility, provincial and city governors (oversight of provinces and cities was frequently combined) were predominantly military positions in charge of defense and policing. Provincial governorsalso called "lieutenant generals"also had the ability of convoking provincial parlements, provincial estates and municipal bodies. The title "gouverneur" first appeared under Charles VI. The ordinance of Blois of 1579 reduced their number to 12, but an ordinance of 1779 increased their number to 39 (18 first class governors, 21 second class governors). Although in principle, they were the king's representatives and their charges could be revoked at the king's will, some governors had installed themselves and their heirs as a provincial dynasty. The governors were at the height of their power from the middle of the 16th to the middle of the 17th century, but their role in provincial unrest during the civil wars led Cardinal Richelieu to create the more tractable positions of intendants of finance, policing and justice, and in the 18th century the role of provincial governors was greatly curtailed.
Германия
1933 жылға дейін Пруссияда провинция басшысы Ландешауптманн (штат губернаторы) деп аталған. Қазіргі Германия штаттарында Ландешауптманнға сай келетін лауазым – министр-президент (министр президенті). Бүгінгі Германияның Баден-Вюртемберг, Бавария, Гессен және Солтүстік Рейн-Вестфалия штаттарында, сондай-ақ бұрын Германияның көптеген штаттарында Regierungsbezirk деп аталатын штат ішіндегі әкімшілік аймақтар бар, олар кейде ағылшын тілінде губернаторлық деп аударылады. Осыған байланысты, Regierungsbezirk басшысы Regierungspräsident, губернатор деп те аударылады.
Until 1933, the term Landeshauptmann (state governor) was used in Prussia for the head of government of a province, In the modern day states of Germany, the counterpart to Landeshauptmann is the Ministerpräsident (minister president). In the present German states of Baden Württemberg, Bavaria, Hesse, and North Rhine Westphalia there are – and earlier in more German states there were – sub state administrative regions called in Regierungsbezirk, which is sometimes translated into English as governorate. Thus its respective head, in Regierungspräsident, is also translated as governor.
Грекия
Иоанн Каподистриас Грекия мемлекет басшысы атағын алған алғашқы (және оның кіші інісі Аугустинос Каподистриас қысқа мерзімге басшы болғандығын есептемегенде, жалғыз) адам болды.
Ioannis Kapodistrias was the first (and, with the exception of the short tenure of his younger brother Augustinos Kapodistrias, the only) head of state of Greece to bear the title of governor.
Қытай
Қытай Халық Республикасында "губернатор" атағы провинциялық үкіметтің жоғары дәрежелі атқарушы басшысына беріледі. Губернатор провинциялық билік иерархиясында әдетте екінші орында тұрады, ал провинциялық Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) комитетінің хатшысы (省委书记), провинциядағы ең жоғары партиялық лауазымдағы тұлға, одан жоғары тұрады. Губернаторлар провинциялық конгрестермен сайланады және провинциялық партия басшысы бекітеді. Барлық губернаторлар өздері басқаратын провинцияның жергілікті тұрғындары емес. Бұл атау округ әкіміне (县长) қатысты да қолданылуы мүмкін.
In the People's Republic of China, the title Governor refers to the highest ranking executive of a provincial government. The governor is usually placed second in the provincial power hierarchy, below the secretary of the provincial Chinese Communist Party (CCP) committee (省委书记), who serves as the highest ranking party official in the province. Governors are elected by the provincial congresses and approved by the provincial party chief. All governors are not locals in the provinces which they govern. The title can be also used while referring to a county governor (县长).
Үндістан
Үндістанда әр штаттың президент тарапынан тағайындалатын рәсімдік губернаторы болады. Бұл губернаторлар 1947 жылға дейін британдықтар бақылаған Үнді империясының аймақтарын (князьдық штаттардан өзгеше) басқарған губернаторлардан ерекшеленеді. Губернатор – Үндістандағы штат басшысы. Әдетте, әр штатқа бір губернатор тағайындалады, бірақ 1956 жылғы 7-ші Конституциялық түзетуден кейін бір губернатор бірнеше штатқа тағайындалуы мүмкін.
In India, each state has a ceremonial governor appointed by the president of India. These governors are different from the governors who controlled the British controlled portions of the Indian Empire (as opposed to the princely states) prior to 1947. A governor is the head of a state in India. Generally, a governor is appointed for each state, but after the 7th Constitutional Amendment, 1956, one governor can be appointed for more than one state.
