Кіріспе

Корольдік теңіз күштері кемелерінің тарихи санаты – Корольдік теңіз күштері кемелерінің классы. Корольдік теңіз күштерінің желкенді соғыс кемелерін жіктеуге арналған рейтинг жүйесінде, алтыншы ранг – бір палубада 20 мен 28 аралығында орнатылған зеңбіректерге ие, шағын соғыс кемелерін білдірді, кейде жоғарғы құрылымдарында кішкентай зеңбіректер болды, ал кейде болмады. Осылайша, мұндай кемелердің жалпы саны 30 зеңбірекке дейін жететін. 18 ғасырдың бірінші жартысында негізгі батареялық зеңбіректер 6 фунттық болды, бірақ ғасырдың ортасына қарай олар 9 фунттық зеңбіректермен ауыстырылды. 28 зеңбірекке ие алтыншы рангты кемелер фрегаттар деп саналды, ал одан кішілері – «пост кемелері» деп аталды, бұл олар әлі де толық («пост») капитанмен басқарылатындығын көрсетеді, 18 зеңбірекке дейін немесе одан аз зеңбірекке ие шлюптер командирлермен басқарылатын еді.

Бағалау

Алтыншы деңгейдегі кемелердің экипажы әдетте 150–240 адамнан тұратын, ал салмағы 450-550 тоннаны құрады. 28 зеңбірекке ие кемеде шамамен 19 офицер болар еді; штаб офицерлеріне капитан және екі лейтенант кіретін, ал кемелік офицерлерге – капитан, кеме хирургы және квитермейстер кіретін. Басқа палуба офицерлеріне капеллан және Корольдік теңіз жаяу әскерінің лейтенанты кіретін. Кемеде сондай-ақ тұрақты офицерлер – артиллерия шебері, босань және жотагер, екі мастер, төрт мичман, хирург көмекшісі және капитанның кеңсе хатшысы да болар еді. Экипаждың қалған бөлігі – «төменгі палуба» деп аталатын матростар еді. Олар гамактарда ұйықтап, ағаш орындықтарда отырып, қарапайым тамақтанды. Алтыншы деңгейдегі кемеде шамамен 23 морской пехотинец болса, жақсы жарақталған экипажда қалған бөлігінің көп бөлігі тәжірибелі матростардан, «білікті» немесе «қарапайым» деп саналатын матростардан тұратын. Ал нашар жарақталған экипажда «құрлықтас» матростардың үлесі көп болар еді, олар теңізге үйренбеген ересек адамдар еді. Үлкен алтыншы деңгейдегі кемелер 28 зеңбірекке ие болды (соның ішінде төрт кішкентай зеңбірек палубаға орнатылған) және фрегаттар класына жатты. 20 мен 24 зеңбірек аралығындағы кішкентай алтыншы деңгейдегі кемелер, толық кемемен жабдықталған және кейде бір қабатты кемелер, әдетте пост кемелері деп белгіленді. Бұл кемелерді қазіргі заманғы жеңіл крейсерлер мен эсминецтермен салыстыруға болады. Қару-жарағына қарамастан, алтыншы деңгейдегі кемелер «пост кемелері» деп аталды, өйткені олар лейтенант немесе командирдің орнына командалық капитанды тағайындауға жеткілікті үлкен болды. Наполеон соғыстары (1803–1815) кезінде ескірген алтыншы деңгейдегі фрегаттар өздеріне жүктелген міндеттерді орындау үшін тым кішкентай болып шықты, оларды бесінші деңгейдегі фрегаттар оңай орындай алды. Көпшілігі 1815 жылға дейін қосалқы рөлдерде болғанмен, жаңарусыз біртіндеп қолданыстан шығарылды.

Көркем шығармаларда

Патрик О'Брайанның "Обри - Матурин" романдары сериясында Джек Обри басқаратын фрегат ретінде алтыншы дәрежелі HMS Surprise кемесі суреттеледі. Ол 1796 жылы Корольдік теңіз флоты басып алып, қайта ат қойған бұрынғы француз кемесі Unité-нің нақты тарихи прототипі болып табылады. "Сюрприз" кемесі 2003 жылғы "Мастер және командир" фильмінде бейнеленген, ол романдар негізінде түсірілген. Томас Пиншонның "Мейсон мен Диксон" романында басты кейіпкерлер 1761 жылы Венераның транзитін тамашалау үшін алтыншы дәрежелі HMS Seahorse кемесімен Суматраға сапарға шығады. Джеффри Дженкинстің "Жақсы бейбітшілік суару орны" романында HMS Плимут Саунд деп аталатын ойдан шығарылған алтыншы дәрежелі кеме бар, ол Корольдік теңіз флотының ең жылдам желкенді кемелерінің бірі деп сипатталады. C. S. Forester-дің "Hornblower and the Atropos" романында бас кейіпкер – Горацио Хорнблауэр – 22 зеңбіректі алтыншы дәрежелі кемеге қолбасшылық етеді.