Кіріспе

Американдық аспаз, жазушы, ресторатор және медиа тұлға Марио Франческо Батали (19 қыркүйек 1960 жылы туған) – американдық аспаз, жазушы және бұрынғы ресторатор. Батали Нью-Йорк, Лас-Вегас, Лос-Анджелес, Калифорния штатының Ньюпорт-Бич, Бостон, Сингапур, Коннектикут штатының Вестпорт және Нью-Хейвен қалаларындағы мейрамханалардың иесі болған, соның ішінде Нью-Йорктегі «Баббо» мейрамханасы бірнеше жыл бойы Мишлен жұлдызын алған. Батали Food Network телеарнасында «Molto Mario» және «Iron Chef America» сияқты бағдарламаларда қатысқан, ол ондағы танымал «Темір аспаздардың» бірі болды. 2017 жылы Eater ресторанды сын тұратын сайты Баталиге қатысты сексуалдық қылықтар бойынша бірнеше айыптауды жариялады, ал 2019 жылдың наурыз айында ол барлық мейрамханаларын сатты.

Ерте өмір

Батали 1960 жылдың 19 қыркүйегінде Сиэтлде Мэрилин (ЛаФрамбоаз) мен 2006 жылы Сиэтлдегі "Салуми" мейрамханасын ашқан Армандино Батали отбасында дүниеге келді. Оның әкесі итальян тегінен, ал анасы француз-канад тегінен. Батали Нью-Джерси штатының Нью-Брансуик қаласындағы Рутгерс университетінде оқығанда "Stuff Yer Face" паб-мейрамханасында аспаз болып жұмыс істеді. 1994 жылы ол Сузи Канға үйленді және олардың екі ұлы бар. Батали - Coach Inc. компаниясын құрған Майлз және Лилиан Канның күйеу баласы. Баталидің ағасы Дана Батали 2001 жылдан 2015 жылға дейін Pixar RenderMan әзірлемесінің директоры болды.

Мансап

29 жасында Батали Санта-Барбарадағы Four Seasons Biltmore мейрамханасында бас аспаздың көмекшісі болды. Бұрын ол сол кездегі Four Seasons Clift Hotel San Francisco мейрамханасында бас аспаздың көмекшісі болып жұмыс істеген еді (1995 жылдан бері "The Clift" деп белгілі, меншігі өзгерген). Карьерасының басында Батали Сан-Францискодағы Stars мейрамханасында Джеремая Тауэрмен бірге жұмыс істеді. Stars 1984 жылдан 1999 жылға дейін ашық болды және атақты аспазшы институтының пайда болған жерлерінің бірі саналады. Батали 1996 жылдан 2004 жылға дейін эфирде көрсетілген Food Network-тің Molto Mario бағдарламасында қатысты. Бұл бағдарлама Баталиді көпке танытты және Food Network арнасын танымал етті. 1998 жылы Батали, Джо Бастианич және Лидия Бастианич B&B Hospitality Group, сондай-ақ Batali & Bastianich Hospitality Group құрды. B&B-нің негізгі мейрамханасы Нью-Йорктегі Мишлен жұлдызына ие Babbo Ristorante e Enoteca болып табылады. Батали 2011 жылдан 2017 жылға дейін ABC күндізгі ток-шоуы The Chew-тің бірлескен жүргізушісі болды. 2012 жылы Батали (және B&B) 117 мейрамхана қызметкерімен сот мәселесін шешті, олар Батали ұйымы бірнеше жыл бойы мейрамханаларындағы дәмтөлемдердің бір бөлігін заңсыз алып отырған деп айыптады.

Қайырымдылық және әлеуметтік белсенділік

Батали гидравликалық жарылыстың, көбінесе фрекинг деп аталатын, табиғи газды өндіру әдісінің қарсыласы. Ол Марселл аймағы үшін әрекет ететін "Шефтер" ұйымының мақсатына қол қойды, оның миссиясы – "Нью-Йорк штатының азық-түлік өндіру аймағын табиғи газды өндіру үшін жасалатын гидравликалық жарылыстың (фрекинг) қауіптерінен қорғау". 2013 жылдың мамыр айында Батали шеф-аспаз Билл Телепанмен бірлесіп, New York Daily News газеті үшін пікір мақаласын жазды, онда екеуі де "Фрекинг [Нью-Йорк] штатының ауыл шаруашылығы саласына елеулі зиян келтіріп, біз сияқты қауіпсіз, салауатты және жергілікті өнімдерге тәуелді бизнестерге нұқсан тигізуі мүмкін" деп жазды. Батали Билл Бьюфордтың 2007 жылы жарық көрген "Жылу" атты кітабының тақырыбы болды, онда оның әлеуметтік белсенділіктің түрлі салаларына, сондай-ақ тамақ дайындау және өмірге деген философиясы жайлы айтылған. Батали Оңтүстік Африканың Соуэто қаласындағы мектеп оқушыларына күнделікті тамақпен қамтамасыз ететін The Lunchbox Fund коммерциялық емес ұйымының елшісі және директорлар кеңесінің мүшесі болды. 2017 жылдың желтоқсанында Баталиға қатысты сексуалдық қылықтар туралы айыптауларға жауап ретінде ұйымдағы лауазымынан бас тартты.

Дастарханның философиясы

2012 жылғы сұхбатында Батали жақсы итальян тағамының қарапайымдылығымен ерекшеленетінін айтты, бұл түсінігін Италиядағы Борго Капаннедегі мейрамханада жұмыс істеген кезімен байланыстырды.

