Кіріспе

Шотландияда Елизавета II-нің таққа отыру нөміріне қатысты сот ісі

«МакКормик против Лорд-адвокат» 1953 SC 396 – Шотландияның конституциялық құқық саласындағы сот ісі және Шотландиядағы заңдық шара. Бұл іс Шотландияда бұрын Елизавета таққа отырмағандықтан, королева Елизавета II-нің өзінің таққа отыру нөмірі ретінде "II" санын пайдалануға құқылылығын қарастырды.

Фактілер

Джон МакКормик (Глазго университетінің ректоры) және Иан Гамильтон (кейін Глазго университетінің шотланд ұлтшылдар қауымдастығының мүшесі) Елизавета II-нің Шотландияда өзін "Елизавета II" деп атау құқығына қарсы шықты. Олар мұның 1707 жылғы Англия мен Шотландия арасындағы Біріктіру актісін бұзу екенін мәлімдеді, себебі Елизавета I Англияның, бірақ Шотландияның патшайымы болған емес. Сот процесі Корольге қарсы қозғалды, оны Шотландиядағы ең жоғары дәрежелі заң қызметкері – Лорд-адвокат қорғады.

Үкім

Бұл өтініш алғаш рет Лорд Гатриге, Сыртқы палатаның Лорд-ординары ретінде (Сессия сотының бірінші инстанциясы) келіп түсті. Ол оны қабылдамады, және бұл ішкі палатаға шағым ретінде жолданды. Апелляцияны Лорд Президент (Кулросс Лорды Купер), Лорд Кармонт және Лорд Рассел қарады. Онда МакКормик пен Гамильтон өздерінің ісін ұтысты: келісімде монархтардың нөмірленуі туралы ереже қарастырылмағаны анықталды – бұл патшалық құқықтың бір бөлігі болып табылады, және олардың Таққа шағымдануға құқығы жоқ еді. Лорд Президент «Парламенттің шексіз билігінің принципі ерекше ағылшын принципі және Шотландияның конституциялық құқығында оған баламасы жоқ» деген пікірін білдірді. Осылайша, іс конституциялық тұрғыдан қызығушылық тудырды, себебі Лорд Адвокат «Біріккен Корольдік Парламенті Одақ актерінің [кейбір] «негізгі және маңызды» шарттарын «жоюға немесе өзгертуге» болмайды деп мойындап, осы мәселенің дұрыстығын қабылдады». Алайда, Лорд Президент сондай-ақ «Шотландияның немесе Англияның ішкі соттарының даулы үкіметтік актінің келісімшарт ережелеріне сәйкес келіп-келмейтінін анықтауға құқығы бар екенін көрсететін ешқандай прецедент немесе заңдық негіз жоқ» және «Сессия сотының көтерілген мәселені қарауға өкілеттігі жоқ екені дәлелденбеді» деді.

Маңыздылығы

Бұл істің нәтижесі әлі де маңыздылығын сақтап келеді, ең әйгілісі 1999 жылы Ұлыбритания Парламенті Шотландия Парламентін құруды талқылаған кезде болды. Бұл мәселе соттың кейінгі бірнеше шешімдерінде қарастырылды, атап айтқанда, Гибсон против Лорд Адвокат (1975) SC 136 және Джексон против Генерального прокурора ([2005] 3 WLR 733) істерінде. Уинстон Черчилль британдық монархтардың ағылшын немесе шотланд нөмірін, қайсысы үлкен болса, соны пайдалануын ұсынған.