Индонезия
Индонезияда губернатор атағы провинциялық үкіметтегі ең жоғары дәрежедегі атқарушы органды білдіреді. Губернатор мен вице-губернатор халықтың тікелей дауысымен жұп ретінде сайланады, сондықтан губернатор провинция тұрғындарына жауапты болады. Губернатордың өкілеттік мерзімі бес жылды құрайды және ол тағы бір мерзімге қайта сайлануға құқылы. Егер губернатор қайтыс болса, денсаулығына қатысты шектеулер болса немесе отставкаға шықса, вице-губернатор тұрақты губернатор болып тағайындалғанға дейін уақытша губернатор міндетін атқарады. Сайланған губернаторды президент немесе президенттің өкілі ретінде Индонезияның ішкі істер министрі қызметке кіргізеді. Губернатор сонымен қатар провинциядағы орталық үкіметтің өкілі болып табылады және президентке есеп береді. Губернатордың өкілеттіктері №32/2004 заңы және №19/2010 Үкімет қаулысымен реттеледі. Негізінен, губернатор провинциялық парламентпен бірлесіп әзірленген саясатқа сүйене отырып, провинциядағы мемлекеттік қызметтерді басқаруға қатысты міндеттер мен өкілеттіктерге ие. Губернатор аудандық әкімдер мен қала әкімдеріне бағынбайды, тек қалалық/муниципалдық және аудандық үкіметтердің жұмысын басқарады, қадағалайды және үйлестіреді. Басқа жағдайларда, аудандық және қалалық үкіметтер автономия принципі мен көмекші функциялар негізінде басқару мәселелерін өздігінен шешуге құқылы.
In Indonesia, the title gubernur refers to the highest ranking executive of a provincial government. The governor and the vice governor are elected by a direct vote from the people as a couple, so the governor is responsible to the provincial residents. The governor has a term of five years to work in office and can be re elected for another single period. In case of death, disability, or resignation, the vice governor would stand in as acting governor for some time before being inaugurated as the permanent governor. The elected governor is inaugurated by the president, or by the Indonesian minister of home affairs on behalf of the president. In addition, the governor is the representative of central government in the province, and is responsible to the president. The governor's authority is regulated within Law No. 32/2004 and Governmental Ordinance No. 19/2010. Principally, the governor has the tasks and the authorities to lead governmental services in the province, based upon the policies that have been made together with the provincial parliament. The governor is not the superordinate of regents or mayors, but only guides, supervises, and coordinates the works of city/municipal and regency governments. In other parts, municipal and regency governments have the rights to manage each governance affairs based on autonomy principle and assistantship duties.
Жапония
Жапонияда губернатор (知事) атағы – префектуралық үкіметтегі жоғары дәрежелі басшы лауазымын білдіреді. Губернатор халықтың тікелей дауысымен сайланады және оның өкілеттік мерзімі – төрт жыл. Губернатор болып қызмет ету мерзіміне қатысты шектеулер жоқ. Губернатор префектура ішінде маңызды өкілеттіктерге ие, оның ішінде префектура мәжілісі қабылдаған қаулыларға вето қою құқығы, сондай-ақ префектура бюджетін бақылау және префектура мәжілісін тарату өкілеттігі бар. Губернаторға қатысты қайта шақыру референдумы өткізілуі мүмкін. Губернатор, мәжілістің келісімімен, жалпы бірден төртке дейін вице-губернатор тағайындайды. Губернатордың қайтысы, денсаулығының нашарлауы немесе отставкаға кетуі жағдайында вице-губернатор губернатордың міндетін уақытша атқарушы немесе орынбасары болады. Қазіргі губернаторлардың тізімін Жапония губернаторларының тізімінен қараңыз.
In Japan, the title Governor (知事) refers to the highest ranking executive of a prefectural government. The governor is elected by a direct vote from the people and had a fixed term of four years. There is no restriction on the number of terms a person may serve as governor. The governor holds considerable power within the prefecture, including the ability to veto ordinances that have been passed by the prefecture assembly, as well as control of the prefecture's budget and the power to dissolve the prefecture assembly. The governor can be subjected to a recall referendum. A total of one to four vice governors are appointed by the governor with the approval of the assembly. In the case of the governor's death, disability, or resignation, a vice governor would stand in as governor or acting governor. See List of governors of Japan for a list of the current governors.
