Кіріспе

Бірінші дәрежелі атриовентрикулярлық блокада (АВ блокада) – жүректің электрлік өткізгіш жүйесінің ауруы, онда электр импульстары жүрекшелерден қарыншаларға атриовентрикулярлық түйін (АВ түйін) арқылы қалыптыдан баяу өткізіледі. Бірінші дәрежелі АВ блокада көбінесе ешқандай белгілерге себеп болмайды, бірақ екінші және үшінші дәрежелі атриовентрикулярлық блокада сияқты жүрек блокадасының ауыр түрлеріне айналуы мүмкін. Ол электрокардиограмма арқылы диагностикаланады және 200 миллисекундтан асатын PR интервалымен сипатталады. Халықтың 0,65-1,1% бірінші дәрежелі АВ блокадаға шалдығады, ал әр 1000 адамға жыл сайын 0,13 жаңа жағдай тіркеледі.

Себептер

Бірінші дәрежелі жүрек блокадасының ең көп кездесетін себептері – АВ түйінінің ауруы, жоғарылаған вагалдық тонус (мысалы, спортшыларда), миокардит, жедел миокард инфарктісі (әсіресе жедел төменгі миокард инфарктісі), электролиттердің тепе-теңдігінің бұзылуы және дәрі-дәрмектер. Бірінші дәрежелі жүрек блокадасын ең жиі тудыратын дәрілер – АВ түйінінің рефрактерлік кезеңін ұзартатын, соның салдарынан АВ өткізгіштігін баяулататын препараттар. Оларға кальций арналарын блокадалайтын дәрілер, бета-блокаторлар, жүрек гликозидтері және холинергиялық белсенділікті күшейтетін заттар, мысалы холинестераза ингибиторлары жатады.

Диагностика

Дұрыс жағдайда, АВ түйіні жүрек арқылы электр импульстарын өткізуді баяулатады. Бұл беткі электрокардиограммада (ЭКГ) PR интервалы ретінде көрінеді. Қалыпты PR интервалы 120 мс-ден 200 мс-ге дейін болады. Ол P толқынының бастапқы қисынынан QRS кешенінің басына дейін өлшенеді. Бірінші дәрежелі жүрек блокадасында АВ түйіні электр белсенділігін одан да баяу өткізеді. Бұл беткі ЭКГ-да 200 мс-ден ұзын PR интервалы ретінде көрінеді. Бұл көбінесе кездейсоқ табылған жағдай және әдеттегі ЭКГ-да кездеседі. Бірінші дәрежелі жүрек блокадасын анықтау үшін электролиттер мен дәрілік заттарға арналған тексерулерден басқа ешқандай арнайы зерттеулер қажет емес, әсіресе дозаны асыра пайдалану күдікті болған жағдайда.

Емдеу

Емдеуге электролиттік тепе-теңдікті анықтау және түзету, сондай-ақ қандай да бір зиян келтіретін дәрілерді тоқтату кіреді. Миокард инфаркті болмаса, осы жағдай үшін стационарға жатқызу қажет емес. Әдетте, бұл жағдай жүрек блокадасының жоғары сатыларына прогрессияламаса да, амбулаториялық бақылау және ЭКГ мониторингі қажет болуы мүмкін, әсіресе егер бір мезгілде екі түрлі бундель тармағының блокадасы болса. Егер басқа ауруды емдеу қажет болса, АВ өткізілуді баяулататын дәрілерді қолданудан сақтану керек. Егер мұндай мүмкіндік болмаса, клиникалық дәрігерлер өткізілуді баяулататын кез келген дәріні енгізерде өте абай болуы керек, сондай-ақ ЭКГ-ні үнемі бақылау ұсынылады.

Болжам

Бірінші дәрежелі оқшауланған жүрек блокадасының тікелей клиникалық салдары жоқ. Оның ешқандай белгісі мен көрінісі байқалмайды. Бастапқыда оның қауіпсіздігі жоғары деп есептелген. Алайда, Фрамингем жүрек зерттеуінде PR интервалының ұзаруы немесе бірінші дәрежелі AV блокадасының болуы көкірек қарықтарының дірілі (фибрилляция) даму қаупін екі есеге арттырды, жасанды кардиостимулятор қажеттілігін үш есеге көбейтті және өлім-жітімнің шамалы өсуімен байланысты болды. Бұл қауіп PR интервалының ұзару дәрежесіне пропорционалды. Бірінші дәрежелі жүрек блокадасы, оң бундель тармағының блокадасы және сол жақ алдыңғы немесе сол жақ артқы фасцикуланың блокадасы (трифасцикулярлық блокада деп аталады) бар адамдар толық жүрек блокадасына қабығу қаупіне ұшырауы мүмкін.

Дау

2022 жылдың қазан айында FAA авиациялық медициналық сарапшыларға арналған нұсқаулықта медициналық саясатты тым жасырын түрде өзгертіп, бірінші дәрежелі AV блогын 300 мс-ден асатын PR аралығы деп анықтады. Бұл өзгеріс дау тудырды, себебі PR аралығына қатысты қабылданған ережелер 200 мс-де өзгеріссіз қалды, сондай-ақ FAA бұл өзгерісті неге қажет еткенін сол кезде түсіндірмеді. Кейіннен FAA өз шешімінің себебін түсіндіретін мәлімдеме жасады.