Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Иса Мәсіхтің өмірі туралы филиппиндік эпикалық әңгіме, көбінесе ораза кезінде оқылады. Пасьон (lang es) – Иса Мәсіхтің өмірі, оның құмарлығы, өлімі және қайта тірілуі туралы филиппиндік эпикалық әңгіме. Әрқайсысы сегіз буыннан тұратын бес жолдан құралған шумақтарда эпикалық поэзияның негізгі элементтері көрнекті, драматизмге толы тақырыппен өріледі. Кітапты бастапқыдан соңына дейін үздіріссіз оқу немесе пабаса («оқу») – филиппиндік католиктердің ораза маусымында, әсіресе қасиетті аптада кең таралған діни амалы. 2011 жылы Пабаса Мәдениет және өнер жөніндегі ұлттық комиссия тарапынан Филиппиннің материалдық емес мәдени мұрасының бірі ретінде, өнер саласындағы номинацияға ұсынылатын тізімге енгізілді.
Philippine epic narrative on the life of Jesus Christ, recited often during Lent
The Pasyón (lang es) is a Philippine epic narrative of the life of Jesus Christ, focused on his Passion, Death, and Resurrection. In stanzas of five lines of eight syllables each, the standard elements of epic poetry are interwoven with a colourful, dramatic theme. The uninterrupted chanting or pabasa (“reading”) of the entire book from start to end is a popular Filipino Catholic devotion during the Lenten season, particularly during Holy Week. In 2011, the Pabasa was cited by the National Commission for Culture and the Arts as one of the Intangible Cultural Heritage of the Philippines under the Performing Arts category that the government may nominate for inclusion in the UNESCO Intangible Cultural Heritage Lists.
Тарих
Мәтін – ауызша дәстүрдің бір бөлігі ретінде эпикалық өлеңдерді жырлаудың испандықтарға дейінгі филиппиндік өнерінің бейімделуі. 16 ғасырда испандықтар христиан дінін енгізгеннен кейін, құмарлық тақырыбы осы жергілікті баяндау формасына бейімделді. Пасьонның жергілікті түрін алғаш рет Гаспар Акино де Белен 1703 жылы "Анг Махал на Пасьон ни Иису Кристонг Пангинон Натин на Тола" (қазіргі орфографиясы: "Анг Махал на Пасьон ни Хесукристонг Пангинон Натин на Тула", "Біздің Иеміз Иса Мәсіхтің қасиетті азап шегуі") деп жазды, ал 1704 жылы мақұлданды. 1852 жылы Анисето де Мерседтің "El libro de la vida" ("Исаның өмір кітабы") атты рецензиясы көпшілік арасында кең таралмады.
The text is an adaptation of the pre Hispanic Filipino art of chanting epic poems as a part of oral tradition. After Christianity was introduced by the Spaniards in the 16th century, the Passion cycle was adapted into this native narrative form. The indigenous form of the Pasyón was first written down by Gaspar Aquino de Belén in Ang Mahal na Pasión ni Jesu Christong Panginoon Natin na Tola (modern orthography: “Ang Mahál na Pasyón ni Hesukristong Panginoón Natin na Tulà”, "The Sacred Passion of Jesus Christ, Our Lord, Which is a Poem"), written in 1703 and approved in 1704. An 1852 recension by Aniceto de Merced, El libro de la vida ("The Book of the Life [of Jesus]") did not gain popularity with the masses.
Пасьонг Генесис
Қазіргі таңда Пасьонның ең танымал тагалог нұсқасы – Касурианна Нан Пасьон Махал Ни Хесукристонг Пангинон Натин На Сукат Ипаг Алаб Нан Пусо Нан Синоманг Бабаса (қазіргі орфография: Касурианна Нан Пасьон Махал Ни Хесукристонг Пангинон Натин На Сукат Ипаг Алаб Нан Пусо Нан Синуманг Бабаса, "Біздің Иеміз Иса Мәсіхтің азап шегуінің тарихы, оны оқыған әрбір адамның жүрегін жалындатады"). Бұл нұсқа "Пасьонг Генесис" деп те аталады, себебі Жаратылыс туралы баяндама Қасиетті Марияға және Үштік туралы катехизиске арналған дұғадан кейін келеді, сондай-ақ Мәсіхтің өміріне қатысты негізгі бөлімге дейін жатады. Бұл мәтіннің тағы бір аты – "Пасьонг Пилапил", ол [пастор] доктор Мариано Пилапилдің 1814 жылғы басылымдағы алғы сөзінен алынған. Кітаптың бетінде бұл кітапты Маниланың бұрынғы архиепископы Хосе Сегуи, O.S.A., және бұрынғы Августин провинциалы әке Мануэль Грижальво, O.S.A., тапсырыс еткені, ал латын терминдері мен фразаларын әке Амадор В. Круз түзеткені көрсетілген. "Пасьонг Генесистің" кеңінен таралған қайта басылымы – 1949 жылғы басылым, оның атауы "Касурианнан" емес, "Авит ат Салайсайда" ("Ән мен әңгіме") деп басталады және Манила қаласында Игнасио Луна және Ұлдары, Co. баспасынан шығарылды.