Жыныстық қатынаста қылмыс жасады деген айыптар

2017 жылдың 11 желтоқсанында мейрамхана жаңалықтары сайты Eater төрт әйел Баталиді сексуалдық қысым көрсету және сексуалдық зорлық-зомбылық жасады деп айыптады. Келесі күні тағы төрт әйел арызбен келді. Батали басқарушы компания Batali & Bastianich Hospitality Group-тағы лауазымынан уақытша шеттеді. ABC телеарнасының The Chew бағдарламасының продюсерлері оны 2017 жылдың 14 желтоқсанында жұмыстан босатты. Food Network оның Molto Mario телешоуының жаңа эпизодтарын шығару жоспарларын тоқтатты. Target компаниясы енді Баталидің макарон соустарын және аспаздық кітаптарын сатпайтынын хабарлады. 2018 жылдың мамыр айында 60 Minutes бағдарламасында Баталиға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылық туралы тағы да айыптаулар жарияланды. Нью-Йорк полиция департаменті Баталидің өткендегі әрекеттерін, соның ішінде Батали инвестор болған The Spotted Pig ресторанында болған күдікті зорлық-зомбылықты тергеп жатқанын растады. Батали сексуалдық зорлық-зомбылық туралы айыптауды жоққа шығарды, бірақ "Менің бұрынғы мінез-құлқым өте орынсыз болды және мен өз ісім үшін шын жүректен өкінемін" деді. 2019 жылдың қаңтар айында Нью-Йорк полициясы жеткіліксіз дәлелдер болғандықтан, Нью-Йорк қаласындағы мейрамханаларындағы екі күдікті сексуалдық шабуылға қатысты айыптауларды қараудан бас тартты. 2019 жылдың наурыз айында Батали Джо және Лидия Бастианичті қоса алған Бастианич отбасымен бірлескен серіктестік – Batali & Bastianich Hospitality Group-тағы үлесінен бас тартты. Ол сондай-ақ итальяндық тағамдық дүкен Eataly-дегі кіші үлесін сатты. Батали сексуалдық қанағаттандыруға қатысты хабарлар пайда болғаннан кейін барлық мейрамханаларының меншігінен бас тарқан алғашқы шеф-аспаз болды. 2021 жылдың шілдесінде Батали, Бастианич және олардың бұрынғы мейрамхана компаниясы Нью-Йорк штатының Бас прокуроры тергеп жатқан іс бойынша келісімге келді, оған сәйкес Манхэттендегі үш мейрамхананың 20-дан астам бұрынғы қызметкеріне (ерлер мен әйелдерге) 600 000 доллар төленді.

Сот және ақталу

2019 жылдың мамыр айында Батали Бостонда ар-ұяты жоқ шабуыл жасады деген айып тағылды. Сотта шағымданушы Баталидің 2017 жылдың сәуірінде Бостон қаласындағы бір барда оны қолымен ұстағанын мәлімдеді. Батали өзін кінәлі емес деп таныды және судья алдындағы сот отырысын таңдады. 2022 жылдың 10 мамырында Бостон қалалық сотында судья Баталиді ақтап берді, оның оқиға кезіндегі әрекеттері "оның дәрежесіне лайық емес" екенін айтты, бірақ қорғау тарапының шағымданушының сенімділігіне күмән тудырғаны және оның айыптауы қаржылық пайда алу мақсатында болғаны туралы аргументтерімен келісті.

Теледидар және кинодағы ролдері

+АтыЖылыЖеліРөліЕскертулер және сілтемелерMolto Mario1996–2004Food NetworkЖүргізушіИталия бойынша тамаша гастрономиялық тур, Батали жүргізедіMediterranean Mario1998Марокко, Испания, Франция, Грекия бойынша гастрономиялық тур, Батали жүргізедіMario Eats Italy2001–2002Италия ауылдық жерлері бойынша гастрономиялық турCiao America with Chef Mario Batali2003Америкадағы итальяндық гастрономиялық тур; тек үш эпизодIron Chef America: Battle of the MastersIron Chef America: The SeriesТөреші немесе қатысушыICA: All Star SpecialMario, Full Boil2007Food NetworkНью-Йоркте (Del Posto) Батали мен Бастианидің итальяндық мейрамханасын ашу туралы бір сағаттық деректі фильмEmeril Live 2006Қонақ ретінде қатысу"Italian Favorites with Mario Batali"Chefography2006, 2007Қонақ ретінде қатысу0 маусым, 7 эпизод және 2 маусым, 6 эпизодAnthony Bourdain: No Reservations2005Travel ChannelҚонақ ретінде қатысу1 маусым, 3 эпизод: "New Jersey"Spain on the Road Again2008PBSКо-жүргізушіFantastic Mr. Fox 200920th Century FoxҚоянВес Андерсон режиссерлік еткен, Роальд Дальдың кітабына негізделген тоқтау анимациялық фильміThe Daily Show2010, 2011, 2012Comedy CentralҚонақ ретінде қатысуFaces of America2010PBSҚонақ ретінде қатысуBitter FeastDark Sky FilmsГордонАмерикандық психологиялық қорқыныш фильмі, Джо Маггио режиссерлік еткен және жазғанSaturday Night LiveКамеоThe Chew2011–2017ABCCo-жүргізушіGood Morning AmericaҚонақ ретінде қатысуFuck, That’s Delicious2016VicelandҚонақ жұлдызы2 маусым, 6 эпизод: "The Caesar Brothers"Moltissimo2017–2017Viceland/MunchiesЖүргізушіWorth It2017BuzzFeedҚонақ ретінде қатысу2 маусым, 5 эпизод: "$2 Pizza vs. $2,000 Pizza, New York City"The SimpsonsTreehouse of Horror XXVIIIThe Untitled Action Bronson Show1 маусым, 19 эпизод, Марио Батали, Иоанна ЕнджеичикСұхбат бағдарламасының қонағы