Эверест саяхатында жоғалып кеткен британдық альпинист Эндрю Ирвин
Andrew Irvine (mountaineer)
Эверест тауына шығуға тырысқан британдық альпинист Эндрю Ирвин туралы ақпарат. 1924 жылы Маллоримен бірге жоғалып кетті, денесі табылмады. Альпинизм тарихы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық альпинист (1902–1924)
British mountaineer (1902–1924)
Эндрю Комин "Сэнди" Ирвин (8 сәуір 1902 – 8 немесе 9 маусым 1924) – британдық альпинист, 1924 жылғы британдық Эверест экспедициясына қатысқан, әлемдегі ең биік (8 848 м) тау – Эверестке жасалған үшінші британдық экспедиция. Эверест тауының тұңғыш бағындырылуын әрекеттенген кезде ол және оның серігі Джордж Малори таудың солтүстік-шығыс қырасында жоғалып кетті. Олар соңғы рет тірі күйінде шыңға жүз метрдей қашықтықта көрінді, бірақ олардың бірі немесе екеуі де қаза болмас бұрын шыңға жеткені белгісіз. Малоридің денесі 1999 жылы табылса, Ирвиннің денесі әлі табылмаған.
Andrew Comyn "Sandy" Irvine (8 April 1902 – 8 or 9 June 1924) was an British mountaineer who took part in the 1924 British Everest Expedition, the third British expedition to the world's highest (8,848 m) mountain, Mount Everest. While attempting the first ascent of Mount Everest, he and his climbing partner George Mallory disappeared somewhere high on the mountain's northeast ridge. The pair were last seen alive a few hundred metres from the summit, and it is unknown whether one or both of them reached the summit before they perished. Mallory's body was found in 1999, but Irvine's body has never been found.
Ерте өмір
Ирвин Чиширдің Биркенхед қаласында тарихшы Уильям Фергюссон Ирвиннің (1869–1962) және Лилиан Дэвис Коллидің (1870–1950) алты баласының бірі болып дүниеге келді. Оның әкесінің әулеті шотланд және уэльс тамырларына ие болса, анасы Чеширдің ежелгі әулетінен шыққан. Ол журналист және жазушы Лин Ирвиннің, сондай-ақ пионер әйел хирург Элеонора Дэвис Коллидің және саяси белсенді Харриет Шоу Уивердің туысы еді. Ол Биркенхед мектебінде және Шрусбери мектебінде білім алды, онда табиғи инженерлік қабілетін көрсетіп, кез келген механикалық құрылғыны жөндеуге немесе жақсартуға бейімділігін танытты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол Ұлыбритания соғыс министрлігіне ұшақ винті арқылы автоматты түрде оқ атуға мүмкіндік беретін синхрондау механизмінің және ұшақтарды тұрақтандыруға арналған гироскопиялық құрылғының жобаларын жіберіп, қысқа уақытқа назар аударды. Ол спортқа әуес болды, әсіресе қайық спортында өте жақсы жетістіктерге жетті. Оның қайықтанудағы ерекше қабілеті оны 1919 жылғы Хенлидегі «Бейбітшілік регатасының» жұлдызына айналдырды, Корольдік Шрусбери мектебінің қайық клубымен бірге Оксфордтың Мертон колледжіне инженерлік мамандықты оқуға түсуге мүмкіндік берді. Оксфордта ол Оксфорд университетінің таушылар клубына қосылды, сондай-ақ 1922 жылы Оксфорд пен Кембридж арасындағы қайық жарысына Оксфорд командасының құрамына ілікті, ал 1923 жылы жеңіске жеткен команданың мүшесі болды.