Малайзия
Малайзияда монархиялық емес төрт штаттың (Пененг, Малакка, Сабах және Саравак) әрқайсысында Yang di Pertua Negeri атағы бар салтанатты губернатор болады. Ол Малайзияның федералды королі Ян ди Пертуан Агонг премьер-министрдің ұсынысы бойынша, штат үкіметтерімен кеңескеннен кейін төрт жылдық мерзімге тағайындалады. Бұл штаттардың әрқайсысында жеке үкімет басшысы болады, ол Ketua Menteri немесе бас министр деп аталады. Төрт Yang di Pertua Negeri Билеушілер кеңесінің құрамына кіреді; алайда, олар Ян ди Пертуан Агонгты сайлауға, малай билеушілерінің құқықтарына қатысты мәселелерді талқылауға және ислам дінін сақтауға байланысты істерге қатыса алмайды.
In Malaysia, each of the four non monarchical states (Penang, Malacca, Sabah and Sarawak) has a ceremonial governor styled Yang di Pertua Negeri, appointed to a renewable four year term by the Yang di Pertuan Agong, the federal King of Malaysia, on the advice of the prime minister after consulting the state governments. Each of these states has a separate head of government called the Ketua Menteri or chief minister. The four Yang di Pertua Negeri are members of the Conference of Rulers; however, they cannot participate in the election of the Yang di Pertuan Agong, discussions related to the privileges of the Malay rulers and matters concerning the observance of Islam.
Пәкістан
Пәкістанда төрт провинцияның әрқайсысында президент тағайындайтын губернатор бар. Губернатор – өз провинциясындағы федерация өкілі және провинцияның рәсімдік басшысы, ал бас министр – провинциялық үкіметтің басшысы. Губернатор өз провинциясында президентке ұқсас өкілеттіктерді жүзеге асырады.
In Pakistan, each of the four provinces has a governor who is appointed by the president. The governor is the representative of the federal in their province and is the ceremonial head of the province whereas the chief minister is the head of the provincial government. The governor exercises powers similar to the president's, in their respective province.
Папуа - Жаңа Гвинея
Папуа - Жаңа Гвинеяда 1995 жылдың тамызынан бері провинция басшылары губернаторлар деп белгілі. Ал бұрын олар премьер-министрлер деп аталған.
In Papua New Guinea, the leaders of the provinces have been known as governors since August 1995. Previously they were called premiers.
Филиппин
Филиппинде губернатор (филиппин тілінде Губернатор немесе Пунонг Лалавиган) атағы провинцияның ең жоғары дәрежелі атқарушы лауазымын білдіреді. Губернатор халықтың тікелей дауысымен сайланады және оның өкілеттік мерзімі үш жылды құрайды. Губернатор қатарынан ең көп үш мерзімге ғана сайлана алады. Дегенмен, ол ішкі істер және жергілікті басқару министрі арқылы омбудсмен немесе президент тарапынан қызметтен шеттетілуі мүмкін. Егер ол өкілеттік мерзімінде әкімшілік құқық бұзушылық немесе қылмыстық қылмыс жасағаны анықталса, президент оны лауазымынан алуға құқылы. Губернаторды қайтаруға дауыс беруге болады, бірақ референдумнан өзгеше, сайлаушылар өздері қалаған губернаторды сайлайды. Өлім, мүгедектік, отставкаға кету, мәжбүрлеп лауазымнан алыну немесе қызметтен шеттетілу жағдайында, губернаторға бірдей сайлауда бөлек сайланған вице-губернатор губернатордың орнын басады немесе жағдайға қарай, губернатор міндетін атқарушы болады. Испания және Америка отаршылдық кезеңдерінде, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыста Жапонияның оккупациясы кезінде Филиппиннің бас атқарушы органы Филиппиннің генерал-губернаторы болды. Мұсылман Минданаосының автономиялық аймағының ең жоғары дәрежелі атқарушы лауазымы аймақтық губернатор деп аталды. Аймақтық губернатор үш жыл сайын сайланады, ал аймақтық вице-губернатор аймақтық губернатор лауазымын босатқан жағдайда оның орнын басады. Оның орнына келген Бангсамороның басшысы – вали (араб тілінде "губернатор") және ол парламент тарапынан алты жылға сайланады.
