Кіріспе

Сергей Кировты өлтірген советтік қатыл, пианист, дирижер Леонид Васильевич Николаев (10 мамыр 1904 – 29 желтоқсан 1934) – Ленинградтағы Коммунистік партия ұйымының бірінші хатшысы Сергей Кировты өлтірді.

Ерте өмір

Николаев Ленинградта Кеңес Одағы Коммунистік партиясының алаңдаған жас мүшесі болды. Ол кішкентай, арық адам болды, шамалы бойлы; тіпті ересек болған соң да бала кезіндегі дұрыс тамақтанбаудың әсері көрінетін. Ол жұмыс табуда қиындыққа тап болды және өзіне ұнамайтын жерге жіберілгеніне бас тартқаны үшін партиядан сөгіс алды. Соңында партия оны мүшеліктен шығарды. Жұмыссыз қалған ол көп ұзамай ақшасы таусылып, өзінің бақытсыздығы үшін партияны кінәлады. Оның әйелі Мильда Драуле аймақтық партия комитетінің мүшесі болды және ол Ленинград облысы партия басшысы Сергей Кировпен сырласқанына күдікпен қарады.

Кировты өлтіру

Николаевтың Киров басқарған Кеңес үкіметінің Ленинградтағы бөлімшесімен бұрынғы қарым-қатынасы белгісіз. Николаевтың қиындықтары артқан сайын, ол "соққы беру" идеясына ден қоя бастады. 1934 жылдың 15 қазанында Кировтың кеңсесі орналасқан Смольный институтының маңында жүргені үшін НКВД-сы ұстады. Смольный күзетшілері Николаевтың портфелінен 7,62 мм Нагант М1895 револьверін тапты. Кейбір кеңес деректері Николаевтың қару алып жүруге рұқсаты болғанын мәлімдейді. Николаевтың келгенінен кейін НКВД Кировтың қауіпсіздігін күшейте алмады, керісінше, оның кеңсесіне кіреберістегі күзет бекетін қоспағанда, Кировқа қарауды толығымен тоқтатты. 1934 жылдың 1 желтоқсанында түстен кейін Николаев Смольный институтының кеңсесіне соңғы рет келді. Сталиннің рұқсатымен, НКВД Смольныйдағы күзеттік бекеттегі күзетшілерді алды. Ешқандай қарсылықсыз Николаев үшінші қабатқа көтеріліп, Кировты мойнынан Нагант револьверімен атты. Бұрынғы кеңес шенеунігі және жазушы Александр Барминнің айтуынша, "НКВД-ның осындай жоғары партиялық лауазымдағы адамды қорғаудағы немқұрайлылығы Кеңес Одағында бұрын-соңды болмаған". Кейінірек жарияланған баспасөз хабарлары мен партиялық хабарламалар бойынша, Николаевты сол жерде жұмыс істеген электрик Платановтың көмегімен ұстады; Кировтың досы, орта жастағы Борисов есімді адам да дереу шығып, Николаевты ұстауға көмектесті, ол толыққанды құлдырап, оны алып кетуге тура келді.

Кировтың өліміне себепкер болғандар

Киров қайтыс болғаннан кейін Сталин сатқындық жасағандарды және Кировтың өліміне немқұрайлылық танытқандарды жылдам жазалауға шақырды. Оқиға орнына бірінші болып келгендердің бірі Борисов дереу тұтқындалды; ол Кировты өлтірген күнінен кейін, НКВД оны тасымалдап жатқан жүк көлігінен құлап қайтыс болды деген қауесет тарады. 1934 жылғы 28-29 желтоқсанда Николаев және тағы 13 адам "контрреволюциялық топтың" мүшелері ретінде Василий Ульрих төрағалығымен КСРО Жоғарғы Сотының Әскери коллегиясы тарапынан сотталды. 29 желтоқсанда таңғы сағат 5:45-те олардың барлығына өлім жазасы берілді және бір сағаттан кейін атылып өлтірілді. Ленинградтағы НКВД бөлімшесінің бірнеше қызметкері Кировты жеткілікті түрде қорғамағаны үшін кінәлі деп танылып, он жылға дейін түрмеге кесілді. Бармин олардың түрме жазасын ешқашан өтемегенін, оның орнына олар белгілі бір мерзімге Сталиннің еңбек лагерьлеріндегі басқарушылық қызметтерге ауыстырылғанын (фактически, төмендетіліп) мәлімдеді. Бармин сондай-ақ Кировтың өліміне дейін түрмеде отырған, Николаевпен ешқандай байланысы жоқ 104 айыпталушы Кировқа қарсы "фашистік қастандыққа" қатысқан деп танылып, дереу атылып кеткенін айтты.