Irvine was born in Birkenhead, Cheshire, one of six children of historian William Fergusson Irvine (1869–1962) and Lilian Davies Colley (1870–1950). His father's family had Scottish and Welsh roots, while his mother was from an old Cheshire family. He was a cousin of journalist and writer Lyn Irvine, and also of pioneering female surgeon Eleanor Davies Colley and of political activist Harriet Shaw Weaver. He was educated at Birkenhead School and Shrewsbury School, where he demonstrated a natural engineering acumen, able to improvise fixes or improvements to almost anything mechanical. During the First World War, he created a small stir at the War Office by sending them a design for a synchronisation gear to allow a machine gun to fire from a propeller driven aeroplane through the propeller without damaging its blades, and also a design for a gyroscopic stabiliser for aircraft. He was also a keen sportsman and particularly excelled at rowing. His prodigious ability as a rower made him a star of the 1919 'Peace Regatta' at Henley with the Royal Shrewsbury School Boat Club, and propelled him to Merton College, Oxford, to study engineering. At Oxford, he joined the Oxford University Mountaineering Club, and was also a member of the Oxford crew for the Oxford and Cambridge Boat Race in 1922 and a member of the winning crew in 1923,
Эверест экспедициясы
1923 жылы Ирвин Мерттон колледжінің Спитсбергенге арктикалық экспедициясына қатысты. Кейіннен Оделлдің ұсынысымен Ирвин алдағы үшінші британдық Эверест экспедициясына шақырылды, себебі экспедицияға оның "супермен" сияқты қажет екені сезілді. Ол сол кезде 21 жастағы студент болған. Ирвин 1924 жылғы 29 ақпанда Джордж Мэллори және экспедицияның тағы үш мүшесімен бірге Ливерпульден SS California кемесімен Гималаяға аттанды. Кейін Мэллори әйеліне Ирвиннің "әңгімеден басқа кез келген нәрсеге сенім артуға болатынын" жазды. Экспедиция барысында ол экспедицияның кәсіби түрде жасалған оттегілік жиынтықтарын жақсартуға маңызды үлес қосты, олардың функционалдығын, жеңілдігін және беріктігін күрт арттырды. Ол сондай-ақ экспедицияның камераларын, лагерь төсек-орындарын, примус пештерін және көптеген басқа да құрал-жабдықтарын күтіп ұстады. Ол баршаға сыйлы болды, ал аға әріптестері оның тапқырлығы, жағымды мінезі және еңбекқорлығы үшін құрметтеді. Маусым айының басында экспедиция екі рет шыңға көтерілуге тырысты, бірақ жазғы муссонмен бірге қардың күшеюіне дейін тағы бір мүмкіндік болды, онда шыңға көтерілу тым қауіпті болар еді. Бұл соңғы мүмкіндік экспедицияның ең тәжірибелі альпинисі Джордж Мэллориге берілді. Басқа экспедиция мүшелерінің таңғалысына орай, Мэллори 22 жасар, тәжірибесіз Ирвинді ескі, тәжірибелі альпинист Ноэл Оделлден жоғары қойды. Ирвиннің оттегілік жабдықпен жұмыс істеу шеберлігі Мэллоридің шешіміне әсер еткені анық, бірақ оның таңдауының нақты себептері әлі де даулы. Мэллори мен Ирвин 6 маусымда көтерілуді бастады, ал келесі күні жұп соңғы екі адамдық лагерь құрды. 8 маусымда олардың қай уақытта шыққандары белгісіз, бірақ жағдайға байланысты айғақтар олардың Мэллори үміттенгендей тегіс, ерте бастама жасаған жоқ екенін көрсетеді. Алайда, кейінгі жылдары Оделл үш сатының қайсысын көргені туралы пікірталас туды. Мэллори мен Ирвин қайтыс болғанға дейін шыңға жеткені әлі де талқыланып жатыр. Ирвин мен Мэллоридің жоғалып кеткенін естіген бір отбасылық дос былай деп жазды: "Сэндидің тыныш суларда жайбарақат жүзіп жүргенін көзге елестету мүмкін емес, ол ағысқа қарсы күресуге және қажет болған жағдайда, тік жардан көпіршікпен құлап өтуге дайын адам еді". Ирвиннің достасы Арнольд Ланн былай деп жазды: "Ирвин ұзақ өмір сүрмеді, бірақ жақсы өмір сүрді. Ол өзінің қысқа ғұмырында көптеген істерді тығырықтап, оның соңғы жылында жеңіске жеткен Оксфорд қайығында қатысты, Спитсбергенді зерттеді, шаңғы спортына ғашық болды және, мүмкін, Эвересті бағындырды. Англиялықтар ұзақ өмір сүруден гөрі жақсы өмір сүруді артық жақсы көреді".