In the Philippines, the title Governor (Gobernador or Punong Lalawigan in Filipino) refers to the highest ranking executive of a province. The governor is elected by a direct vote from the people and has a fixed term of three years. A governor can serve only up to a maximum of three consecutive terms. He may however be suspended by either the ombudsman or the president, through the secretary of the interior and local government. He may be removed by the president if found guilty of an administrative case or a criminal act during his tenure. He may be subjected to a recall vote, but unlike a referendum, the voters elect the governor of their choice. In case of death, disability, resignation, forced removal, or suspension, the vice governor, elected separately in the same election for governor, succeeds as governor, or acting governor, as the case may be. During both the Spanish and American colonial periods, as well as during the Japanese occupation of World War II, the chief executive of the Philippines was the governor general of the Philippines. The highest ranking executive of the Autonomous Region in Muslim Mindanao was called regional governor. The regional governor is elected every three years, separately from a regional vice governor who replaces the regional governor if the latter vacates the position. Bangsamoro, its replacement, has the wa'lī (Arabic for "governor") as its head of the region, and is elected by parliament for a six year term.
Шри-Ланка
Шри-Ланканың тоғыз провинциясының провинциялық кеңестерін президенттің өкілдері ретінде губернаторлар басқарады. 1948 жылға дейін Цейлон (Шри-Ланканың бұрынғы атауы) Британ отар колониясының басшысы Цейлон губернаторы болды.
The provincial councils of the nine provinces of Sri Lanka are headed by governors, as representatives of the president. Prior to 1948, in Ceylon (former name for Sri Lanka), the governor of Ceylon was the head of the British colony.
Тайланд
Таиландта губернатор (тай тілінде ผู้ว่าราชการ – Phuwa Ratcha Gaan) атағы Таиландтың әрбір провинциясының ішкі істер министрлігі тағайындайтын әкімшісін көрсетеді. Бір ғана ерекшелік – ерекше басқарылатын Бангкок қаласы, оның губернаторы халықтың сайлауымен тағайындалады, бұл оны қала әкіміне теңестіреді.
In Thailand, the title Governor (ผู้ว่าราชการ Phuwa Ratcha Gaan in Thai) refers to the administrator of each Thai province, who is appointed by the Ministry of Internal Affairs. The only exception is the specially governed district of Bangkok, whose governor is elected by its population, thus making him or her equivalent to a mayor.
Америка Құрама Штаттары
АҚШ-та "губернатор" атағы әр штаттың немесе аралдық аумақтың басшысына қатысты. Губернаторлар атқарушы және сот жүйесіне қатысты егеменді билікті сақтайды, АҚШ президентіне және федералды конституцияның тізімделген өкілеттіктер бөлімінде қарастырылған заңдарға бағынады, сондай-ақ штаттың саяси және рәсімдік басшысы болып табылады. Штаттардың үштен екісінен астамы (36) губернатор сайлауын аралық сайлаулармен (президенттік сайлаулардан екі жыл кейін) бірдей өткізеді. Он бір штат оларды президенттік сайлаулармен бірдей жылдары өткізеді (Вермонт және Нью-Гэмпшир әрбір жұп жыл сайын екі жылда бір рет сайлау өткізеді), ал қалған бесеуі тақ жылдары өткізеді (екісі президенттік сайлаудан кейін, үші – бұрын). Солтүстік Америкадағы колониялық дәуірде губернаторлар колонияның ұйымдасқан түріне байланысты әртүрлі жолмен тағайындалды. Ұлыбритания, Франция және Испанияның тәждік колонияларында губернаторды колониялаған елдің билеуші монархы немесе оның өкілдері таңдады; британдық колонияларда Сауда кеңесі көбінесе шешім қабылдаудың негізгі органы болды. Коннектикут колониясы және Массачусетс шығанағы колониясы сияқты корпоративтік жарғыға негізделген колониялар өз губернаторларын жарғыда немесе басқа колониялық заңнамада белгіленген қағидалар бойынша сайлады. Жеке меншік колонияларда, мысалы, Каролина провинциясы тәждік колония болғанға дейін (және Солтүстік және Оңтүстікке бөлінгенге дейін) губернаторларды колонияны бақылаған иелері таңдады. Америка Тәуелсіздік соғысының алғашқы жылдарында он үш колонияның он біреуіндегі тәждік және жеке меншік губернаторлар (әртүрлі деңгейде зорлық-зомбылықпен) қызметтерінен алынды. Қалған екі колонияда (Коннектикут және Род-Айленд) корпоративтік жарғылар болды; Коннектикут губернаторы Джонатан Трумбулл соғысқа дейін де, соғыс кезінде де губернатор болды, ал Род-Айлендте губернатор Джозеф Уонтон 1775 жылы көтерілісшілердің соғыс күшін қолдамағаны үшін қызметтен алынды. Штат мәртебесіне қол жеткізбес бұрын, елу штаттың көпшілігі аумақтар болып табылды. Федералды үкімет басқаратын олардың губернаторлары президент тағайындап, Сенат бекітетін, тұрғындар сайламайтын.
