Кіріспе

Бычактарды ойын-сауық немесе спорт мақсатымен лақтыру

Бычак лақтыру – бұл өнер, спорт, жауынгерлік дағды немесе әртүрлі ойын-сауық техникасы. Ол пышақтарды лақтыру өнерінде шеберлік танытқан адамды, лақтырылатын қаруды және нысананы қамтиды. Кейбір сахналық қойылымдарда пышақ лақтырушы көмекшіні нысанаға байлайды (кейде "нысана қызы" деп аталады) және оны қасақана өткізбеу үшін лақтырады.

Негізгі қағидалар

Қарулы немесе спорттық қолданыста болсын, пышақ лақтыру механиканың бірдей негізгі принциптерін қамтиды. Кез келген жағдайдағы мақсат – ұшының нысанаға жеткілікті күшпен қадалуы. Бұл үшін дәлдік, қашықтық, айналу саны және дененің орналасуы ескерілуі тиіс. Егер лақтырушы айналу техникасын қолданса, пышақ ұшу кезінде айналады. Бұл, лақтырушы әрқашан бірдей тәсілмен лақтырады деп есептесек, әр лақтыру үшін нақты қашықтықты таңдауды немесе, іс жүзінде, пышақтың қолындағы орналасуына немесе лақтыру қозғалысына ұсақ түзетулер енгізуді білдіреді. Тағы бір түзету – пышақты қалай ұстау. Оны лезбісінен ұстап лақтырса, ол жарты айналыс жасайды, ал тұтқасынан ұстаса – толық айналыс жасайды. Егер лақтырушы нысанаға тию үшін бір жарым айналыс қажет деп есептесе, пышақты лезбісінен ұстап лақтырады. Егер нысанаға бірінші болып тию үшін екі толық айналыс керек деп санаса, онда тұтқасынан ұстайды. Күрделі айналымсыз лақтыру техникаларында лақтыру қозғалысы мүмкіндігінше түзу жасалады, ал босату кезінде омыртқадағы саусақпен пышақтың айналуы одан да баяулатылады. Айналымсыз лақтырылған пышақтар нысанаға жеткенше айналмайды немесе тек төрттен бір айналыс жасайды (ұшымен), бірақ айналымсыз лақтырулар ұшу кезінде айналу техникаларымен салыстырғанда дәл немесе тұрақты емес. Пышақтың өткір болуы міндетті емес; егер ұшы болса, нысанаға қадалады.

Спорт

АҚШ-та және көптеген Еуропа елдерінде садақ ату сияқты, пышақ лақтыруды спорт түрі ретінде қызығушылық танытатын адамдардың қауымдастықтары бар. Мысалы, Еуропада 30-дан астам пышақ лақтыру клубы жұмыс істейді. Жарыс әдеттегі форматта стандартты ағаш немесе кейде көбіктен жасалған нысаналарға тік бағытталған лақтырулар сериясынан тұрады. Садақ ату нысанасындағыдай, пышақ лақтыру нысаналары да бір немесе бірнеше шеңбермен қоршалған орталық бөліктен (нысанадан) тұрады. Нысанаға ілінген пышаққа ұпай беріледі. Лақтырушы нысанадан белгіленген қашықтықта тұруы керек, ал жарыс қиындығына қарай қашықтық ұлғаяды. IKTHOF өз мүшелерінің осы демеушілік жарыстардағы көрсеткіштеріне сүйене отырып рейтингін жаңартып отырады. EuroThrowers әлемдік рекордтар тізімін ұстап тұрады және әрбір чемпионаттың нәтижелерін, сондай-ақ өткен кездесулер туралы есептерді жариялайды.

Дүниежүзілік пышақ лақтыру лигасы

2021 жылы құрылған Дүниежүзілік пышақ лақтыру лигасы (WKTL) – пышақ лақтырудың ең ірі жаһандық басқару органы болып табылады. Ол пышақ лақтыруды кәсіби спорт түрі ретінде дамыту мақсатында, стандартталған лига және турнир форматында пышақ лақтыру клубтарын біріктіреді. 150-ден астам мүше компаниядан (серіктес ұйымдардан) тұратын Дүниежүзілік пышақ лақтыру лигасы ресми WKTL лигасының ережелерін бақылайды, қауіпсіздік шараларын енгізеді, қызметкерлерді оқытады және Дүниежүзілік пышақ лақтыру чемпионатының өтуін қамтамасыз етеді.

Тарих

Перформанс өнері ретінде пышақ лақтыру 19-ғасырдың соңында АҚШ-та Барнум және Бейли циркі сияқты көшпелі труппалар арқылы танымал болды, бірақ оның тамыры жекпе-жек өнері мен аңшылық қолданысында жатыр. Ол жапондықтардың, сондай-ақ африкалық және американдық тайпалардың әскери өнерлеріне енгізілген. Орталық Африкада олар соғыс қарулары ретінде (көлденең лақтырылатын) және рәсімдік мақсаттар үшін қолданылды. Ортағасырлық Еуропада Ханс Талхоффер (шамамен 1410-1415 – 1482 жылдан кейін) және Пауль Гектор Мейр (1517–1579) өздерінің шайқас және қару-жарақ туралы трактаттарында пышақ лақтыруды еске алады. Талхоффер лақтыруға арналған тікенекті пышақ түрін көрсетеді, ал Мейр қарсыластың кеудесіне пышақ лақтыруды сипаттайды.

Өкілдіктер

2010 жылы 7 мамырда Орегон штатының Портленд қаласында тұңғыш рет көрсетілген "Қанжар патшайымы" операсы 1960 жылдардың басында Бирмингемде болған студенттік көтерілістер кезінде пышақ лақтырумен айналысатын бауыр мен қарындастың оқиғасын айтады.