In 1923, Irvine took part in the Merton College Arctic Expedition to Spitsbergen, Subsequently, on Odell's recommendation, Irvine was invited to join the forthcoming third British Mount Everest expedition on the grounds that he might be the "superman" that the expedition felt it needed. He was at the time still a 21 year old undergraduate student. Irvine set sail for the Himalaya from Liverpool on board SS California on 29 February 1924, along with three other members of the expedition, including George Mallory. Mallory later wrote home to his wife that Irvine "could be relied on for anything except perhaps conversation". During the expedition, he made major and crucial innovations to the expedition's professionally designed oxygen sets, radically improving their functionality, lightness, and strength. He also maintained the expedition's cameras, camp beds, primus stoves, and many other devices. He was universally popular, and respected by his older colleagues for his ingenuity, companionability, and unstinting hard work. The expedition made two unsuccessful attempts on the summit in early June, and time remained for one more before the heavy snowfall that came with the summer monsoon would make climbing too dangerous. This last chance fell to the expedition's most experienced climber, George Mallory. To the surprise of other expedition members, Mallory chose the 22 year old inexperienced Irvine above the older, more seasoned climber, Noel Odell. Irvine's proficiency with the oxygen equipment was obviously a major factor in Mallory's decision, but some debate has occurred ever since about the precise reasons for his choice. Mallory and Irvine began their ascent on 6 June, and by the end of the next day, the pair had established a final two man camp at , from which to make their final push on the summit. What time they departed on 8 June is unknown, but circumstantial evidence suggests that they did not have the smooth, early start that Mallory had hoped for. although in the years that followed, exactly which of the Three Steps Odell had sighted the pair climbing became extremely controversial. Whether Mallory and Irvine reached the summit before they died has been the subject of debate. Upon hearing of Irvine and Mallory's disappearance, a family friend wrote: "One cannot imagine Sandy content to float placidly in some quiet back water, he was the sort that must struggle against the current and, if need be, go down foaming in full body over the precipice". Arnold Lunn, one of Irvine's friends, wrote: "Irvine did not live long, but he lived well. Into his short life he crowded an overflowing measure of activity which found its climax in his last wonderful year, a year during which he rowed in the winning Oxford boat, explored Spitsbergen, fell in love with skiing, and – perhaps – conquered Everest. The English love rather to live well than to live long".
Мұз балтасының ашылуы
1933 жылы, Мэллори мен Ирвиннің жоғалып кеткеніне тоғыз жыл өткен соң, төртінші британдық Эверест экспедициясының мүшесі Перси Уин Харрис шамамен төбеден төмен, ал Бірінші қадамға дейін біршама бұрын мұз балтасын тапты. Ол қоңыр түсті "қазандық тақта" тастан жасалған, аса тік емес, бірақ тегіс және кейбір жерлері ұсақ тастармен жабылған. Швейцариялық өндірушінің аты 1924 жылғы экспедицияға жеткізілгендермен сәйкес келді, және жота бағытымен осы биікке тек Мэллори мен Ирвин ғана көтерілгендіктен, ол олардың біреуіне тиесілі болуы керек. 1933 жылғы экспедицияның жетекшісі Хью Раттледж мұз балтасы құлау оқиғасының орны болуы мүмкін деп болжады, оның кесірінде ол кездейсоқ түсіп қалған немесе иесі оны қойған, мүмкін екі қолы да арқанды ұстау үшін бос болуы үшін. 1924 жылы Мэллори мен Ирвинді көтерілісінде соңғы рет көрген Ноэль Оделл, одан да қарапайым түсіндірме берді: мұз балтасы жоғары көтерілу кезінде соңынан алу үшін сонда қалдырылған, өйткені ағымдағы жағдайлар бойынша алға қарай көтерілу негізінен тас арасынан өтетін. 1963 жылы Эндрю Ирвиннің заттарынан табылған әскери таяқшадағы ерекше үш тілік белгісі, мұз балтасының сабындағы ұқсас белгімен сәйкес келді, бұл балта Ирвинге тиесілі екенін көрсетеді. PBS телеарнасына берген сұхбатында мұз балтасын тапқан Уин Харрис: "Мен балтаны қолымға алғанда, онда ешқандай белгі болған жоқ. Көп дау тудырған айқыш белгісін Мэллори де, Ирвин де салған жоқ. Оны менің жеке шерпалық көмекшім Кусанг Пугла кескен, ол оны жоғалтып алмау немесе басқа балталармен шатастырмау үшін мен берген қатаң ескерту бойынша кескен."
