Кіріспе

жаңа сөз
Ислам билігіндегі мұсылман емес адамдардың мәртебесін сипаттау үшін қолданылатын polemical жаңа сөз – дхмитуд. Бұл термин 1980-1990 жылдары Мысыр туған британ жазушысы Бэт Йеор тарапынан танымал етілді. Дхмитуд – араб тіліндегі "джимми" ("ислам мемлекетінде тұратын мұсылман емес адам") және француз тіліндегі "servitude" ("бағыныштылық") сөздерінің қосылуынан жасалған сөз. Бэт Йеор оны сегізінші ғасырдан бері ислам билігіндегі еврейлер мен христиандардың бағынышты күйде ұсталып келген тұрақты мәртебесі деп анықтайды, бұл оларды кемсітуге немесе "мәжбүрлеп дін өзгертуге, құлдыққа немесе өлімге" ұшыратуға мәжбүр етеді. Бұл термин 1990 жылдардағы Балқан соғысында босниялық серб күштері арасында кеңінен танымал болды және өзін-өзі контр-джихадист авторларының арасында да танымал. Кейбір ғалымдар оны polemical деп санайды.

Шығу тегі

Бұл термин 1982 жылы Ливан президенті Башир Джемайел елдің мұсылмандық басшылығының жергілікті ливандық христиан азшылығын бағындыруға жасаған әрекеттеріне сілтеме жасап қолданылған. 1982 жылдың 14 қыркүйегінде Ливандағы Дейр-әл-Салибте сөйлеген сөзінде ол былай деді: "Ливан – біздің отанымыз және христиандар үшін отан болып қала береді. Біз дінімізді қабылдауды, рәсімдерімізді және дәстүрлерімізді, сенімдерімізді және нанымдарымызды қалағанымызша сақтауды жалғастырғымыз келеді. Енді бұдан былай біз қандай да бір "дхиммитуд" құлдығында өмір сүруден бас тартамыз!". "Дхиммитуд" ұғымын Батыс дискурсына жазушы Бат Йе'ор 1983 жылы француз тілінде итальяндық журналға жарияланған мақаласында енгізді. Бат Йе'ордың айтуынша, "дхиммитуд" – мұсылман емес адамдардың мұсылмандарды ынаятқа бөлеуі және оларға бағынуы, сондай-ақ мұсылман көпшілік аймақтарында мұсылман емес адамдарға жасалған кемсітушілік туралы айыптауларды білдіреді. Йе'ор бұл терминді "Шығыс христиандығының құлдырауы" және 2003 жылғы "Ислам және дхиммитуд: өркениеттердің қақтығысы" атты кітаптарында одан әрі танымал етті. 2011 жылғы сұхбатында ол Джемайелдің бұл терминді қолдануына жанама түрде әсер еткенін мәлімдеді.

Иудаизмге әсер етуі

Бұл исламдық жаңалық, еврей философиясына араб тілінің көптеген қалыптастырушылық әсерлерінің бірі, құлдыққа қатысты, тілінде де көрініс тапқан, Израильде тұратын адамдарға (гер тошав) қатысты еврей заңдарында бұрынғысынан аз негіз болған. Ноа Фелодман мен Дэвид Новак, ислам заңының ислам елдерінде дінін өзгертпеген мұсылман емес адамдарға (дхиммилерге) қоятын талаптарымен тығыз байланысты екенін атап өтеді: "Маймонид мұнда исламдық заңның бағынышты мәртебедегі төзімді халықтарға қатысты үлгісін қабылдап қана қоймай, оны кері бұрып, яһудилерді жоғары, ал басқаларын төмен қояды".