Кіріспе

Геометриялық ықтималдықтағы сұрақ. Ықтималдық теориясында Буффонның ине мәселесі – бұл 18 ғасырда Жорж Луи Леклерк, Буффон графы алғаш қойған сұрақ:

Параллель ағаш жолақтарынан тұратын, әрқайсысы бірдей ені бар еден бар делік, және біз осы еденге ине тастаймыз. Иненің екі жолақ арасындағы шекарадан өту ықтималдығы қандай? Буффонның инесі геометриялық ықтималдықтағы ең алғаш шешілген мәселе; оны интегралды геометрия қолдану арқылы шешуге болады. Ине ұзындығы l жолақтың ені t-ден аспайтын жағдайда ізделінетін ықтималдық p үшін шешім:

Бұл санды жуықтау үшін Монте-Карло әдісін құруға қолданылуы мүмкін, бірақ бұл Буффонның сұрағының бастапқы мақсаты емес.

Элементарлы есептеуді қолдану

"Қысқа ине" жағдайы үшін келесі шешім, жоғарыда көрсетілгенге тең болса да, көруге ыңғайлырақ және қайталама интегралдардан сақтануға мүмкіндік береді. Біз P ықтималдығын екі ықтималдықтың көбейтіндісі ретінде есептей аламыз: , мұнда P1 – ине ортасының ине сызықты кесіп өтуі үшін жеткілікті жақын аралықта болу ықтималдығы, ал P2 – ине ортасы жетістікке жеткен жағдайда иненің шын мәнінде сызықты кесіп өту ықтималдығы. Жоғарыдағы бөлімдегі суреттен көрініп тұрғанындай, ине сызықты кесіп өте алады, егер ине ортасы жолақтың екі жағындағы бірліктер аралығында болса. Екі жақтан да қосып, бүкіл ені t-ге бөлсек, мынаны аламыз. Енді ортасы жолақтың жиегіне жеткілікті жақын деп есептейміз және P2 есептейміз. Есептеуді жеңілдету үшін, x және θ осы бөлімдегі суретте көрсетілгендей болсын. Иненің ортасын x нүктесіне орналастырсақ, ине тік осьті кесіп өтеді, егер оның бағыты радианның ішінде 2θ радиан аралығында болса. Бұл суретте x-тен сол жақтағы сұр аймақты көрсетеді. Белгілі бір x үшін θ-ны x функциясы ретінде жазуға болады: Енді x-ті 0-ден 1-ге дейін өзгертіп, интегралдаймыз: Екі нәтижені көбейтіп, жоғарыда көрсетілгендей нәтиже аламыз. "Қысқа ине" жағдайын есептеудің тағы да әдемі әрі қарапайым тәсілі бар. Иненің аймағын шектеген екі сызықтың бірінен ең алыс ұшы, ине сызықты кесіп өтуі үшін осы сызықтан l cos θ (мұнда θ – ине мен көлденең арасындағы бұрыш) көлденең (шектеуші сызықтарға перпендикуляр) қашықтықта орналасуы керек. Иненің ең алыс ұшы осы сызықтан көлденең бағытта аймағында t қашықтыққа жылжуы мүмкін. Иненің ең алыс ұшы сызықтан l cos θ қашықтығынан аспайтын ықтималдығы (яғни ине сызықты кесіп өтеді) аймағында оның қозғала алатын жалпы қашықтығы t-ге қатысты мынадай болады:

Интегралсыз

Қысқа ине мәселесін ешқандай интеграциясыз да шешуге болады, бұл p формуласын геометриялық факт арқылы түсіндіреді: t диаметрлі шеңбер t қашықтықтағы жолақтарды әрқашан (яғни 1 ықтималдығымен) дәл екі жерде кесіп өтеді. Бұл шешімді 1860 жылы Жозеф Эмиль Барбьер берген, және оны "Буффонның кеспесі" деп те атайды.