In 1933, nine years after the disappearance of Mallory and Irvine, Percy Wyn Harris, a member of the fourth British Everest Expedition discovered an ice axe around , about below the ridge and some before the First Step. It was found lying loose on brown 'boiler plate' slabs of rock, which though not particularly steep, were smooth and in places had a covering of loose pebbles. The Swiss manufacturer's name matched those of a number supplied to the 1924 expedition, and since only Mallory and Irvine had climbed that high along the ridge route, it must have belonged to one of them. Hugh Ruttledge, leader of the 1933 expedition, speculated that the ice axe marked the scene of a fall, during which it was either accidentally dropped or that its owner put it down, possibly to have both hands free to hold the rope. Noel Odell, the last man to see Mallory and Irvine on their ascent in 1924, offered a more benign explanation: that the ice axe had merely been placed there on the ascent to be collected on the way back since the climbing ahead was almost entirely on rock under the prevailing conditions. In 1963, a characteristic triple nick mark on a military swagger stick, found among Andrew Irvine's possessions, was found to match a similar mark on the ice axe's shaft, suggesting the axe belonged to Irvine. In an interview with PBS, Wyn Harris, who discovered the ice axe claimed, “When I picked up the axe there was no mark on it. The cross, over which there has been so much controversy, was not put on either by Mallory or Irvine. It was in fact cut by my personal Sherpa porter, Kusang Pugla, who did it under threats from me that it must not be lost or mixed up with other axes.”
Ван Хонг-баоның байқауы
1979 жылы Эвересттің солтүстік беткейіне жасалған қытай-жапондық барлау экспедициясының жетекшісі Рётен Хасегава қытай альпинисі Ван Хонгбаомен қысқаша сөйлесіп, Ван 1975 жылғы қытайлық Эверест экспедициясы кезінде "өлі ағылшылдың" денесін көргенін айтты. Ван, ол кісінің киімі ескі болғандықтан британдық екенін білгенін, киімдері қол тигенде шіріп, тозаққа айналғанын, содан кейін саусағымен жағына тиіп, жарақаттанғанын көрсеткен. Бірақ Ван ертесі күні, толыққанды ақпарат алуға үлкермес бұрын, қар көшкінінде қаза тапты. Бұл көріністі 1986 жылы американдық Эверест тарихшысы Том Холзелдің 1975 жылғы экспедициядағы Ванның шатырласы Чжан Цзюньянмен болған әңгімесі растады. Чжанның айтуынша, Ван 20 минуттық саяхаттан оралғаннан кейін 8100 метр биіктікте "шет елдік таушыны" тапқан. Эвересттің солтүстік жағында осы биіктікте басқа еуропалық таушының қаза болғаны белгілі болған жоқ, сондықтан дене Мэллори немесе Ирвинге тиесілі болуы мүмкін еді. Ванның 1975 жылғы көрісі 24 жылдан кейін сол аймақта Мэллоридің денесін табуға көмектесті, бірақ ол тапқан дененің сипаттамасы – "жақтағы тесік" – Мэллоридің денесінің жағдайымен және орнымен сәйкес келмейді, ол бетімен төмен қарап жатқан, басы құм мен тас арасында көмілген және маңдайында гольф добындай жарақат болған. Мүмкін, Ван Ирвинді көрген шығар. Немесе Ван Мэллориді бетімен жоғары қаратып, қарапайым жерлеу үшін денесін бұрған болуы мүмкін. 2001 жылы екінші Мэллори және Ирвин зерттеу экспедициясы Ванның 1975 жылғы лагерін тауып, оның айналасын мұқият қарап шықты және Малоридің денесі ғана табылғанын анықтады.