In the United States, the title "Governor" refers to the head of each state or insular territory. Governors retain sovereign power over executive and judiciary, are subordinate to the president of the United States and laws provided by the enumerated powers section of the federal constitution, and serve as the political and ceremonial head of the state. Nearly three fourths of the states (36) hold gubernatorial elections in the same years as midterm elections (two years off set from presidential elections). Eleven states hold them in the same years as presidential elections (Vermont and New Hampshire hold elections every two years in every even numbered year), while the remaining five hold them in odd numbered years (two in the year after a presidential election, three in the year before). In colonial North America, governors were chosen in a variety of ways, depending on how the colony was organized. In the crown colonies of Great Britain, France, and Spain, the governor was chosen by the ruling monarch of the colonizing power, or his designees; in British colonies, the Board of Trade was often the primary decision maker. Colonies based on a corporate charter, such as the Connecticut Colony and the Massachusetts Bay Colony, elected their own governors based on rules spelled out in the charter or other colonial legislation. In proprietary colonies, such as the Province of Carolina before it became a crown colony (and was divided into North and South), governors were chosen by the Lords Proprietor who controlled the colony. In the early years of the American Revolutionary War, eleven of the Thirteen Colonies evicted (with varying levels of violence) royal and proprietary governors. The other two colonies (Connecticut and Rhode Island) had corporate charters; Connecticut Governor Jonathan Trumbull was governor before and during the war period, while in Rhode Island, Governor Joseph Wanton was removed from office in 1775 for failing to support the rebel war effort. Before achieving statehood, many of the fifty states were territories. Administered by the federal government, they had governors who were appointed by the president and confirmed by the Senate rather than elected by the resident population.
Мексика
Мексикада губернатор – елдің отыз бір еркін және тәуелсіз штатының әрқайсысының сайланған басшысы. Мексика губернаторлары әр штаттың азаматтарымен тікелей алты жылға сайланады және қайта сайлануға құқығы жоқ.
In Mexico, governor refers to the elected leader of each of the nation's thirty one Free and Sovereign States with the official Spanish title being Gobernador. Mexican governors are directly elected by the citizens of each state for a six year term and cannot be re elected.
Оңтүстік Америкадағы басқа да заманауи елдер
Оңтүстік Американың көптеген республикаларында (мысалы, Чили және Аргентинада) сайланған губернаторлар басқаратын провинциялар немесе штаттар бар, олардың қызметтері АҚШ штаттарының губернаторларына ұқсас.
Many of the South American republics (such as Chile and Argentina) have provinces or states run by elected governors, with offices similar in nature to U. S. state governors.
Бразилия
1930 жылғы революцияға дейін Бразилия провинцияларының басшылары (қазір штаттар деп аталады) (облыстық/мемлекеттік) президенттер (президенттер) атанды. 1930 жылдан 1945 жылға дейін олар губернаторлар (governadores) немесе федералдық үкімет тарапынан тағайындалған жағдайда интервенторлар (interventores) деп аталды. 1945 жылдан бері олар тек губернаторлар деп аталады.
Until the 1930 Revolution, the heads of the Brazilian Provinces, now called States, were styled as (provincial/state) presidents (presidentes). From 1930 to 1945, they were styled either governors (governadores) or, when appointed by the federal government, intervenors (interventores). From 1945 on, they have only been called governors.
Сөздің басқа мағыналары
"Губернатор" сөзі жеке сектордағы ұйымның басқарушылар конфедерациясының мүшесін білдіреді, ол өзі акционер болып табылады және осы жеке сектордағы ұйымның барлық өзге акционерлерімен сайланады, жеке сектордағы ұйымның басқарушылар конфедерациясына мүше болу үшін (пайда көздеуші және коммерциялық емес).
The word governor refers to a member of confederation of governors of a private sector entity who is a shareholder himself/herself and elected by all of the other shareholders of that private sector entity to be a member of confederation of governors at a private sector entity (for profit and non profit).