The most popular Tagalog version of the Pasyón today is the Casaysayan nang Pasiong Mahal ni Hesucristong Panginoon Natin na Sucat Ipag alab nang Puso nang Sinomang Babasa (modern orthography: “Kasaysayan ng Pasyóng Mahál ni Hesukristong Panginoón Natin na Sukat Ipág alab ng Pusò ng Sínumang Babasa”, "The Story of the Passion of Jesus Christ, Our Lord, which Rightly Shall Ignite the Heart of Whosoever Readeth"). This version is also called the “Pasyóng Genesís” as the Genesis creation narrative immediately follows the prayer to the Blessed Virgin Mary and Trinitarian catechesis, and precedes the main section concerning the Life of Christ. Another name for this text is “Pasyóng Pilapil” after the foreword by [Rev.] Dr. Mariano Pilapil, found in the 1814 edition. The book's title page describes it as being commissioned by former Archbishop of Manila José Seguí, O. S. A., and former Augustinian provincial Fr Manuel Grijalvo, O. S. A., with corrections to the Latin terms and phrases done by a certain Fr Amador W. Cruz. A widely circulated reprint of the Pasyóng Genesís is the 1949 edition, whose title begins with “Awit at Salaysay ” ("Song and Narrative") instead of “Casaysayan”, and was published by Ignacio Luna and Sons, Co. in Manila.
Дини мақсатта пайдалану
Пасьон әдетте Филиппинде Құтты аптада естіледі, онда оның оқылуы пабаса ("оқу") деп аталады. Бұл рәсім бір күннен бірнеше күнге дейін созылуы мүмкін, бірақ Қара сенбіден кешіктірілмей аяқталады. Көбінесе ол Ұлы жұма күні түскі сағат 3-ке дейін немесе 15:00 PST (UTC+8) – Ізгі хабарлар бойынша Исаның айқышқа шегеленгенінің тоғызыншы сағатында аяқталады. Оқырмандар Пасьонды басынан соңына дейін үзіліссіз жатқа оқиды; бұл үздірілмей оқуды құлшынып, кезекпен жатқа оқитын адамдар жасайды. Әншілер әдетте бұл рәсімді паната ("серт") ретінде, немесе тілекпен, немесе алғыс айту үшін экс-вото ретінде орындайды. Рәсімге қатысушылардың көпшілігі – егде жастағы әйелдер және кейбір ерлер, бірақ соңғы жылдары көбінесе жас филиппиндіктердің де қызығушылығы артып келеді. Пасьон көбінесе отбасының тұрақты үй алтарына немесе діни иконалармен безендірілген уақытша алтарга қарап оқылады, әсіресе Мәсіхтің азаптары мен өліміне байланысты иконаларға. Уақытша алтарлар үйдің ішінде немесе сыртында орнатылуы мүмкін, ал сыртқы алаңдар пальма жапырақтарымен әшекейленеді. Пабаса жергілікті визита/капильяда (шағын шіркеуде) немесе басқа да қоғамдық орындарда, тіпті көшелерде де орындалуы мүмкін. Филиппин әдеп-нормаларына сәйкес, пабасаның үй иесі (әдетте үйдің иесі немесе әйелі) әншілердің кезектерін және басқа қонақтарды тамақпен қамтамасыз етуге жауапты.
The Pasyón is normally heard during Holy Week in the Philippines, where its recitation is known as the pabása ("reading"). The rite can span one to several days, extending no later than Black Saturday. It is often ended on Good Friday at noon or before 3:00 PM PST (UTC+8) – the “ninth hour” of Jesus' death on the Cross according to the Gospels. Readers chant the Pasyón from beginning to end uninterrupted; this non stop recitation is done by devotees chanting in shifts. The chanters usually perform the rite as a panatà ("vow"), or votive offering in request, or as an ex voto in thanksgiving. Devotees are frequently older women and some men, but in recent years more younger Filipinos have shown interest in the custom. The Pasyón is almost always chanted while facing the family’s permanent house altar, or a temporary altar decorated with religious icons, particularly those related to the suffering and death of Christ. Temporary altars may be built inside or outside the house, with outdoor venues decked with palm leaf walls. The pabasa may also be performed at a local visita/kapilya (chapel of ease) or some other community space, and even along the streets. As per Filipino etiquette, the host of the pabasa (often the master or lady of the house) is responsible for feeding the shifts of chanters as well as other guests.
Музыкалық күй
Пасьонның әртүрлі дәстүрлі әуендері немесе тондары бар, олар ғасырлар бойы ауыздан ауызға беріліп келеді. Жақындағы жаңалықтарға эпосты заманауи балладаларға, поп музыкаға және қазіргі заманғы әнұрандарға бейімдеу кіреді; кейбір жерлерде, әсіресе жастар арасында рап немесе хип-хоп нұсқасы қолданылады, бірақ 2012 жылы Валенсуэлада "рап пабаса" практикасына тыйым салынды, себебі ол оқиғаның қадір-қасиетіне қарсы және құрметсіз деп танылды. Филиппин Католик Епископтар Конференциясының өкілі Педро Киторио III жастардың Пасьонға жасаған тәсілінде ешқандай бұрыс көреді жоқ: "Бастысы - ниет. Бірақ оны құрметпен орындау керек, себебі салтанатты атмосфера болмаса, жақсы емес."
There are various traditional melodies or tono for the Pasyón that have been passed down through the centuries. Recent innovations include setting the epic to modern ballads, pop music, and contemporary hymns; in some places a rap or hip hop variant is used especially by youths, though in 2012 the practice of "rap pabasa" was banned in Valenzuela as it was deemed irreverent and against the solemnity of the occasion. Pedro Quitorio III, spokesman for the Catholic Bishops' Conference of the Philippines, saw nothing wrong with the youths' take on the Pasyón: “What is important is the intention. But there should be reverence because it’s also not good if it’s not solemn.”
Пабасаға аспаптық сүйемелдеу соншалықты танымал емес және біркелкі қолданылмайды, өйткені көптеген ізбасарлар тоноларды жатқа айтады. Егер сүйемелдеу болса, әдетте гитара мен электронды пернетақта қолданылады.
Instrumental accompaniment to the Pabasa is not as popular nor uniform in practice as most devotees would chant a capella, using tonos from memory. If there is accompaniment, the guitar and electronic keyboard are commonly used.