In 1979, Ryoten Hasegawa, the leader of the Japanese contingent of a Sino Japanese reconnaissance expedition to the north side of Everest, had a brief conversation with a Chinese climber named Wang Hong bao, in which Wang recounted that while on the 1975 Chinese Everest Expedition, he had seen the body of an "English dead" at , lying on his side as if asleep at the foot of a rock. Wang knew the man was British, he said, by the old fashioned clothing, rotted and disintegrating at the touch, and poked his finger into his cheek to indicate an injury. However, Wang was killed in an avalanche the following day before more information could be obtained. Further confirmation of this sighting was provided by a 1986 conversation that American Everest historian Tom Holzel had with Zhang Junyan, Wang's tent mate from the 1975 expedition. Zhang said Wang returned from a 20 minute excursion and described finding "a foreign mountaineer" at 8,100 meters. Since no other European climber was known to have died at that elevation on the north side of Everest, it was almost certain that the body was either Mallory or Irvine. Wang's 1975 sighting was the key to the discovery of Mallory's body 24 years later in the same general area, although his reported description of the body he found—"hole in cheek"—is not consistent with the condition and posture of Mallory's body, which was face down, his head almost completely buried in scree, and with a golfball sized puncture wound on his forehead. One possibility is that Wang actually saw Irvine. Another is that Wang discovered Mallory face up and turned his body over to effect a simple burial. In 2001, the second Mallory and Irvine Research Expedition discovered Wang's 1975 campsite location and made an extensive search of its surroundings, and found that Mallory's remained the only body in the vicinity.
Сюй Цзиннің байқауы
2001 жылы 1999 жылғы Мэллори және Ирвин экспедициясының жетекшісі Эрик Симонсон және оған шабыт берген неміс зерттеушісі Йохен Хеммлеб 1960 жылғы қытайлық Эверест экспедициясының қалған тірі куәгерлерімен сұхбаттасу үшін Пекинге сапарлады. Бұл экспедиция 1920 және 1930 жылдардағы британдық тыраздан кейін солтүстік бетке қайта оралған алғашқы экспедиция болды. Кездесуде экспедиция жетекшісінің орынбасары Сюй Цзинь Бірінші сатыдан түсіп келе жатып, арқасымен жатқан, аяқтары жоғары қарап тұрған, тастың ойысында немесе жарығында жатқан өлген альпинистті көргенін айтты. 1960 жылға дейін Эвересттің солтүстік жағында Мэллори мен Ирвиннен басқа ешкім жоғалып кетпеген еді, ал Мэллори одан да төменде табылғандықтан, Сюйдың Ирвиннің денесін тапқаны дерлік анық болды. Дегенмен, оның көруі қысқа ғана болды, және Сюй түсіп келе жатып қиын жағдайда болды. Ол денеге тап болғанын жақсы есте сақтаса да, оның қайда екенін дәл білмеді.
In 2001, Eric Simonson, leader of the 1999 Mallory and Irvine Expedition, and German researcher Jochen Hemmleb, who inspired it, travelled to Beijing to interview some of the remaining survivors of the 1960 Chinese Everest expedition, which had been the first expedition back to the north side since the British attempts of the 1920s and 1930s. During their meeting, the deputy leader of the expedition, Xu Jing, said that on his descent from the First Step, he spotted a dead climber lying on his back, feet facing uphill, in a hollow or slot in the rock. Since no one other than Mallory and Irvine had ever been lost on the north side of Everest before 1960, and Mallory had been found much lower down, it was almost a certainty that Xu had discovered Irvine. However, the sighting was brief, and Xu was in desperate straits during the descent, and while he clearly remembered seeing the body, he was unclear about where it was.
