Кіріспе

Компьютерлік техникада, кеңістіктік файл менеджері – файлдар мен папкаларды нақты физикалық заттар сияқты көрсету үшін кеңістіктік метафораны пайдаланатын файл менеджері.

Басқа заттар

Кейбір файлдық менеджерлер басқа да объектілерді көрсетеді, мысалы, қажетсіз файлдарға арналған қоқыс жәшігі немесе сақтау құралдарын бейнелейтін компьютер немесе дискеттік дискінің белгішелері. Сонымен қатар, пайдаланушының баптаулары немесе пайдаланушының қолданбалары сияқты арнайы заттарды қамтитын арнайы папкалар да болуы мүмкін.

Артықшылықтар

Аумақтық файлдық менеджер адамдардың физикалық заттармен, мысалы, үстелдермен, орындықтармен және столдармен өзара әрекеттесу тәсіліне жақын. Аумақтық қасиеттер кеңістіктік файлдық менеджерде "орналасудың" сенімді көрсеткіштері болғандықтан, пайдаланушы жиі қолданылатын терезелерді орналастыру арқылы таныс жұмыс ортасын құра алады, осы күй сақталады және әрқашан күтілетін орындарға сәйкес келетініне сенімді болады. Бұл таныс болу ыңғайлылықты және тиімділікті арттыруы мүмкін. Сонымен қатар, кеңістіктік атрибуттарға негізделген идентификация – адамның өте табиғи қабілеті, ол саналы ойлауды қажет етпейді. Қапшық терезелерінің сыртқы түрі мен орналасуына сүйене отырып, иерархиядағы орындарды тану және еске түсіру – кеңістіктік файлдық менеджердің басты мақсаты. Аумақтық файлдық менеджерді анықтайтын барлық "ережелер" мен мінез-құлықтар адам миының визуалды/кеңістіктік тану және еске алу қабілеттерінің артықшылықтарын пайдалану үшін жасалған. Бұл қабілеттер табиғи және мәтінді оқуға негізделген басқа тану формаларына қарағанда "аз жұмыс" талап етеді, сондай-ақ "ағымдағы жұмыс каталогын" (мысалы, командалық жол ортасында) білуге, өткен әрекеттердің жадына сүйенуге немесе кез келген басқа кеңістік емес сигналдарға сенуге қарағанда оңай. Тағы бір артықшылығы – ол пайдаланушыға бір сеанстан екіншісіне заттарды белгілі бір тәртіппен орналастыруға мүмкіндік береді, көптеген жоғары деңгейдегі бағдарламалық қамтамасыздардың "жұмыс кеңістігі" параметрлері сияқты. Мысалы, күрделі жобаның әртүрлі папкаларының мазмұнын көрсету үшін терезелер экранда бір уақытта көрінетіндей етіп жинақталып орналастырылуы мүмкін. Браузерлік стильдегі файлдық менеджерде осы терезелерді әр ашылған сайын қайта орналастыруға тура келер еді.

Кемшіліктер

Браузер стиліндегі файлдық басқарушыларға үйренгендерге кеңістіктік метафора қолайсыз сезінуі мүмкін. Бір шағым – кеңістіктік басқарушылар тым көп терезелерді пайдаланады, бұл қалыптаспауға (хаостың тууына) әкеледі. Microsoft компаниясының Windows 95 пайдаланушылық зерттеуінде, тәжірибесі әртүрлі пайдаланушылар көптеген терезелердің салдарынан "сан-саққа түскендей" болды: Бұл сан-саққа түсудің себебі Windows 95 файлдық басқарушысының кеңістіктік емес табиғаты екендігі айтылады. Терезенің кеңістіктік жағдайы мен нақты бір қалта арасындағы байланыс анық және өзгермейтін болмаса, сол қалтаны кеңістіктік ерекшеліктері арқылы сенімді түрде тану мүмкін емес. Кеңістіктік емес файлдық басқарушыда кеңістіктік жағдай жиі жаңылыстырады. Пайдаланушылар терезелерді нақты бір қалтамен байланысты емес, браузер стиліндегі терезеге тән визуалды белгілерге сүйене отырып дұрыс анықтамауы мүмкін. Мұндай жағдайда әрбір жаңа терезе түсініксіз қалыптаспауға (хаостың тууына) себеп болады. Осыдан кез келген қалтаны қарауға болатын бір терезеге жиі басымдық беріледі – браузер. Веб-браузерлердің кең таралуы және танымалдылығы осы басымдықты күшейтті. Сонымен қатар, файлдық жүйеге әртүрлі қолданбалар мен әртүрлі дисплей мүмкіндіктері бар құрылғылардан қол жеткізгенде кеңістіктік таныстықты сақтау қиын болуы мүмкін. Көптеген дисплей құрылғыларында бір кеңістіктік орналасуды қайта жасау кейде мүмкін болмайды. Құрылғыға, пайдаланушыға немесе дисплейге арналған кеңістіктік жағдай – бұл сақталуы тиіс жағдай туралы ақпарат көлемінің артуымен байланысты болатын мүмкін шешімдердің бірі.