Ван Фу-чуның байқауы
Кейіннен, 40 жыл өткен соң да, көңілі тоймаған жаңа есеп пайда болды. 1965 жылы 1960 жылғы қытай экспедициясының мүшесі Ван Фучжоу Ленинградтағы КСРО Географиялық қоғамының штаб-пәтерінде лекция оқыды. Экспедицияны сипаттағанда, ол сенсациялық мәлімдеме жасады: "Шамамен 8600 метр (28200 фут) биіктікте біз еуропалықтың денесін таптық". Ол кісінің еуропалық екеніне қалай сенімді болғаны туралы сұрағанда, қытай альпинисі қарапайым жауап берді: "Ол белдік таққан еді".
A more contemporary account, not dulled by the passage of 40 years, has subsequently surfaced. In 1965, a member of the 1960 Chinese expedition, Wang Fu chou, gave a lecture in the headquarters of the USSR Geographical Society in Leningrad. While describing the expedition, he made a sensational remark: "At an altitude of about 8,600 meters (28,200 ft), we found a corpse of a European". Asked how he could be sure the dead man was European, the Chinese climber replied simply, "He was wearing braces".
Соңғы іздеулер
2010 жылы Холзель басқарған, «Эндрю Ирвин іздеу комитеті» деп аталған команда 1984 жылы Брэд Уошберн мен Ұлттық географиялық қоғам түсірген әуе суреттерінің компьютерлік монтажда Ирвинді іздеді. Олар шамамен 500 метр қашықтықта, мұз балтасы табылған жерден азырақ жерде, тастың ойысында жатқан денеге ұқсас нысанды анықтады, оның аяқтары шыңға қарай бағытталған, дәл Сюй сипаттағандай. Экспедицияны қыста өткізу арқылы жоғарғы беткейлерде қардың азайғанына үміттенді, бұл Ирвинді табу мүмкіндігін арттырады, сондай-ақ оның қасында деп күтілетін камераны да табуға көмектеседі. 2019 жылы Марк Синнотт Холзель анықтаған, Ирвиннің демалуға жатқан орны болуға тиіс «жарық» деп аталған жерді зерттеген топты басқарды, бірақ ол тек көздің алдауы екенін анықтады. Кейін Синнотт 1975 жылғы қытай экспедициясы Ирвинді де, камераны да тапқан болуы мүмкін деген мүмкіндік туралы хабарлады.
In 2010, a team informally dubbed the Andrew Irvine Search Committee and led by Holzel searched for Irvine in a computer assembled montage of aerial photographs taken in 1984 by Brad Washburn and the National Geographic Society. They identified a possible object at about , less than from the ice axe location, consistent with a body lying in a slot of rock, feet pointing toward the summit, just as Xu described his sighting. By conducting the expedition in winter, it was hoped that there would be much less snow on the upper slopes, increasing the chances of finding Irvine, as well as the camera that it is hoped will be with him. In 2019, Mark Synnott led a party that investigated the 'crevice' identified by Holzel as the potential resting place of Irvine, but discovered that it was merely an optical illusion. Synnott later reported on the possibility that the 1975 Chinese expedition may have found both Irvine and the camera.
Танымал мәдениетте
Мэллори мен Ирвиннің қазасы Баку Юмемакураны 1998 жылғы «Құдайлар шыңы» романын жазуға түрткі болды, ол өз кезегінде 2000 жылдан 2003 жылға дейін жарық көрген осы аттас манга сериясына шабыттандырды. Бұл манга француздық анимациялық фильмге, «Le Sommet des Dieux» («Құдайлар шыңы») атты аниме стиліндегі туындыға негіз болды, ол 2021 жылы экранға шықты.
The deaths of Mallory and Irvine inspired Baku Yumemakura to author the 1998 novel The Summit of the Gods, which in turn inspired a manga series of the same name published from 2000 2003, which was adapted into a French made anime influenced animation film, Le Sommet des Dieux, that was released in 2021.